Trong văn hóa ẩm thực của người Việt, đặc biệt là vào những ngày đầu năm, bữa cơm gia đình không chỉ đơn giản là ăn uống. Mỗi món ăn xuất hiện trên mâm cơm đều mang theo một lớp ý nghĩa: cầu may, cầu lộc, cầu bình an.

Có những món được chuẩn bị rất cầu kỳ như bánh chưng, giò lụa, thịt đông… nhưng cũng có những món cực kỳ giản dị mà các cụ vẫn dặn con cháu đừng nên bỏ qua. Một trong số đó là đĩa lạc rang (đậu phộng rang) – món ăn nhỏ nhưng lại xuất hiện khá phổ biến trong bữa cơm đầu xuân ở nhiều vùng miền.

Nhiều người cho rằng đó chỉ là thói quen ăn uống. Tuy nhiên theo quan niệm dân gian và phong thủy Á Đông, lạc rang tượng trưng cho sự sinh sôi, bền bỉ và tích lộc, nên thường được ưu tiên trong những bữa cơm đầu năm.

Ảnh minh họa

Vì sao lạc rang được xem là món “tượng trưng cho lộc”?

Trong tiếng Hán, lạc (đậu phộng) có tên gọi là “trường sinh quả”, nghĩa là loại quả tượng trưng cho sự sống lâu và sự sinh sôi. Hạt lạc thường mọc thành chùm, nhiều hạt trong một quả, nên dân gian liên tưởng đến sự sung túc, đông đủ và phát triển liên tục.

Ngoài ý nghĩa tượng trưng, hình dáng của hạt lạc cũng mang ý nghĩa phong thủy khá thú vị:

Hạt nhỏ nhưng nhiều → biểu tượng của tích lộc từng chút một

Vỏ cứng, bên trong chắc hạt → tượng trưng cho gia đình bền vững, nội lực mạnh

Thường ăn chung với cơm → gợi ý nghĩa lộc gắn liền với đời sống thường ngày

Chính vì vậy, trong nhiều gia đình xưa, đặc biệt ở miền Bắc, vào những bữa cơm đầu năm hoặc những ngày đầu xuân, các bà, các mẹ thường rang một đĩa lạc nhỏ đặt lên mâm cơm.

Không phải để ăn cho sang, mà là để nhắc nhở con cháu về sự tích lũy và no đủ lâu dài.

Vì sao món này lại hợp với bữa cơm mùa Xuân?

Điều thú vị là món ăn dân gian này không chỉ mang ý nghĩa tượng trưng, mà còn có lý do hợp lý về mặt dinh dưỡng.

Sau Tết, khi nhiều gia đình ăn khá nhiều thịt, bánh chưng, đồ dầu mỡ, lạc rang lại trở thành món giúp cân bằng khẩu vị:

Lạc chứa chất béo tốt và protein thực vật

Có nhiều vitamin E và chất chống oxy hóa

Khi ăn cùng rau hoặc cơm sẽ tạo cảm giác bớt ngấy

Ngoài ra, lạc rang thường được ăn với muối hoặc chút tỏi phi, giúp kích thích vị giác – điều khá cần thiết trong những bữa cơm nhiều món giàu đạm.

Vì thế, việc món ăn này xuất hiện trong bữa cơm đầu xuân không chỉ là thói quen văn hóa mà còn khá hợp lý về mặt dinh dưỡng.

Một món nhỏ nhưng gợi nhắc triết lý sống của người xưa

Ảnh minh họa

Người xưa thường không nói nhiều về phong thủy theo kiểu huyền bí. Thay vào đó, họ gửi gắm triết lý sống qua những điều rất giản dị như cách bày mâm cơm.

Đĩa lạc rang nhỏ trên mâm cơm mùa xuân giống như một lời nhắc:

Lộc không phải lúc nào cũng đến từ những điều lớn lao

Đôi khi sự sung túc bắt đầu từ những điều nhỏ bé nhưng bền bỉ

Vì thế, khi nhắc đến món ăn này, nhiều người lớn tuổi thường cười và nói rằng: “Ăn lạc đầu năm là ăn lộc tích dần.”

Nghe có vẻ giản dị, nhưng đó lại là một cách rất Việt Nam để nói về sự đủ đầy lâu dài của một gia đình.