Để điện thoại bên cạnh khi ngủ có thực sự gây hại?

Điện thoại di động có phát ra bức xạ, nhưng đó là bức xạ tần số vô tuyến thuộc nhóm không ion hóa, khác với tia X hay tia gamma. Điều đáng lo hơn với sức khỏe, đặc biệt là giấc ngủ, thường không phải là bức xạ từ điện thoại mà là thói quen sử dụng máy trước khi ngủ, ánh sáng xanh từ màn hình và việc thức khuya kéo dài. 

Trong đời sống hằng ngày, chỉ cần nghe đến chữ “bức xạ”, không ít người lập tức liên tưởng đến nguy cơ ung thư hay tổn thương DNA. Tuy nhiên, bức xạ không phải lúc nào cũng đồng nghĩa với nguy hiểm. Về mặt khoa học, bức xạ được chia thành hai nhóm chính: bức xạ ion hóa và bức xạ không ion hóa.

Bức xạ ion hóa là loại có năng lượng rất cao, đủ mạnh để làm biến đổi cấu trúc nguyên tử và có thể gây tổn thương DNA. Đây là nhóm cần được kiểm soát nghiêm ngặt, điển hình như tia X, tia gamma hay một số dạng bức xạ hạt nhân. Ngược lại, bức xạ không ion hóa có năng lượng thấp hơn nhiều và không đủ mạnh để phá vỡ DNA theo cơ chế của bức xạ ion hóa. Sóng radio, Wi‑Fi, Bluetooth và sóng tần số vô tuyến từ điện thoại di động đều thuộc nhóm này.

Với điện thoại di động, điều cần hiểu đúng là thiết bị này phát ra sóng tần số vô tuyến, tức một dạng bức xạ không ion hóa. Các mức phát xạ của điện thoại lưu hành trên thị trường đều phải đáp ứng những tiêu chuẩn an toàn nhất định.

WHO nói gì về ảnh hưởng của điện thoại?

Một trong những lý do khiến chủ đề này dễ gây lo lắng là vì Cơ quan Nghiên cứu Ung thư Quốc tế (IARC), đơn vị thuộc Tổ chức Y tế Thế giới, từng xếp bức xạ tần số vô tuyến vào nhóm 2B - tức “có thể gây ung thư cho người”.

Nhưng cần hiểu đúng: nhóm 2B là mức phân loại cho thấy bằng chứng hiện có còn hạn chế, chưa đủ để kết luận chắc chắn mối liên hệ nhân quả. Nói cách khác, đây là một nhóm cần tiếp tục nghiên cứu, chứ không phải kết luận rằng điện thoại di động chắc chắn gây ung thư.

Thực tế, nhiều cơ quan y tế và tài liệu khoa học hiện nay cho biết chưa có bằng chứng thuyết phục rằng việc sử dụng điện thoại di động ở mức thông thường làm tăng nguy cơ ung thư.

Nếu có một tác động dễ thấy hơn từ việc để điện thoại cạnh giường ngủ, thì đó thường không phải là bức xạ. Nhiều nghiên cứu cho thấy dùng điện thoại trước khi ngủ có thể làm giảm chất lượng giấc ngủ, kéo dài thời gian để đi vào giấc ngủ và khiến người dùng ngủ nông hơn. Lý do nằm ở ánh sáng xanh từ màn hình, sự kích thích từ nội dung trên thiết bị và thói quen “lướt thêm chút nữa” khiến giờ ngủ bị đẩy lùi.

Nói đơn giản, vấn đề không chỉ là “đặt điện thoại ở đâu”, mà là nó dễ kéo bạn vào chuỗi hành vi khiến bạn thức muộn hơn dự định. Sáng hôm sau, cảm giác mệt mỏi hay đau đầu thường xuất phát từ việc thiếu ngủ, chứ không phải do “bức xạ” từ điện thoại.

Những hiểu lầm phổ biến

Có ý kiến cho rằng điện thoại phát bức xạ mạnh hơn khi đang sạc nên không nên để gần giường. Thực tế, điều cần chú ý hơn là dùng sạc kém chất lượng, để máy quá nóng hoặc vừa sạc vừa chơi game nặng, vì đây mới là rủi ro an toàn đáng kể. Tương tự, quan niệm phải tắt Wi‑Fi vào ban đêm vì “bức xạ cao” cũng không có cơ sở rõ ràng trong bối cảnh sử dụng thông thường. Với giấc ngủ, yếu tố đáng lưu ý hơn vẫn là thói quen dùng màn hình vào buổi tối.

Các sản phẩm như miếng dán hay ốp lưng “chống bức xạ” cũng thường không cần thiết. Nếu mục tiêu là bảo vệ giấc ngủ và giảm phụ thuộc điện thoại, giải pháp hiệu quả hơn là đặt máy xa tầm tay, tắt thông báo không cần thiết và ngừng lướt màn hình trước giờ ngủ.

Nếu bạn không muốn bị điện thoại làm phiền lúc ngủ, cách hợp lý nhất là để máy xa giường một chút hoặc bật chế độ không làm phiền. Quan trọng hơn, hãy hạn chế dùng điện thoại trong 30 đến 60 phút trước khi ngủ để cơ thể có thời gian “hạ nhiệt” và chuẩn bị vào giấc.

Theo Aboluowang