Những ngày gần đây, mạng xã hội Trung Quốc lan truyền đoạn video ghi lại khoảnh khắc một người mẹ bật khóc nức nở khi nghe con trai nói rằng có thể không đạt được mục tiêu vào trường đại học top đầu. Trong video, người mẹ gần như mất kiểm soát cảm xúc, vừa khóc vừa nói rằng mình đã nghỉ việc suốt 3 năm để kèm con học và nếu kết quả không như mong đợi thì chị không biết những năm tháng ấy còn ý nghĩa gì.

Đoạn clip nhanh chóng thu hút sự chú ý và tạo ra nhiều luồng ý kiến trái chiều. Có người bày tỏ sự cảm thông với những hy sinh thầm lặng của người mẹ, nhưng cũng có không ít ý kiến cho rằng chính kỳ vọng quá lớn ấy đang vô tình trở thành gánh nặng tâm lý đối với đứa trẻ.

Thực tế, câu chuyện này không phải là cá biệt. Theo chia sẻ, người mẹ từng có công việc ổn định với thu nhập tốt. Tuy nhiên, khi con bước vào giai đoạn học tập quan trọng, chị bắt đầu cảm thấy lo lắng khi xung quanh ngày càng nhiều phụ huynh lựa chọn "toàn tâm toàn ý" cho việc học của con. Từ cảm giác bất an ban đầu, chị đi đến quyết định nghỉ việc để tập trung hoàn toàn vào việc đồng hành cùng con trong 3 năm cuối cấp.

Kể từ đó, cuộc sống của chị gần như chỉ xoay quanh việc học của con. Mỗi ngày của chị bắt đầu từ sáng sớm với việc chuẩn bị bữa sáng, gọi con dậy ôn bài, rồi dành cả ngày tự tìm hiểu tài liệu, hệ thống lại kiến thức để hỗ trợ con học hiệu quả hơn. Buổi tối, khi con làm bài, chị ngồi bên cạnh theo dõi, còn khi con đi ngủ, chị tiếp tục lên kế hoạch học tập cho ngày hôm sau. Dần dần, các mối quan hệ xã hội và đời sống cá nhân của chị gần như biến mất, thay vào đó là lịch trình dày đặc liên quan đến việc học của con.

Chính vì vậy, khi kỳ thi đến gần, áp lực không chỉ dồn lên vai đứa trẻ mà còn tích tụ ngày một lớn trong chính người mẹ. Câu nói "có thể không đỗ" của con giống như giọt nước tràn ly, khiến tất cả cảm xúc dồn nén bấy lâu bùng phát.

Người mẹ sụp đổ khi biết con có thể sẽ không đạt được kết quả mà mình kỳ vọng (Ảnh minh họa)

Điều khiến nhiều người suy nghĩ không chỉ là khoảnh khắc người mẹ bật khóc, mà còn là câu hỏi phía sau: Khi cha mẹ đặt quá nhiều kỳ vọng vào con cái, thành tích học tập có còn đơn thuần là nỗ lực cá nhân của đứa trẻ, hay đã trở thành "kỳ vọng chung" mà cả gia đình cùng gánh?

Nếu nhìn rộng hơn, có thể thấy tâm lý này xuất phát từ nhiều nguyên nhân. Một số phụ huynh vô thức gửi gắm những ước mơ chưa thực hiện được của mình vào con, coi thành công của con như cách bù đắp cho quá khứ. Một số khác chịu áp lực từ môi trường xung quanh, nơi thành tích học tập dần trở thành "thước đo" cho sự thành công của gia đình. Ngoài ra, với những người đã dành toàn bộ thời gian và công sức cho việc đồng hành cùng con, kết quả thi cử dễ trở thành yếu tố quyết định cảm xúc, thậm chí là giá trị bản thân.

Đáng nói, câu chuyện này cũng khiến nhiều phụ huynh Việt Nam nhìn thấy hình ảnh quen thuộc của chính mình. Trong những mùa thi chuyển cấp hay đại học, không khó để bắt gặp cảnh cha mẹ đồng hành sát sao với con, từ việc tìm lớp học thêm, lên lịch học dày đặc cho đến theo dõi từng bài kiểm tra. Ở một số gia đình, việc con đỗ vào trường chuyên hay đại học danh tiếng không chỉ là niềm vui mà còn gắn với kỳ vọng về danh dự và sự tự hào.

Trong bối cảnh đó, không ít học sinh thừa nhận rằng các em học không chỉ vì bản thân, mà còn vì nỗi sợ làm cha mẹ thất vọng. Áp lực ấy nếu kéo dài có thể ảnh hưởng đến tâm lý, khiến việc học trở thành nghĩa vụ nặng nề thay vì một quá trình phát triển tự nhiên.

Các chuyên gia giáo dục nhiều lần nhấn mạnh rằng sự đồng hành của cha mẹ là cần thiết, nhưng điều quan trọng là giữ được sự cân bằng. Khi sự quan tâm chuyển thành kiểm soát, hoặc kỳ vọng trở nên tuyệt đối, nó có thể khiến trẻ mất đi cảm giác chủ động và niềm vui trong học tập.

Ở góc độ khác, câu chuyện cũng đặt ra vấn đề về cách nhìn nhận "thành công". Trong nhiều năm, việc vào trường top được xem là mục tiêu lớn, nhưng ngày càng có nhiều ý kiến cho rằng một kỳ thi không thể quyết định toàn bộ tương lai của một con người. Những yếu tố như khả năng thích nghi, kỹ năng giao tiếp, tư duy độc lập hay sức bền tâm lý cũng đóng vai trò quan trọng không kém trong hành trình trưởng thành.

Cha mẹ cần hiểu về những định nghĩa thành công mới, thay vì chỉ chăm chăm vào thành tích (Ảnh minh họa)

Một đứa trẻ có thể không đạt được kết quả như mong đợi ở thời điểm này, nhưng vẫn có nhiều cơ hội phát triển theo những hướng khác phù hợp hơn với năng lực và sở thích của mình. Ngược lại, nếu lớn lên trong áp lực quá lớn, trẻ có thể gặp khó khăn trong việc xây dựng sự tự tin và định hướng lâu dài.

Suy cho cùng, giáo dục không phải là một phép thử "được hay mất" mà là hành trình dài cần sự đồng hành và điều chỉnh từ cả hai phía. Khi cha mẹ có thể giữ được sự cân bằng giữa kỳ vọng và thấu hiểu, còn con cái được phát triển trong môi trường ít áp lực hơn, kết quả đạt được có thể không hoàn hảo theo tiêu chuẩn ban đầu, nhưng lại bền vững và có ý nghĩa hơn về lâu dài.