Mùa hè với nền nhiệt độ cao kỷ lục đang trở thành nỗi ám ảnh đối với sức khỏe của người dân, đặc biệt là những người thường xuyên phải làm việc hoặc di chuyển ngoài trời. Theo các chuyên gia y tế, mất nước nghiêm trọng không đơn thuần là cảm giác khát, mà là một trạng thái cấp cứu y khoa có thể để lại di chứng nặng nề cho hệ thần kinh và tim mạch.

Những ngày này, người dân Hà Nội cùng nhiều tỉnh miền Bắc và miền Trung đang trải qua đợt nắng nóng gay gắt.

Theo Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn Quốc gia, từ ngày 25 và 26-5, nắng nóng tiếp tục bao trùm diện rộng. Khu vực từ Thanh Hóa đến Đà Nẵng có nơi trên 40 độ C; Bắc Bộ phổ biến 36-38 độ C, nhiều nơi vượt 39 độ C.

Trong điều kiện mặt đường bê tông, nhựa hấp nhiệt, nhiệt độ thực tế ngoài trời có thể cao hơn dự báo 2-4 độ C, làm tăng nguy cơ kiệt sức và ảnh hưởng sức khỏe, đặc biệt với người lao động ngoài trời, người cao tuổi và trẻ nhỏ.

Nhận diện "báo động đỏ" của cơ thể khi thời tiết nắng nóng gay gắt

Trao đổi với truyền thông, BS.Nguyễn Huy Hoàng - Thành viên Hội Y học dưới nước và Oxy cao áp Việt Nam cho biết, một trong những ảnh hưởng rõ nhất nhiều người gặp phải trong thời điểm nắng nóng gay gắt là cơ thể bị mất nước.

Mất nước nghiêm trọng có thể nhận biết qua nhiều dấu hiệu rõ ràng. Người bệnh thường cảm thấy chóng mặt, đau đầu dữ dội, mệt lả, không còn sức làm việc.

Một dấu hiệu nguy hiểm là rối loạn ý thức. Người bệnh có thể lú lẫn, mất phương hướng, nói khó hiểu hoặc kích thích bất thường. Đây là dấu hiệu cảnh báo tổn thương hệ thần kinh.

Ngoài ra, tim đập nhanh, thở nhanh, khó thở cũng là biểu hiện đáng lo. Da có thể rất nóng và đỏ, nhưng lại không ra mồ hôi. Đây là dấu hiệu của sốc nhiệt, cần xử trí khẩn cấp.

Người bệnh cũng có thể nôn liên tục, chuột rút cơ, tiểu rất ít hoặc nước tiểu sẫm màu. Những biểu hiện này cho thấy cơ thể đã mất nước và điện giải ở mức nặng.

Nếu xuất hiện từ hai dấu hiệu trở lên, cần đưa người bệnh đến cơ sở y tế ngay. Không nên chờ đợi hoặc tự xử lý tại nhà.

Vì sao nắng nóng lại "tấn công" sức khỏe nhanh đến vậy?

BS Nguyễn Huy Hoàng phân tích, để hiểu được sự nguy hiểm của thời tiết cực đoan, cần nhìn vào cơ chế sinh học tự nhiên của con người. Bình thường, cơ thể luôn có một bộ máy điều hòa nhiệt độ tự động để giữ thân nhiệt ổn định quanh mức 37 độ C. Khi môi trường bên ngoài quá nóng, não bộ sẽ phát tín hiệu làm giãn mạch máu ngoại vi và kích thích tuyến mồ hôi hoạt động tích cực nhằm mục đích tỏa nhiệt, làm mát cơ thể.

Tuy nhiên, quá trình tự vệ này lại vô tình đặt lên tim một áp lực khổng lồ. Để duy trì huyết áp và lượng máu lưu thông khi mạch máu giãn nở, tim buộc phải co bóp nhiều hơn, khiến nhịp tim tăng cao vọt và huyết áp dao động thất thường.

Mặt khác, việc đổ mồ hôi liên tục như một "vòi nước mở" làm tiêu hao nhanh chóng lượng nước và điện giải trong lòng mạch. Khi không được bù đắp kịp thời, thể tích máu tuần hoàn sẽ bị sụt giảm nặng nề, máu trở nên cô đặc, quánh lại và lưu thông kém đi. Đây chính là nguồn cơn dẫn đến việc hình thành cục máu đông, làm tăng đột biến nguy cơ đột quỵ và các biến cố tim mạch khó lường.

Đáng sợ hơn, khi nhiệt độ môi trường vượt quá sức chịu đựng, trung khu điều nhiệt ở não sẽ hoàn toàn bị "tê liệt" vì quá tải. Cơ thể mất khả năng tự làm mát, dẫn đến hiện tượng sốc nhiệt với thân nhiệt tăng cao vọt (có thể trên 40 độ C). Tình trạng này nếu kéo dài sẽ thiêu rụi và gây tổn thương không thể đảo ngược cho các cơ quan nội tạng quan trọng như não, tim và thận.

Không chỉ dừng lại ở những thay đổi sinh lý tiêu cực bên trong, môi trường nóng ẩm của mùa hè còn là chất xúc tác lý tưởng cho các loại vi khuẩn, virus sinh sôi với tốc độ chóng mặt. Thực phẩm dễ bị ôi thiu gây ngộ độc, không khí oi bức tích tụ chất ô nhiễm, tạo điều kiện cho muỗi và các loài côn trùng truyền bệnh phát triển mạnh, bủa vây sức khỏe con người từ nhiều phía.