Tử vong đột ngột đang là vấn đề khiến giới y khoa đặc biệt quan tâm, trong đó không chỉ người cao tuổi mà cả người trẻ cũng có thể trở thành nạn nhân. Một nghiên cứu đăng trên Journal of the American Heart Association tháng 12/2024, phân tích dữ liệu tại Mỹ giai đoạn 1999 - 2020, ghi nhận 10.516 trường hợp tử vong đột ngột do tim ở người trưởng thành từ 25 - 44 tuổi. Đáng chú ý, tỷ lệ tử vong đã tăng trung bình 1% mỗi năm trong giai đoạn nghiên cứu.
![]() |
| Ảnh minh họa |
Không chỉ vậy, mùa đông còn là thời điểm nguy cơ đáng lo ngại hơn. Nghiên cứu tổng quan quy mô lớn đăng trên Journal of Global Health tháng 7/2026, tổng hợp 108 công trình với khoảng 201.549 trường hợp tử vong đột ngột, cho thấy trong nhóm có dữ liệu phân tích theo mùa, mùa đông chiếm 34,21% số ca, cao nhất trong bốn mùa. Trong khi đó, mùa hè chỉ chiếm 19,34%.
Đặc biệt, một nghiên cứu đăng trên European Heart Journal, phân tích 24.061 trường hợp tử vong đột ngột tại Berlin (Đức), phát hiện số ca tập trung nhiều nhất trong khoảng 6 - 12 giờ sáng. Mùa đông cũng ghi nhận số trường hợp cao hơn mùa hè 18,7%.
Vì sao mùa đông, nhất là buổi sáng, lại trở thành khoảng thời gian đáng lo ngại?
Sau một đêm ngủ dài, cơ thể bắt đầu chuyển từ trạng thái nghỉ ngơi sang hoạt động. Nhịp tim và huyết áp tăng dần, hệ thần kinh giao cảm được kích hoạt. Trong khi đó, nhiệt độ thấp khiến mạch máu co lại để giữ nhiệt, làm tăng sức cản tuần hoàn và khiến tim phải làm việc vất vả hơn.
Tiến sĩ Haitham Khraishah, bác sĩ tim mạch dự phòng tại University Hospitals Harrington Heart & Vascular Institute (Mỹ), giải thích với Hiệp hội Tim mạch Hoa Kỳ (AHA) rằng khi tiếp xúc với không khí lạnh, mạch máu co lại để giữ máu tập trung quanh các cơ quan quan trọng. Phản ứng này khiến huyết áp tăng, đồng thời có thể làm máu dễ đông hơn, gia tăng nguy cơ nhồi máu cơ tim và đột quỵ ở người có yếu tố nguy cơ.
Bởi vậy, dù "ngủ nướng" không hề tốt nhưng có 5 việc quan trọng hơn bạn nên tránh hoặc đặc biệt thận trọng vào buổi sáng mùa đông:
1. Vừa mở mắt đã tung chăn, bước ngay xuống sàn lạnh
Nhiều người có thói quen nghe chuông báo thức là lập tức bật dậy, bước chân trần xuống sàn nhà lạnh để vệ sinh cá nhân hoặc chuẩn bị đi làm.
![]() |
| Ảnh minh họa |
Thế nhưng, vào mùa đông, sự thay đổi nhiệt độ đột ngột từ chiếc chăn ấm sang không khí lạnh có thể kích hoạt phản ứng co mạch ngoại vi, làm huyết áp tăng. Việc thay đổi tư thế quá nhanh từ nằm sang đứng cũng có thể khiến cơ thể chưa kịp điều chỉnh tuần hoàn, gây choáng váng, mất thăng bằng.
Đặc biệt, người cao tuổi, người tăng huyết áp hoặc có bệnh tim mạch càng cần cẩn trọng. Thay vì bật dậy ngay, hãy nằm thêm một chút, cử động nhẹ tay chân, từ từ ngồi dậy, khoác áo ấm và đi dép trước khi bước xuống sàn.
2. Vừa thức dậy đã mở cửa, bước ra ban công hoặc sân nhà
Một số người thích mở cửa đón không khí trong lành, tưới cây hoặc quét sân ngay khi vừa thức giấc. Nhưng vào những buổi sáng rét buốt, thói quen này có thể khiến cơ thể tiếp xúc đột ngột với luồng khí lạnh khi chưa được giữ ấm đầy đủ.
Theo AHA, nhiệt độ thấp khiến các mạch máu co lại, làm tăng huyết áp và gánh nặng cho tim. Nguy cơ càng đáng lưu ý nếu người đó có bệnh nền hoặc thường xuyên phải tiếp xúc với thời tiết lạnh.
Hãy mặc đủ áo, giữ ấm cổ, ngực, đầu và bàn chân trước khi ra ngoài. Nếu trời quá lạnh, nên chuyển việc dọn dẹp, tưới cây sang thời điểm nhiệt độ dễ chịu hơn.
3. Tắm ngay bằng nước lạnh hoặc nước quá nóng
Cảm giác muốn tắm thật nhanh để tỉnh táo, hoặc dùng nước thật nóng để xua tan cái rét là điều rất dễ gặp vào mùa đông.
Tuy nhiên, tiếp xúc đột ngột với nước lạnh có thể kích hoạt phản ứng co mạch và làm nhịp tim, huyết áp thay đổi nhanh. Ngược lại, nước quá nóng có thể khiến mạch máu giãn, huyết áp tụt, gây choáng váng, đặc biệt ở người lớn tuổi hoặc người đang sử dụng thuốc điều trị huyết áp.
Tốt nhất, không nên tắm ngay khi vừa bước ra khỏi chăn ấm hoặc khi cơ thể còn lạnh buốt. Hãy để cơ thể thích nghi với nhiệt độ phòng, sử dụng nước ấm vừa phải và tránh thay đổi nhiệt độ đột ngột.
![]() |
| Ảnh minh họa |
4. Vừa ra ngoài đã chạy bộ hoặc tập thể dục cường độ cao
Mùa đông không phải lý do để bỏ vận động, nhưng cố chạy bộ thật nhanh hoặc tập nặng khi trời còn rét buốt lại là lựa chọn thiếu khôn ngoan.
Khi tiếp xúc với lạnh, tim đã phải làm việc nhiều hơn để duy trì thân nhiệt. Nếu tiếp tục tăng cường độ vận động đột ngột, nhu cầu oxy của cơ tim cũng tăng lên, tạo thêm áp lực lên hệ tuần hoàn.
AHA cảnh báo hoạt động thể lực gắng sức trong thời tiết lạnh có thể làm tăng nguy cơ biến cố tim mạch, nhất là ở người ít vận động, người cao tuổi và người có bệnh tim tiềm ẩn.
Hãy khởi động kỹ trong nhà, chọn bài tập vừa sức và ưu tiên vận động khi trời đã ấm hơn. Nếu có bệnh tim mạch, nên hỏi bác sĩ về cường độ tập phù hợp.
![]() |
| Ảnh minh họa |
5. Bê vác đồ nặng, dọn dẹp nhà cửa ngay khi vừa thức giấc
Đây là thói quen nhiều người thường không nghĩ đến khi nói về nguy cơ tử vong đột ngột. Trời lạnh, nhiều người tranh thủ buổi sáng để bê bình nước, xách đồ, lau dọn hoặc chuyển những vật nặng trong nhà.
Nhưng những hoạt động tưởng bình thường này có thể trở thành gánh nặng nếu thực hiện đột ngột trong thời tiết lạnh. Tim vừa phải chống lại sức cản mạch máu tăng lên do nhiệt độ thấp, vừa phải đáp ứng nhu cầu tuần hoàn tăng khi cơ thể gắng sức.
AHA khuyến cáo không nên đột ngột thực hiện hoạt động thể lực nặng trong thời tiết lạnh. Hãy chia nhỏ công việc, khởi động trước, nghỉ giữa các lần làm và tránh cố sức khi cảm thấy mệt.
Đừng chủ quan với những dấu hiệu bất thường buổi sáng mùa đông!
Những nguy cơ trên đặc biệt đáng lưu tâm ở người cao tuổi, người mắc tăng huyết áp, tiểu đường, rối loạn mỡ máu và bệnh tim mạch. Tuy nhiên, người trẻ cũng không nên chủ quan, nhất là khi có tiền sử gia đình mắc bệnh tim mạch hoặc thường xuyên thiếu ngủ, hút thuốc.
Nếu xuất hiện đau tức ngực, khó thở đột ngột, vã mồ hôi lạnh, choáng ngất, méo miệng, nói khó hoặc yếu liệt một bên cơ thể, cần gọi cấp cứu ngay, không chờ triệu chứng tự hết.
Ngủ thêm một chút khi cơ thể chưa hồi phục đủ không phải điều đáng trách. Nhưng điều quan trọng hơn là đừng bắt cơ thể, đặc biệt là trái tim, phải hoạt động hết công suất ngay trong những phút đầu tiên của một buổi sáng mùa đông.






















Bé gái 12 tuổi đi xe đạp điện tử vong sau va chạm với xe buýt
Người đàn ông chăm thể dục bỗng nhồi máu não tử vong, bác sĩ nói thẳng: Sáng lạnh, nằm một chỗ còn hơn làm 4 việc!
Uẩn khúc khó hiểu trong vụ thủ khoa trường luật vừa tử vong tại Hàn Quốc: Vừa ra tù đã đỗ đại học top đầu?
35 tuổi đã nhồi máu cơ tim, phải đặt stent cấp cứu: BS Phó trưởng khoa Tim mạch nói thẳng nguyên nhân người 30 tuổi cũng bị bệnh tim mạch
4 loại quả đang vào mùa, chợ Việt bán cực nhiều, ăn thường xuyên tốt cho tim mạch
Một loại hạt được ví như "vàng đen" với thận, tốt từ mắt tới xương, tim mạch, chống lão hóa: Chợ Việt cực sẵn
Cùng chuyên mục
Từ hạt cho mèo đến kem dưỡng hàng hiệu: Vì sao loạt nhãn hàng xếp hàng mời chó mèo AI đóng quảng cáo?
Món đắt nhất quán của Quốc Trường
Hà Nội có Xôi Yến thì Sài Gòn có Xôi Mềm: Giá cao chót vót
Ngày càng nhiều người tử vong đột ngột, bác sĩ khuyên: Thà "ngủ nướng" còn hơn làm 5 việc vào buổi sáng mùa đông
2 anh em sinh đôi cưới 2 chị em họ ở Sơn La, tổ chức đám cưới cùng ngày, sống chung một nhà
Chỉ còn 3 tuần nữa, Facebook xóa hàng loạt trang cá nhân phụ