Một người đàn ông ngoài 60 tuổi (Đài Loan, Trung Quốc) họ Trần rơi vào cảnh phải chạy thận cấp cứu chỉ vì uống một món canh bồi bổ liên tục trong 2 tuần. Khi mới nghe chẩn đoán từ bác sĩ, ông tức giận vô cùng, cho rằng bệnh viện đã nhầm lẫn. Bởi giống như ông Trần, rất nhiều người tưởng chỉ uống nhiều rượu bia, nhịn tiểu mới "phá thận", còn uống canh giàu dinh dưỡng là bồi bổ. Đây thật sự là sai lầm tai hại!

Ảnh minh họa

Tiết lộ về món canh ông Trần uống ba bữa một ngày, vợ ông kể ông bị tai nạn gãy xương cách đây không lâu. Vì thương chồng và tin vào quan niệm "ăn gì bổ nấy", người vợ đã tỉ mẩn ninh xương suốt 6 tiếng mỗi ngày để lấy nước cốt cho ông bồi bổ. Đều đặn ông Chen uống mỗi ngày 3 bát tô lớn nước hầm xương đặc vào buổi sáng, buổi trưa, buổi tối với hy vọng xương mau lành.

Khoảng hơn 2 tuần liên tục uống như vậy, ông Trần bắt đầu thấy bắp chân sưng vù, ấn vào lõm sâu không đàn hồi, kèm theo tình trạng tiểu ít và có bọt. Thế nhưng, ông chỉ đơn giản nghĩ đó là dấu hiệu tuổi già, mình lại mới ốm dậy, cộng thêm đau chân nên ít vận động hơn. Đến khi xuất hiện triệu chứng tức ngực, khó thở, ông được đưa đi cấp cứu trong tình trạng nguy kịch.

Bác sĩ chuyên khoa thận Hung Yung-hsiang (Đài Loan, Trung Quốc) kể lại, lúc này chỉ số lọc cầu thận của ông đã rơi thẳng xuống mức 14, gần ngưỡng suy thận giai đoạn cuối. Các bác sĩ đã dùng dùng nhiều phương pháp điều trị, đồng thời yêu cầu dừng uống nước hầm xương để cắt đứt nguồn nạp phốt pho và kali quá tải.

Nhờ được can thiệp nội khoa tích cực, chỉ số lọc cầu thận của ông Trần đã nhích lên trên mức nguy hiểm, giúp ông giữ lại được chức năng thận ít ỏi còn sót lại mà chưa phải gắn đời mình với máy lọc máu. Tuy nhiên, tổn thương ở thận rất khó phục hồi. Sau này, ông phải sống mà dè chừng từng chút một, thăm khám thường xuyên để cố gắng giữ mình càng lâu rơi vào cảnh "chạy thận mới sống được". 

Ảnh minh họa

Câu chuyện của ông Trần là một lời cảnh tỉnh về thói quen ăn uống hại thận và những sai lầm trong bồi bổ "chữa lợn lành thành lợn què". Thông qua trường hợp này, bác sĩ Hung nhấn mạnh, có 5 loại canh vừa ngon vừa bổ nhưng nếu lạm dụng sẽ "phá thận" nhanh chẳng kém gì uống nhiều bia rượu, chúng ta cần hết sức cảnh giác:

1. Nước hầm xương quá đặc, ninh trong nhiều giờ

Trái với lầm tưởng của nhiều người, nước hầm xương không hề giàu canxi bậc nhất, mà còn hứa hàm lượng phốt pho cực lớn trong khi chất này nạp nhiều hại thận và xương. 

Khi ninh xương từ 4 đến 6 tiếng, phốt pho hòa tan hoàn toàn vào nước dùng, gây rối loạn chuyển hóa khoáng chất và làm vôi hóa mạch máu thận nếu dùng nhiều. Ngoài ra, xương động vật có thể tích lũy kim loại nặng như chì. Việc ninh lâu khiến các chất độc này giải phóng vào nước canh, trực tiếp tàn phá các đơn vị lọc của thận, "phá thận" rất nhanh.

2. Canh thuốc dân gian hoặc đông y không rõ nguồn gốc

Đây được coi là "sát thủ" giấu mặt nguy hiểm nhất đối với thận. Nhiều người khi thấy cơ thể suy nhược thường tìm đến các bài thuốc gia truyền, thực vật tự chế để nấu canh bồi bổ. 

Ảnh minh họa

Tuy nhiên, các loại thảo dược này thường chứa nồng độ ion kali cực cao, nhất là khi hầm lâu hay nấu đặc. Với người có chức năng thận suy giảm, kali tích tụ trong máu không thể đào thải sẽ dẫn đến tình trạng tăng kali huyết cấp tính, gây rối loạn nhịp tim và thậm chí là ngừng tim đột ngột.

3. Canh nấu mặn hoặc thói quen chan cơm bằng nước dùng

Nhiều người Việt có thói quen ăn cơm chan canh đậm vị để dễ trôi cơm, nhưng thực tế đây là cách nạp một lượng lớn natri vào cơ thể khi ăn nhiều. Khi lượng natri dư thừa, áp lực lọc trong hệ thống thận tăng cao, buộc cầu thận phải hoạt động mạnh hơn để đào thải muối. 

Tình trạng này kéo dài âm thầm trong nhiều năm sẽ làm tổn thương cấu trúc lọc, gây rò rỉ protein qua nước tiểu và "phá thận" bằng cách dẫn đến suy thận mãn tính mà người bệnh không hề hay biết.

4. Nước lẩu và các loại nước dùng đậm đặc

Nước lẩu nấu lâu với nhiều thịt, hải sản và nội tạng là một "kho" chứa purin, kali và phốt phát. Purin khi vào cơ thể chuyển hóa thành axit uric, nồng độ chất này tăng cao kéo dài sẽ gây viêm vi mạch và tổn thương cầu thận.

Bên cạnh đó, lượng muối khổng lồ trong nước lẩu khiến huyết áp tăng vọt, đây là nguyên nhân hàng đầu dẫn đến xơ hóa và suy giảm chức năng thận một cách âm thầm.

5. Các loại canh chua cay nhiều măng và gia vị

Măng và các nguyên liệu tạo vị chua cay thường chứa hàm lượng oxalat rất cao. Khi oxalat kết hợp với canxi trong cơ thể sẽ tạo thành sỏi canxi oxalat, là loại sỏi thận phổ biến nhất. Những viên sỏi nhỏ tái đi tái lại gây trầy xước niệu quản, ứ nước và làm tổn thương nghiêm trọng nhu mô thận.

Chưa kể, việc nêm nếm quá đậm đà ở các món canh này càng làm tăng gánh nặng muối, buộc thận phải làm việc quá công suất.

Ảnh minh họa

Cảnh báo 7 dấu hiệu sớm nhất khi thận tổn thương, mắc bệnh

Bác sĩ Hung nhắc nhở, dù ở độ tuổi nào, cũng không được chủ quan với 7 thay đổi sớm nhất khi thận tổn thương dưới đây:

- Nước tiểu có bọt lâu tan: Dấu hiệu rò rỉ protein qua màng lọc của thận.

- Phù nề cơ thể: Mi mắt sưng húp vào buổi sáng hoặc bắp chân bị sưng, ấn vào để lại vết lõm.

- Thay đổi thói quen tiểu tiện: Đi tiểu đêm nhiều lần, nước tiểu có màu đậm hoặc đỏ nhạt.

- Mệt mỏi, thiếu máu: Thận yếu làm giảm sản xuất hormone tạo hồng cầu, khiến da xanh xao, uể oải.

- Ngứa ngáy dữ dội: Độc tố và phốt pho tích tụ trong máu gây khô da và ngứa ngáy khó chịu.

- Hơi thở có mùi amoniac: Chất thải urê không được đào thải khiến hơi thở có mùi hôi và gây chán ăn.

- Huyết áp tăng cao đột ngột: Thận tổn thương làm mất khả năng điều hòa áp lực máu, gây áp lực ngược lên tim.

Nguồn và ảnh: HK01, Health 2.0, Asia One