Ngày 12/1, Mỹ tung tài liệu chi tiết nhất từ trước tới nay, bác bỏ các yêu sách phi pháp của Trung Quốc ở Biển Đông. Tài liệu này là bản cập nhật nhật của một nghiên cứu năm 2014, trong đó tranh luận về cái gọi là "đường chín đoạn" của Bắc Kinh ở Biển Đông.

Cục Đại dương, Môi trường Quốc tế và Các vấn đề khoa học thuộc Bộ Ngoại giao Mỹ khẳng định Trung Quốc không có cơ sở theo luật pháp quốc tế đối với các tuyên bố chủ quyền ở Biển Đông. 

Tàu hải cảnh Trung Quốc tại Biển Đông tháng 4/2017. Ảnh: Reuters.

"Trung Quốc tuyên bố chủ quyền một cách bất hợp pháp hoặc một số hình thức độc quyền tài phán đối với hầu hết Biển Đông. Các tuyên bố này làm suy yếu nghiêm trọng pháp quyền trên các đại dương và nhiều quy định được công nhận rộng rãi của luật pháp quốc tế được quy định trong Công ước Liên Hợp Quốc về Luật biển năm 1982", tài liệu nhấn mạnh. 

Bộ Ngoại giao Mỹ kêu gọi Bắc Kinh "ngừng các hoạt động phi pháp và cưỡng chế ở Biển Đông". 

Tòa Trọng tài Thường trực (PCA) năm 2016 ra phán quyết ủng hộ Philippines, bác bỏ yêu sách chủ quyền của Trung Quốc. Bắc Kinh đáp lại bằng cách đưa ra những lý lẽ như nước này có "quyền lịch sử" với khu vực.

Tài liệu của Bộ Ngoại giao Mỹ cho rằng những tuyên bố về quyền lịch sử như vậy "không có cơ sở pháp lý" và Trung Quốc không đưa ra lý lẽ cụ thể. Nghiên cứu cũng chỉ ra các lý do về mặt địa lý nhằm bác bỏ tuyên bố của Trung Quốc, nói rằng hơn 100 thực thể mà Bắc Kinh đề cập ở Biển Đông đều chìm dưới mực nước biển khi thủy triều lên, "vượt quá giới hạn hợp pháp về lãnh hải" của bất kỳ quốc gia nào.

Tài liệu mới đây của Bộ Quốc phòng Mỹ khẳng định những tuyên bố "dựa trên lịch sử" của Bắc Kinh không có cơ sở pháp lý. Trung Quốc viện dẫn lý lẽ của mình để tuyên bố chủ quyền với bốn nhóm đảo, nhưng Bộ Ngoại giao Trung Quốc cho rằng chúng không đáp ứng các tiêu chí về đường cơ sở theo công ước của Liên hợp quốc. 

Báo cáo mới được đưa ra trong bối cảnh Mỹ ngày càng thách thức Trung Quốc trên toàn cầu, khi cho rằng sự trỗi dậy của quốc gia này là mối đe dọa lâu dài với Washington.