Điều đặc biệt hơn cả là trong hơn hai thập kỷ được tổ chức dưới hình thức ngày hội thường niên của những người làm điện ảnh Azerbaijan, đây là lần đầu tiên Ngày Điện ảnh Azerbaijan mời một quốc gia nước ngoài tham gia với tư cách khách mời chính thức. Quốc gia được lựa chọn là Việt Nam, nơi có một mối lương duyên đặc biệt với điện ảnh Azerbaijan từ những ngày đầu hình thành nền điện ảnh cách mạng.

Bà Lê Thị Hà, Viện trưởng Viện Phim Việt Nam.

Một lễ hội lớn của những người yêu điện ảnh

Ngày Điện ảnh Azerbaijan được tổ chức hằng năm nhân dịp 2/8 - ngày được coi là mốc khai sinh nền điện ảnh nước này từ năm 1898. Từ năm 2000, ngày 2/8 chính thức trở thành Ngày Điện ảnh Quốc gia theo sắc lệnh của Tổng thống Azerbaijan và được Bộ Văn hóa nước này tổ chức với nhiều hoạt động như chiếu phim, giao lưu nghệ sĩ, tôn vinh các nhà làm phim, hội thảo chuyên đề và các chương trình nghệ thuật.

Bà Lê Thị Hà, Viện trưởng Viện Phim Việt Nam trả lời phỏng vấn các ccow quan báo chí Azerbaijan tại sự kiện.

Đối với người dân Azerbaijan, đây không chỉ là ngày của giới điện ảnh mà đã trở thành một lễ hội văn hóa được mong đợi mỗi năm. Các buổi chiếu phim luôn thu hút hàng trăm khán giả, nhiều gia đình coi đây là dịp để cùng nhau thưởng thức những tác phẩm điện ảnh đặc sắc của đất nước mình.

Năm nay, lần đầu tiên lễ hội mở rộng cánh cửa đón một nền điện ảnh nước ngoài. Sự lựa chọn dành cho Việt Nam mang ý nghĩa vượt lên trên một hoạt động giao lưu thông thường, bởi giữa hai nền điện ảnh tồn tại một mối liên kết lịch sử đặc biệt.

Người Azerbaijan đặt những viên gạch đầu tiên cho điện ảnh Việt Nam

Nếu như nhiều quốc gia biết đến Việt Nam qua những bộ phim chiến tranh nổi tiếng thì với Azerbaijan, ký ức về điện ảnh Việt Nam còn gắn liền với tên tuổi đạo diễn Ajdar Ibrahimov.

Năm 1959, theo lời mời của Chủ tịch Hồ Chí Minh, đạo diễn Ajdar Ibrahimov sang Việt Nam trong bối cảnh nền điện ảnh cách mạng còn rất non trẻ. Trong hơn ba năm làm việc tại Việt Nam, ông tham gia thành lập Trường Điện ảnh Việt Nam, trực tiếp giảng dạy khóa đạo diễn, diễn viên đầu tiên và đặt nền móng về tư duy nghệ thuật cho nhiều thế hệ nhà làm phim sau này.

Đạo diễn Ajdar Ibrahimov

Những học trò của ông sau này trở thành các nghệ sĩ lớn của điện ảnh Việt Nam như NSND Trà Giang, NSND Tuệ Minh, NSND Ngọc Lan cùng nhiều đạo diễn, diễn viên nổi tiếng khác.

Để ghi nhận những đóng góp đặc biệt ấy, Chính phủ Việt Nam đã trao tặng đạo diễn Ajdar Ibrahimov Huân chương Lao động hạng Nhất và danh hiệu Anh hùng Lao động.

Những hình ảnh quý giá của đạo diễn Ajdar Ibrahimov tại Việt Nam.

Chính vì vậy, việc điện ảnh Việt Nam được mời tham dự Ngày Điện ảnh Azerbaijan mang ý nghĩa như một cuộc trở về đầy xúc động của những thành quả mà chính một người con Azerbaijan đã góp phần tạo dựng.

Ba bộ phim - ba dấu ấn của người thầy

Không phải ngẫu nhiên Viện Phim Việt Nam lựa chọn ba tác phẩm "Con chim vành khuyên", "Hai người lính" và "Một ngày đầu thu" để giới thiệu tại Baku. Đây đều là những bộ phim được đạo diễn Ajdar Ibrahimov trực tiếp hướng dẫn trong khóa tốt nghiệp đầu tiên của Trường Điện ảnh Việt Nam.

Đặc biệt, "Con chim vành khuyên" và "Hai người lính" đã đoạt giải tại Liên hoan phim quốc tế Karlovy Vary năm 1962, đưa điện ảnh Việt Nam lần đầu tiên được ghi nhận trên đấu trường điện ảnh quốc tế.

Việc ba bộ phim được trình chiếu ngay trên quê hương của người thầy đã góp phần làm nên chúng mang ý nghĩa vượt ra ngoài khuôn khổ của một buổi chiếu phim. Đó là sự tri ân đối với người nghệ sĩ Azerbaijan đã dành những năm tháng đẹp nhất của sự nghiệp để góp phần xây dựng nền điện ảnh Việt Nam.

Điện ảnh - nhịp cầu nối hai dân tộc đến từ Azerbaijan

Phát biểu tại lễ trao giải các bộ phim sản xuất trong năm của  điện ảnh Azerbaijan, bà Lê Thị Hà, Viện trưởng Viện Phim Việt Nam nhấn mạnh: "Việt Nam và Azerbaijan là hai quốc gia có mối quan hệ hữu nghị truyền thống. Trải qua nhiều giai đoạn lịch sử, quan hệ hợp tác nhiều mặt giữa hai nước đang ngày càng phát triển năng động, thực chất và đi vào chiều sâu, trong đó có lĩnh vực văn hóa, điện ảnh."

Theo bà Lê Thị Hà, mới đây Viện Phim Việt Nam đã phối hợp với Đại sứ quán Azerbaijan tại Việt Nam giới thiệu cuốn sách "Những gì tôi thấy ở Việt Nam" của đạo diễn Ajdar Ibrahimov tại Hà Nội. Hoạt động nhận được sự quan tâm lớn của giới điện ảnh hai nước, tiếp tục khẳng định những đóng góp to lớn của vị đạo diễn đối với nền điện ảnh Việt Nam.

Bà Lê Thị Hà, Viện trưởng Viện phim Việt Nam ( áo đỏ) cùng đoàn Việt Nâm làm việc tại cơ quan Điện ảnh Azerbaijan

Nhắc đến người thầy người Azerbaijan của điện ảnh Việt Nam, bà xúc động chia sẻ: "Những di sản điện ảnh mà đạo diễn Ajdar Ibrahimov để lại cho Việt Nam là vô cùng ý nghĩa, là dấu ấn quan trọng trong quan hệ giữa Việt Nam và Azerbaijan."

Từ câu chuyện của Ajdar Ibrahimov, điện ảnh trở thành minh chứng sinh động cho sức mạnh của ngoại giao văn hóa. Những giá trị được tạo dựng cách đây hơn sáu thập kỷ vẫn tiếp tục kết nối nhân dân hai nước trong hiện tại.

Các suất chiếu phim Việt Nam trong khuôn khổ Ngày Điện ảnh Azerbaijan đều thu hút đông đảo khán giả địa phương.

Bà Lê Thị Hà, Viện trưởng Viện Phim Việt Nam nhận quà lưu niệm từ ông Rashad Azizov, Tổng GĐ Cơ quan ĐA Azerbaijan.

Khán giả Azerbaijan chăm chú theo dõi từng khuôn hình, dành nhiều tràng pháo tay cho những tác phẩm đã đi cùng lịch sử điện ảnh Việt Nam. Đối với họ, đây không chỉ là dịp khám phá một nền điện ảnh mới mà còn là cơ hội nhìn lại di sản của chính đạo diễn Ajdar Ibrahimov, niềm tự hào của điện ảnh Azerbaijan.

Sự đón nhận nồng nhiệt ấy cho thấy điện ảnh luôn có khả năng vượt qua mọi khoảng cách về ngôn ngữ, văn hóa và địa lý để kết nối con người bằng những giá trị nhân văn.

Mở ra những cơ hội hợp tác mới

Trong khuôn khổ chuyến công tác, đoàn Viện Phim Việt Nam cũng làm việc với Cơ quan Điện ảnh Azerbaijan để trao đổi về chính sách phát triển công nghiệp điện ảnh, đào tạo nhân lực, đầu tư cho tài năng trẻ và các mô hình hợp tác quốc tế.

Đây được xem là bước đi đầu tiên nhằm mở rộng hợp tác giữa hai cơ quan điện ảnh trong bối cảnh Việt Nam đang thúc đẩy phát triển các ngành công nghiệp văn hóa và tăng cường giao lưu điện ảnh quốc tế.

Lần đầu tiên tham dự Ngày Điện ảnh Azerbaijan, điện ảnh Việt Nam không chỉ mang đến ba bộ phim kinh điển mà còn mang theo một câu chuyện đẹp về tình hữu nghị giữa hai dân tộc.

Khi những thước phim từng được một đạo diễn Azerbaijan tận tâm dìu dắt được trình chiếu ngay trên quê hương ông sau hơn 60 năm, đó không chỉ là sự trở về của các tác phẩm điện ảnh, mà còn là sự trở về của ký ức, của lòng biết ơn và của một mối quan hệ văn hóa bền chặt đã vượt qua thử thách của thời gian.

Trong khuôn khổ "Những ngày Việt Nam tại Azerbaijan", điện ảnh đã thực sự trở thành nhịp cầu nối quá khứ với hiện tại, kết nối những người làm nghệ thuật của hai quốc gia và mở ra những triển vọng hợp tác mới trong tương lai.