*Bài viết dưới đây là chia sẻ của một tác giả đăng tải trên nền tảng Zhihu (Trung Quốc).

Tôi sống tại Hàng Châu, năm nay đã ngoài 40 tuổi và có một cậu con trai vừa bước sang tuổi 22. Nhìn con bắt đầu đi làm, tự lập và bình tĩnh trước những va chạm đầu đời, tôi nhiều lần nghĩ lại quãng đường nuôi con suốt 2 thập kỷ và nhận ra mình đã từng hiểu sai khá nhiều điều.

Ngày con vào tiểu học, tôi giống nhiều phụ huynh Trung Quốc khác: tin rằng thứ hạng trong lớp là thước đo quan trọng nhất. Lớp học là môi trường cạnh tranh. Ở các buổi họp phụ huynh, câu hỏi thường trực của các vị phụ huynh luôn là: “Con đứng thứ mấy?”. Tôi cũng không ngoại lệ.

Thấy học lực của con chỉ ở mức trung bình khá, tôi đăng ký cho con học thêm toán, tiếng Anh, luyện chữ, rồi đến các lớp nâng cao vào cuối tuần. Lịch học của con gần như kín cả tuần. Mỗi khi điểm số của nó giảm, tôi lo lắng và vội lên giọng thúc ép. Chỉ đến khi con lọt vào top 5 của lớp, tôi mới thấy yên tâm. Khi ấy tôi tin mình đang làm điều đúng đắn, rằng chỉ cần học thật giỏi, tương lai của con sẽ thuận lợi.

Nhưng bước ngoặt thực sự đến khi con tôi học trung học phổ thông. Dù chăm chỉ, con chưa từng nằm trong nhóm học sinh có thành tích tốt của lớp. Thậm chí có những môn chỉ đạt mức trung bình. Trong bối cảnh áp lực thi đại học ở Trung Quốc ngày càng lớn, điều đó khiến tôi nhiều lần thất vọng và lo lắng. Tôi từng định tăng thêm lớp luyện thi buổi tối, thậm chí nghĩ đến việc chuyển con sang chương trình học kèm ngoài giờ.

Một tối, sau khi xem kết quả kiểm tra giữa kỳ, hai mẹ con tôi đã có cuộc trò chuyện dài hiếm hoi. Con nói thẳng với tôi rằng con hiểu tầm quan trọng của kỳ thi đại học nhưng mong được tự quyết định cách học. Con hứa sẽ cố gắng để thi đỗ đại học, đổi lại tôi hãy cho con quyền tự sắp xếp thời gian và phương pháp học tập.

Thú thật khi ấy tôi rất do dự. Trong nhiều năm, tôi quen theo sát từng bước học tập của con, nên việc lùi lại không hề dễ dàng. Nhưng nhìn thái độ nghiêm túc của con, tôi quyết định thử tin tưởng. Từ đó, tôi không còn can thiệp sâu vào kế hoạch học tập, chỉ giữ vai trò quan sát và hỗ trợ khi cần.

Quá trình ấy khiến tôi bất ngờ. Con không trở thành học sinh xuất sắc đột phá, nhưng học tập ổn định hơn. Con chủ động lên lịch ôn tập, tìm tài liệu, trao đổi với giáo viên và bạn bè khi chưa hiểu bài. Quan trọng hơn, con giữ được tâm lý bình tĩnh trước các kỳ thi thử - điều tôi hiếm thấy trước đây.

Ảnh minh họa: Internet

 Kết quả kỳ thi đại học cuối cùng không phải thành tích nổi bật, nhưng đủ để con trúng tuyển vào một trường đại học tốt trong khả năng. Khi con bắt đầu cuộc sống xa nhà, những điều tôi từng lo lắng về con lại trở nên ít hơn. Con tôi tự tìm chỗ ở, quản lý chi tiêu, tham gia các dự án nhóm và làm thêm để tích lũy kinh nghiệm. 

Nhìn con trưởng thành, tôi bắt đầu hiểu rằng có những năng lực âm thầm hình thành suốt những năm phổ thông và chính chúng mới là nền tảng thực sự cho chặng đường phía trước. 

Sau hành trình làm cha mẹ kéo dài hơn 20 năm, tôi rút ra ba kỹ năng mà theo tôi đáng để bồi dưỡng hơn cả việc yêu cầu con cái phải chạy theo thứ hạng.

Thứ nhất là khả năng tự lập và chịu trách nhiệmTrước đây tôi thường làm thay con nhiều việc để con tập trung học. Nhưng khi con vào đại học, tôi mới thấy những bạn biết tự quản lý cuộc sống thích nghi nhanh hơn. Con tôi không phải người xuất sắc nhất lớp, nhưng biết tự lên kế hoạch, tự giải quyết vấn đề và chấp nhận hậu quả từ quyết định của mình. Khi gặp khó khăn, con tìm cách xử lý thay vì chờ người khác giải quyết hộ. Điều đó mang lại sự tự tin mà điểm số không thể thay thế.

Thứ hai là kỹ năng giao tiếp và hợp tácTrong môi trường làm việc sau này, năng lực phối hợp với người khác quan trọng hơn nhiều so với việc làm bài kiểm tra một mình. Con tôi tham gia câu lạc bộ ở trường đại học, học cách thảo luận, phân công công việc và trình bày quan điểm. Khi đi thực tập, chính khả năng trao đổi rõ ràng và thái độ hợp tác đã giúp con được giữ lại làm việc sau khi tốt nghiệp. Điều này khiến tôi hiểu rằng những trải nghiệm xã hội đôi khi giá trị không kém gì thành tích học tập.

Thứ ba là tinh thần học hỏi lâu dài

Xã hội thay đổi nhanh, ngành nghề cũng biến động. Tôi từng nghĩ việc học chủ yếu diễn ra trong trường lớp, nhưng con cho tôi thấy việc học không dừng lại ở đó. Con thường tự tìm hiểu kỹ năng mới, đọc tài liệu chuyên ngành và sẵn sàng thử những hướng đi khác. Khả năng duy trì sự tò mò và chủ động cập nhật kiến thức mới giúp con thích nghi tốt hơn với môi trường làm việc thực tế.

Nhìn lại, tôi không phủ nhận tầm quan trọng của học tập. Kiến thức nền tảng vẫn cần thiết và kỷ luật học hành vẫn là điều nên rèn luyện. Nhưng tôi đã thôi xem bảng điểm là thước đo duy nhất. Những kỹ năng như tự lập, giao tiếp và tinh thần học hỏi mới là thứ đồng hành lâu dài với con khi bước vào đời.

Giờ đây, khi trò chuyện với những phụ huynh trẻ hơn, tôi thường chia sẻ rằng hành trình nuôi con không chỉ xoay quanh thành tích trước mắt. Đôi khi việc giảm bớt áp lực điểm số, dành thời gian để con trải nghiệm và trưởng thành toàn diện lại mang đến kết quả bền vững hơn.