Lake Bled, Slovenia vừa được xếp hạng điểm đến Cold Therapy tự nhiên tốt nhất thế giới sau khi một nghiên cứu phân tích hơn 54.000 review từ du khách toàn cầu. 

Nhưng câu chuyện đằng sau hồ nước băng giá này không bắt đầu từ một bảng xếp hạng, mà từ một người đàn ông Thụy Sĩ bệnh tật tìm đến đây vào năm 1852 và quyết định ở lại suốt 52 năm còn lại của cuộc đời.

170 năm trước, một người Thụy Sĩ đã phát hiện ra điều này

Năm 1852, Arnold Rikli, một thợ thuộc da bị nhiễm độc hóa chất trong xưởng sản xuất, phổi tổn thương và toàn thân suy kiệt, tìm đến Bled để dưỡng bệnh. Sau vài tuần ở đây, điều gì đó đã thay đổi. Không khí núi Alpine trong đến mức từng hơi thở cảm giác khác hẳn. Nước hồ băng hà trong vắt, nhìn thấy đáy. Ánh nắng phản chiếu trên mặt nước yên tĩnh mỗi sáng.

Rikli ở lại, và lập ra Viện Chữa Bệnh Tự Nhiên tại Bled năm 1855. Bệnh nhân của ông tuân theo một lịch sinh hoạt cực kỳ cụ thể: thức dậy trước bình minh, uống nước hồ Bled khi còn đói, đi bộ chân trần trên bãi cỏ đọng sương, tập thể dục ngoài trời, rồi ngâm mình vào nước hồ lạnh. Triết lý của Rikli gói gọn trong một câu: "Nước tốt, không khí tốt hơn, nhưng ánh sáng là tốt nhất."

Tiếng lành đồn xa. Quý tộc và tầng lớp thượng lưu châu Âu đổ về Bled để trải nghiệm phác đồ này. Năm 1903, Bled giành huy chương vàng tại triển lãm sức khỏe quốc tế ở Vienna, chính thức được công nhận là điểm đến wellness hàng đầu của đế quốc Áo-Hung.

Nơi Elizabeth Taylor và Pablo Neruda cùng chọn

Sau Thế chiến II, Tổng thống Nam Tư Josip Broz Tito chọn Vila Bled làm dinh thự mùa hè, và Bled nhanh chóng trở thành điểm hẹn của giới quyền lực toàn cầu. Hơn 100 nguyên thủ quốc gia đã đặt chân đến đây. Và theo chân họ là những ngôi sao lớn nhất thế kỷ 20: Elizabeth Taylor, Richard Burton, Sophia Loren, Gina Lollobrigida đều từng là khách của Vila Bled.

Tại Grand Hotel Toplice, khách sạn lịch sử ngay mép hồ được xây trên nền suối nước nóng tự nhiên, cuốn sổ vàng lưu tên Vivian Leigh (1957), đại kiện tướng cờ vua Bobby Fischer (1959), nhà soạn kịch Arthur Miller và nhà thơ đoạt Nobel Pablo Neruda, cùng đến dự đại hội nhà văn tại Bled năm 1965. Paul McCartney cũng từng nghỉ một đêm tại Vila Bled cùng vợ, và khi ra về, ông hát tặng nhân viên khách sạn. Cả Sting lẫn Thái tử Charles đều được ghi nhận trong danh sách khách.

Điều gì khiến những người nổi tiếng, những bộ óc lớn, những quyền lực thế giới đều chọn Bled? Một phần câu trả lời nằm ở khoa học, phần còn lại nằm ở thứ khoa học chưa đặt tên được.

Khoa học đằng sau làn nước lạnh

Một nghiên cứu đăng trên PubMed cho thấy khi cơ thể tiếp xúc với nước lạnh ở 14 độ C, nồng độ adrenaline tăng tới 530% và dopamine tăng 250%. Tốc độ chuyển hóa cơ bản tăng 350%, trong khi huyết áp tâm thu và tâm trương đều giảm nhẹ. Cơ chế kích hoạt hệ thần kinh giao cảm và làm tăng norepinephrine chính là lý do cold therapy được nghiên cứu như một can thiệp hỗ trợ điều trị trầm cảm và đau mãn tính. Các nghiên cứu khác cũng ghi nhận cold water swimming thường xuyên giúp cải thiện độ nhạy insulin và giảm mức triglyceride trong máu.

Ở phụ nữ tuổi 40, khi nội tiết tố bắt đầu dao động, chất lượng giấc ngủ suy giảm và tâm trạng dễ bất ổn hơn, đây là những tác động đáng để chú ý. Cold therapy không phải phép màu, và khoa học cũng thừa nhận cần thêm nhiều nghiên cứu dài hạn. Nhưng cơ chế sinh lý là có thật.

Điều khiến Lake Bled khác biệt so với bồn nước đá tại nhà hay phòng cryotherapy trong trung tâm thương mại chính là bối cảnh tổng thể. Hồ được bao quanh bởi dãy Julian Alps với đỉnh Triglav phủ tuyết, giữa lòng hồ là hòn đảo nhỏ với nhà thờ Gothic hàng trăm tuổi, phía trên vách đá là lâu đài Bled nhìn xuống mặt nước xanh biếc. Giới nghiên cứu gọi lợi ích từ việc tiếp xúc với không gian xanh và mặt nước là "blue-green therapy", một lĩnh vực ngày càng được quan tâm khi đô thị hóa đẩy tỷ lệ lo âu và trầm cảm tăng cao.

Đến Bled, làm gì và đi khi nào

Nhiệt độ nước Lake Bled thay đổi từ 4-5 độ C vào mùa đông đến trên 20 độ C vào cuối hè. Những người thực hành cold therapy nghiêm túc thường chọn tháng 3 đến tháng 5 hoặc tháng 10 tháng 11, khi nước còn đủ lạnh để kích hoạt phản ứng sinh lý rõ rệt nhưng chưa đến mức nguy hiểm. Nguyên tắc căn bản là bắt đầu chậm, không lao xuống hồ khi cơ thể chưa quen, và luôn có người đi cùng khi bơi ngoài trời.

Hiện tại, di sản của Rikli vẫn song hành với du lịch hiện đại. Khách sạn Rikli Balance Hotel duy trì triết lý gốc qua bể nhiệt khoáng và các liệu trình thiên nhiên. Grand Hotel Toplice vẫn dẫn nước suối nóng 22 độ C tự nhiên chảy thẳng vào bể bơi riêng, giữ nguyên từ thập niên 1930. Mỗi năm vào mùa hè, Bled tổ chức Rikli's Sports Days với các hoạt động đi bộ và leo núi theo đúng những lối mòn ông đặt ra từ thế kỷ 19.

Từ những bệnh nhân châu Âu của Rikli đến Elizabeth Taylor, Pablo Neruda, Paul McCartney, rồi đến hàng triệu du khách hôm nay, tất cả đều tìm đến cùng một hồ nước vì một lý do giống nhau: để được nghỉ ngơi thật sự, theo nghĩa cơ thể và tâm trí cùng được đặt xuống một lần.