* Dưới đây là tâm sự của một người đàn ông U50 họ Dương trên trang CSDN (Trung Quốc) nhận được sự bàn luận lớn của cộng đồng mạng.

Tôi đã từng có một lần vì chủ động trả tiền trong buổi họp lớp mà suýt chút nữa bị bạn bè "cho vào danh sách đen"! Cuối cùng, sau khi phải làm một bản kiểm điểm tự phê bình một cách chân thành, tôi mới nhận được sự "tha thứ" từ mọi người.

Chuyện là thế này, giữa tháng 5 năm kia, một người bạn cũ thời cấp ba đang sống ở Bắc Kinh của tôi báo tin sẽ về quê thăm nhà. Cậu ấy nhắn tin qua WeChat bảo tôi liên lạc với mấy người bạn cùng lớp đang ở trong thành phố để tụ tập một bữa. Nghĩ bụng đã ba bốn năm không gặp bạn cũ, lần này dù thế nào cũng phải tiếp đãi thật chu đáo, tôi quyết định tự bỏ tiền túi ra để mời tất cả những bạn học cũ có mặt ở thành phố cùng đến chung vui.

Ngay lập tức, tôi thông báo tình hình cho lớp trưởng đang sống cùng thành phố, nhờ cô ấy dựa theo danh sách lớp để hỏi xem ai có thể tham gia và thống kê số lượng. Ngày hôm sau, lớp trưởng phản hồi là có khoảng 16 đến 20 người tham dự. Ngay chiều hôm đó, tôi đã đến nhà hàng nông trại ở ngoại ô thành phố để đặt trước 2 bàn. Nghĩ đến việc người bạn ở Bắc Kinh từng nói muốn làm "chủ xị", sợ lúc đó hai bên tranh nhau trả tiền không hay, nên tôi đã ứng trước cho chủ quán 2.000 tệ (khoảng 7,7 triệu đồng), dặn sau khi ăn xong sẽ tính toán thiếu đủ sau.

Người đàn ông âm thầm chi một số tiền lớn để đặt tiệc với mong muốn tiếp đãi bạn bè thật chu đáo (Ảnh minh họa)

Hôm họp lớp, mọi người lần lượt đến đông đủ, tổng cộng 19 người. Vì từ trước đến nay họp lớp đều chia đều theo đầu người, nên sau khi hỏi chủ quán giá mỗi bàn là 800 tệ (khoảng 3 triueej đồng) cho hai bữa (trưa và tối), lớp trưởng cầm giấy bút ra hô lớn: "Các bạn ơi, mỗi người đóng trước 100 tệ (khoảng 380k) nhé, tối nay thanh toán xong thừa thiếu tính sau!".

Thấy vậy, tôi vội vàng tuyên bố với mọi người: "Lần này bạn Chu từ Bắc Kinh về, nhờ liên lạc với mọi người để họp mặt. Đáng lẽ bạn Chu bảo để bạn ấy mời, nhưng bạn ấy là khách từ xa về, sao có thể để bạn ấy trả tiền được? Vì vậy, hôm nay để tôi làm chủ xị, mọi người không cần đóng tiền đâu!".

Nào ngờ, lời nói của tôi giống như một tảng đá ném xuống mặt hồ đang yên ả, tạo nên những làn sóng dữ dội và vấp phải sự phản đối kịch liệt. Bạn Chu là người đầu tiên đứng bật dậy, đi đến trước mặt chất vấn tôi: "Chẳng phải đã nói để tôi mời mọi người sao? Sao cậu không nói với các bạn?".

Tôi thanh minh: "Tôi có nói với lớp trưởng rồi, nhưng cô ấy không đồng ý!".

Bạn Chu nói lớn: "Các bạn ơi, lần này tôi từ Bắc Kinh về thăm quê, nhân cơ hội này muốn thăm mọi người một chút. Hôm nay hãy để tôi đãi để thể hiện tấm lòng, có được không?".

Đám đông bắt đầu nháo nhào: "Không được!", "Không cho phép cá nhân nào chiêu đãi cả!", "Không được phá vỡ quy tắc của lớp!", "Nếu hai cậu định mời riêng thì chúng tôi đi về ngay, không tham gia nữa!"...

Lớp trưởng vẫy tay ra hiệu: "Cứ thế đi, không ai được bỏ tiền túi ra cả! Đây là quy định của lớp rồi! Các bạn, đóng tiền thôi!". Mọi người ùa đến bàn ăn, rút tiền đưa cho lớp trưởng và ký tên vào sổ.

Thấy tình hình đó, tôi đành phải bước đến trước mặt mọi người và nói: "Mọi người đừng đóng nữa, tôi đã thanh toán tiền rồi!".

Ngay lập tức, tất cả ánh mắt đổ dồn về phía tôi như "nã pháo": "Bạn Dương, ý cậu là gì?", "Cậu cố tình phá quy tắc của lớp phải không?", "Nếu cậu trả tiền thì chúng tôi không ăn nữa!", "Về thôi!"...

Tôi giải thích đi giải thích lại: "Hôm nay không phải hoạt động chính thức của lớp, chỉ là gặp mặt cá nhân, là tôi chi riêng...". Nhưng chẳng ai thèm nghe. Thậm chí, có ba người bạn thực sự đã bỏ ra khỏi quán, đi thẳng về hướng thành phố. Lớp trưởng vội chạy theo gọi lại: "Quay lại đi! Chúng tôi thu tiền xong sẽ đưa cho chủ quán, bắt họ trả lại tiền cho bạn Dương ngay!".

Lúc đó ba người kia mới quay lại. Một người bạn cầm tiền chạy đi tìm chủ quán để đòi lại tiền cho tôi. Tôi đứng chôn chân tại chỗ, thực sự không biết phải làm sao. Một lát sau, chủ quán đeo tạp dề đi ra, đích thân đưa trả lại 2.000 tệ cho tôi. Tôi từ chối một hồi nhưng trước sự thúc ép của cả lớp, tôi đành phải nhận lại tiền.

Sự nhiệt tình của cá nhân vô tình trở thành gánh nặng khi các thành viên khác quyết liệt từ chối sự bao đãi (Ảnh minh họa)

Sau đó lớp trưởng đứng dậy nói: "Các bạn, bạn Chu vừa từ Bắc Kinh về là khách, bạn ấy không phải đóng tiền, mọi người đồng ý không?". Mọi người đồng thanh tán thành.

Nhưng bạn Chu lại không chịu: "Nếu mọi người đã nói đây là quy tắc của lớp thì tôi cũng không thể vi phạm. Nếu không cho tôi đóng tiền thì tôi cũng không tham gia nữa!". Trông cậu ấy có vẻ thật sự tức giận.

Tôi đành ra giảng hòa: "Nếu đã vậy, hay là đừng phân biệt chủ khách nữa, tất cả đều là bạn học, cứ theo quy tắc của lớp mà làm, tất cả chia đều!".

"Đồng ý!", bạn Chu tự vỗ tay tán thưởng.

Lớp trưởng kết luận: "Được rồi, sau này bất kỳ bạn nào ở xa về muốn họp lớp thì cứ báo một tiếng. Những bạn ở quê nhà ai đến được thì cố gắng tham gia. Họp lớp nhất loạt thực hiện chế độ chia đều, không ai được phép làm chuyện đặc biệt như tự mình thanh toán. Hành động trả tiền của bạn Dương hôm nay là hoàn toàn sai lầm, mong là không có lần sau!".

Tưởng chuyện đến đó là xong, không ngờ có hai bạn vẫn chưa chịu bỏ qua, cứ bắt tôi phải bày tỏ thái độ về "sai lầm" của mình: "Bạn Dương, tấm lòng của cậu chúng tôi ghi nhận, nhưng hành động của cậu thì không thể tha thứ! Cậu phải kiểm điểm, thừa nhận sai lầm và hứa sau này không tái phạm!".

Mấy người khác cũng hùa theo: "Kiểm điểm đi, chắc chắn phải thế!", "Đúng đấy, nếu không sau này họp lớp sẽ loạn hết mất!".

Trước sự tấn công dồn dập, tôi đành phải thành khẩn nhận lỗi: "Tôi thừa nhận hôm nay mình đã hồ đồ, suýt chút nữa làm hỏng quy tắc của lớp, xin lỗi các bạn! Tôi hứa sau này tuyệt đối không tái phạm, cũng mong mọi người lấy tôi làm gương!".

"Thế còn nghe được!", mọi người reo hò vui vẻ. Buổi họp lớp hôm đó thu được tổng cộng 1.900 tệ, thực tế chi trả 1.850 tệ, dư ra 50 tệ nộp vào quỹ lớp.

Mặc dù buổi họp lớp trải qua một cơn "sóng gió" nhỏ, nhưng nó giúp tôi thấy được ý chí duy trì danh dự tập thể của bạn bè rất kiên định. Bất kỳ ai làm hỏng quy tắc chung đều không được chấp nhận! Tôi cũng cảm thấy tự hào vì có những người bạn nghiêm túc chấp hành quy định như vậy. Nhờ sự chung tay giữ gìn nguyên tắc, lòng người như xích lại gần nhau hơn, những buổi họp lớp sau đó đều diễn ra rất thành công và vui vẻ.

Ngay ngày hôm sau, có bạn còn đùa trong nhóm lớp: "Bạn Dương, may mà hôm qua cậu 'quay đầu là bờ' nhận lại tiền nhé! Nếu không mọi người chắc chắn sẽ yêu cầu lớp trưởng mời cậu ra khỏi nhóm rồi!".

Tình bạn chỉ thực sự bền vững khi mọi thành viên đều tôn trọng nguyên tắc bình đẳng và sự tự trọng của nhau (Ảnh minh họa)

Từ câu chuyện chủ động thanh toán bị bạn bè chỉ trích, tôi rút ra được mấy điểm sau:

1. Họp lớp là hoạt động tập thể, phải tuân thủ nghiêm ngặt quy tắc chung

Họp lớp vốn là dịp để bạn bè sau nhiều năm xa cách cùng ôn lại kỷ niệm tuổi trẻ. Đây là hoạt động mang tính tập thể. Hầu hết các lớp đều có quy tắc riêng, ví dụ như chi phí luôn chia đều. Là thành viên trong tập thể, chúng ta phải tuân thủ quy tắc đó. Mọi hành động muốn phá vỡ sự cân bằng đều là thiếu sáng suốt và dễ bị phản đối.

2. Chủ động trả tiền có vẻ hào phóng, thực chất là phá vỡ sự cân bằng, dễ gây oán hận

Hành động trả tiền thay người khác tưởng là chu đáo nhưng vô hình trung lại phá vỡ mối quan hệ bình đẳng giữa bạn bè. Nếu chia đều, mọi người đều như nhau, không phân biệt địa vị cao thấp hay giàu nghèo. 

Nếu có người đột nhiên bao trọn, những người khá giả khác sẽ cảm thấy phải "đua theo" để thể hiện, còn những người điều kiện kém hơn sẽ cảm thấy tự ti, hoặc những người có tự trọng cao sẽ thấy khó chịu vì mang nợ. Sự tự ái và mặc cảm này lâu dần sẽ khiến các thành viên dần rời bỏ tập thể.

3. Chỉ có chia đều hóa đơn mới giữ vững được sự bình đẳng và tình cảm bền lâu

Để họp lớp duy trì được lâu dài, cần tạo ra không gian không cấp bậc, mọi người đều thấy thoải mái. Chế độ chia đều đảm bảo ai cũng đóng góp như nhau, không ai phải chịu ơn ai, mọi người đều có quyền lợi và tiếng nói ngang nhau trong tập thể.

Cuối cùng, về vấn đề bạn chủ động trả tiền mà bị bạn bè chặn liên lạc (block), tôi nghĩ thế này:

Trường hợp 1: Bình thường việc bạn trả tiền là làm việc tốt, dù mọi người có không thích vì phá quy tắc thì cũng không đến mức đồng loạt chặn bạn. Khả năng lớn nhất là trong buổi tiệc, bạn đã có những lời nói hoặc thái độ kiêu ngạo, coi thường người khác hoặc ra vẻ "ban ơn", làm tổn thương lòng tự trọng của họ.

Trường hợp 2: Nếu đã bị chặn, hãy bình tĩnh xem xét lại mọi hành vi của mình xem có lỡ lời ở đâu không. Nếu vẫn muốn giữ quan hệ, hãy liên lạc với lớp trưởng hoặc người phụ trách để thành khẩn nhận lỗi và nhờ họ chuyển lời xin lỗi đến mọi người.

Nếu bạn thấy việc mất liên lạc này không có gì đáng tiếc thì có thể mặc kệ. Tuy nhiên, đây là một bài học đắt giá cần ghi nhớ cho sự nghiệp và các mối quan hệ sau này. Lời khuyên của tôi là nên thẳng thắn đối diện với sai lầm để trở lại với tập thể, vì suy cho cùng, bạn học là những người đã cùng ta đi qua những năm tháng thanh xuân không thể thay thế.