Trong phòng khách lại vang lên tiếng tranh cãi gay gắt. Cậu học sinh cấp 2 mặt đỏ bừng hét lên:

“Bố mẹ chẳng hiểu con gì cả!”

Cảnh tượng này không hề xa lạ với nhiều gia đình.

Không ít cha mẹ coi việc con “cãi lại” là hành vi hỗn láo, lập tức dùng quyền uy để dập tắt. Nhưng họ không biết rằng, đằng sau những lời phản kháng ấy là nhu cầu rất thật: con muốn được lắng nghe và thấu hiểu.

Những bậc cha mẹ tinh tế, ngay trong lúc căng thẳng nhất, sẽ nói ra 3 câu “then chốt” để biến xung đột thành cơ hội gắn kết.

1. “Con có thể nói cho bố/mẹ biết lý do không?” – Hãy nghe con nói hết

Một lần, mẹ yêu cầu bé Lạc Lạc (lớp 2) đi học thư pháp cuối tuần. Cậu bé lập tức phản đối: “Con không đi, lớp đó chán lắm!” Thay vì nổi giận, mẹ kiềm chế và hỏi: “Con có thể nói cho mẹ biết vì sao không?”. Cậu bé cúi đầu: “Thầy hay chê con viết xấu trước mặt các bạn, con thấy xấu hổ…”

Hóa ra, không phải con lười học, mà là con mất tự tin.

Sau đó, mẹ trao đổi lại với giáo viên, điều chỉnh cách dạy, và dần dần cậu bé không còn phản đối nữa. Thậm chí còn nói: “Con cảm ơn mẹ đã chịu nghe con nói.”

Thực tế, khi con cãi lại, cha mẹ thường phản ứng ngay: “Sao con không biết nghe lời?” Nhưng lại quên hỏi: “Vì sao con phản ứng như vậy?”

“Cãi lại” nhiều khi chỉ là cách con thể hiện rằng mình đang có điều muốn nói nhưng không có cơ hội nói.

Một câu hỏi nhẹ nhàng: “Con nói cho mẹ nghe được không?” sẽ giúp cha mẹ hiểu đúng vấn đề, đồng thời khiến con cảm thấy được tôn trọng.

2. “Mẹ hiểu cảm xúc của con, nhưng cách con làm là chưa đúng” – Đồng cảm trước, dạy sau

Một cậu bé lớp 3 rất thất vọng vì bố hứa đưa đi công viên nhưng lại bận việc. Cậu quay sang nói: “Bố chẳng giữ lời, con không tin bố nữa!” Người bố định nổi giận, nhưng mẹ đã nhẹ nhàng nói: “Mẹ hiểu con đang rất buồn. Nếu là mẹ, mẹ cũng sẽ thất vọng.” 

Khi cảm xúc được công nhận, cậu bé dần bình tĩnh lại. Sau đó mẹ nói tiếp: “Nhưng con nói vậy sẽ làm bố buồn. Bố phải đi làm không phải vì cố ý thất hứa.” Nhìn bố mệt mỏi, cậu bé lí nhí: “Con xin lỗi bố…”

Khi con cãi, cha mẹ thường vội giảng đạo lý: “Con phải hiểu chuyện”, “Bố mẹ làm vậy là vì con…”. Nhưng lúc đó, trẻ chưa sẵn sàng nghe. Chỉ khi con cảm thấy được thấu hiểu, con mới sẵn lòng lắng nghe lại.

Câu nói “Mẹ hiểu con, nhưng…” giúp: Giữ được ranh giới đúng – sai, đồng thời nuôi dưỡng khả năng đồng cảm của trẻ

3. “Chúng ta cùng nghĩ cách nhé” – Đừng đối đầu, hãy đồng hành

Một bé lớp 4 vì quá nhiều bài tập nên cáu gắt: “Con làm không xong đâu, mai bị phạt thì chịu!”. Bà không trách mắng, chỉ nói: “Chắc con đang rất lo. Mình cùng tìm cách nhé”. Hai bà cháu cùng xem lại bài: Làm trước bài dễ, bài khó cùng nhau giải, lên kế hoạch học sớm hơn mỗi ngày.

Kết quả, bé không chỉ hoàn thành bài mà còn nói: “Con cảm ơn bà, lần sau con sẽ không cãi nữa.”

Khi con nói: “Con không làm được”. Cha mẹ thường đáp: “Sao con kém thế!”. Điều này chỉ khiến mâu thuẫn tăng lên. Ngược lại, câu nói: “Chúng ta cùng tìm cách”, biến “đối đầu” thành “đồng đội”. Trẻ sẽ học được: Không né tránh vấn đề, biết tìm giải pháp và cảm nhận được sự hỗ trợ từ gia đình.

Lời kết

“Cãi lại” không phải là dấu hiệu xấu. Đó có thể là tín hiệu cho thấy: Con bắt đầu có chính kiến;  Con đang học cách thể hiện bản thân. Thay vì dập tắt, hãy dẫn dắt. Chỉ cần nhớ 3 câu đơn giản:

“Con có thể nói cho mẹ nghe lý do không?”

“Mẹ hiểu cảm xúc của con, nhưng cách này chưa đúng”

“Chúng ta cùng nghĩ cách nhé”

Những câu nói nhỏ, nhưng có thể: Hóa giải xung đột, nuôi dưỡng sự thấu cảm và dạy con cách giải quyết vấn đề. Quan trọng hơn, giúp con lớn lên trong cảm giác: “Gia đình là nơi mình luôn được lắng nghe.”

Nguồn: Sohu