Kính áp tròng (contact lens) là loại thấu kính mỏng ôm sát giác mạc, vừa giúp điều chỉnh các tật khúc xạ như cận thị, loạn thị, vừa phục vụ nhu cầu thẩm mỹ, làm đẹp. Hiện nay trên thị trường có đa dạng dòng sản phẩm từ kính thuốc đến các loại kính thời trang đổi màu, giãn tròng. Món phụ kiện đa năng này giúp người dùng tự tin hơn về ngoại hình, linh hoạt trong sinh hoạt và mở rộng tầm nhìn đáng kể. Tuy nhiên, việc đặt một vật thể lạ trực tiếp lên bề mặt giác mạc luôn tiềm ẩn rủi ro nếu người dùng thiếu kiến thức chăm sóc chuẩn y khoa.

Các chuyên gia nhãn khoa cảnh báo, việc sử dụng kính áp tròng sai cách có thể tàn phá sức khỏe đôi mắt một cách âm thầm. Nhẹ thì gây khô mắt, dị ứng, trầy xước giác mạc; nặng thì dẫn đến viêm loét giác mạc do vi khuẩn, nấm hoặc ký sinh trùng tấn công. Biến chứng nghiêm trọng nhất hoàn toàn có thể để lại sẹo vĩnh viễn trên giác mạc, giảm thị lực nghiêm trọng, thậm chí đe dọa nguy cơ mù lụa nếu không được điều trị kịp thời.

Để tự tin sử dụng kính áp tròng an toàn mà không đánh đổi sức khỏe đôi mắt, bạn nhất định phải "thuộc nằm lòng" 5 lời khuyên quan trọng dưới đây:

1. Lựa chọn đúng loại kính theo tình trạng mắt và nhu cầu

Bác sĩ Trương Gia Vĩ (Chang Chia-wei), Bệnh viện Đa khoa Cathay (Đài Loan, Trung Quốc) cảnh báo, nhiều người có thói quen tự ý mua kính áp tròng thời trang hoặc kính độ trôi nổi trên mạng mà không qua thăm khám. Đây là nguyên nhân hàng đầu gây kích ứng. Đối với người có tật khúc xạ, việc chọn đúng thông số độ cận, độ loạn và bán kính cong của giác mạc là bắt buộc. Đeo kính sai độ loạn hoặc sai kích thước sẽ khiến mắt nhanh mỏi, điều tiết quá mức và dễ gây trầy xước bề mặt mắt.

Bên cạnh đó, chất liệu kính cũng đóng vai trò quyết định. Các bác sĩ khuyến cáo nên ưu tiên các dòng kính làm từ chất liệu Silicone Hydrogel thế hệ mới để tăng cường độ thấm oxy cho giác mạc. Với những người chỉ có nhu cầu đeo thời trang thỉnh thoảng, kính áp tròng dùng 1 ngày là lựa chọn tối ưu về mặt vệ sinh.

Ảnh minh họa

2. Thao tác đeo và tháo kính không được làm "bừa"

Đôi tay là đường lây truyền vi khuẩn nhanh nhất lên bề mặt kính áp tròng. Trước khi chạm vào kính, bạn bắt buộc phải rửa tay sạch bằng xà phòng dịu nhẹ và lau khô bằng khăn không đổ lông. Với những người có thói quen trang điểm, nguyên tắc bất di bất dịch là luôn đeo kính áp tròng trước khi trang điểm và tháo kính ra trước khi tẩy trang.

Khi kẻ mắt, chỉ thao tác ở đường viền giữa khóe mắt và gốc lông mi, tuyệt đối không kẻ vào đường mí mắt trong để tránh cặn mỹ phẩm bám vào mép kính. Khi chuốt mascara, hãy chải từ giữa thân lông mi lên ngọn để tránh hạt bụi phấn rơi trực tiếp vào mắt gây cộm rát.

3. Vệ sinh và bảo quản kính bằng dung dịch chuyên dụng

Quy trình làm sạch kính đòi hỏi sự cẩn trọng tuyệt đối. Bác sĩ Kỷ Đại Đức (Chi Ta-te), Giám đốc Khoa Y học Nhiệt đới tại Đại học Quốc gia Chiao Tung (Đài Loan, Trung Quốc), cảnh báo thói quen dùng nước máy, nước đóng chai hay nước bọt để rửa kính là cực kỳ nguy hiểm. 

Nước máy chứa vô số sinh vật nguyên sinh Acanthamoeba (Acanthamoeba). Khi bám vào kính áp tròng, chúng sẽ chui qua các vết xước nhỏ trên giác mạc để gây viêm nhiễm dữ dội.

Nghiên cứu do ông Kỷ Đại Đức phối hợp cùng Bệnh viện Đa khoa Cựu chiến binh Đài Bắc (Đài Loan, Trung Quốc) thực hiện trên các bệnh nhân viêm giác mạc cho thấy, chủng amip Acanthamoeba phổ biến nhất hiện nay là kiểu gen T4. 

Đáng lo ngại hơn, bên trong tế bào của loại amip này còn chứa vi khuẩn cộng sinh. Cấu trúc phức hợp này giúp chúng gia tăng khả năng chống chịu trước các loại thuốc kháng sinh thông thường, làm cho quá trình điều trị viêm giác mạc trở nên cực kỳ khó khăn. Do đó, bạn chỉ được phép dùng dung dịch ngâm rửa chuyên dụng, không châm thêm nước ngâm mới vào cặn cũ.

Ảnh minh họa

4. Biết rõ mốc thời gian cần thay mới kính và phụ kiện

Dù vệ sinh kỹ đến đâu, chất liệu kính vẫn bị mòn và tích tụ cặn protein theo thời gian. Bạn cần tuân thủ nghiêm ngặt hạn sử dụng của kính (dùng 1 ngày, 1 tháng hay nhiều tháng), tuyệt đối không cố đeo quá hạn.

Đối với chai dung dịch vệ sinh kính áp tròng, sau khi mở nắp chỉ nên sử dụng tối đa trong 1 tháng. Hộp đựng kính cũng là nơi vi khuẩn dễ tích tụ, cần được chà rửa bằng dung dịch chuyên dụng hàng tuần và nên thay mới định kỳ 30 ngày một lần. Việc tháo kính trước khi đi ngủ là bắt buộc, trừ các loại kính chỉnh hình giác mạc đêm được bác sĩ chỉ định riêng.

5. Nhận biết những thời điểm cần tạm dừng đeo kính

Ngay cả khi bạn có thói quen sử dụng kính áp tròng hàng ngày, vẫn có những khoảng thời gian cơ thể không đáp ứng tốt với việc đặt vật thể lạ lên mắt. Bác sĩ Trương Gia Vĩ nhắc nhở, bạn nên chủ động tháo kính và chuyển sang dùng kính gọng trong các tình huống sau:

- Khi bị cảm lạnh hoặc sốt: Hệ miễn dịch suy yếu khiến vi khuẩn từ tay dễ lây lan lên mắt. Cùng với đó, tình trạng sốt gây sung huyết mạch máu mắt và tác dụng phụ làm giảm tiết nước mắt từ các loại thuốc cảm sẽ khiến mắt bị khô rát, gia tăng nguy cơ viêm nhiễm.

- Trong kỳ kinh nguyệt, mang thai hoặc cho con bú: Sự thay đổi nội tiết tố đột ngột làm suy giảm lượng nước mắt, gia tăng áp lực nội nhãn và dễ gây sưng giác mạc, dẫn đến cảm giác cộm ngứa và tăng khả năng tích tụ vi khuẩn.

Ảnh minh họa

- Khi làm việc trong môi trường ô nhiễm: Nếu phải di chuyển hoặc làm việc ở nơi nhiều bụi bẩn, hóa chất, axit hoặc kiềm dễ bay hơi, việc đeo kính áp tròng sẽ giữ lại các tác nhân độc hại trên bề mặt mắt, dễ gây bỏng giác mạc và tổn thương thị lực.

Những nhóm người nên cẩn trọng hoặc hạn chế sử dụng kính áp tròng

Dù tiện lợi nhưng không phải ai cũng nên đeo kính áp tròng. Tổng hợp từ các phân tích chuyên môn của Thời báo Sức khỏe (Trung Quốc), những nhóm người dưới đây nên hạn chế hoặc không dùng kính áp tròng, nếu cần nên sử dụng kính gọng thay thế: 

- Học sinh tiểu học, trung học: Giác mạc chưa ổn định, ý thức vệ sinh kém dễ gây trầy xước, loét giác mạc.

- Người có bệnh về mắt: Bị viêm kết mạc, viêm giác mạc, khô mắt nặng hoặc tăng nhãn áp đeo kính sẽ làm tổn thương nặng thêm.

- Người có bệnh nền: Bệnh nhân tiểu đường, viêm xoang, cường giáp dễ bị nhiễm trùng mắt và rất lâu lành.

- Người trên 40 tuổi: Mắt giảm tiết nước mắt và chịu thiếu oxy kém; cần bác sĩ đo khám kỹ nếu muốn đeo kính đa tiêu cự hoặc loại thấm oxy cao.

Tổng hợp