Giữa ánh đèn phòng cấp cứu Bệnh viện Nhân dân số 1 Hàng Châu (Trung Quốc), một cảnh tượng kinh hoàng hiện ra: Nam thanh niên 31 tuổi, họ Trương nhập viện trong tình trạng toàn thân chuyển sang màu tím tái kỳ dị. Đôi môi hồng hào thường ngày giờ đây thâm sì, móng tay tím ngắt, nhịp thở đứt quãng như người đang chết đuối trên cạn.

Ảnh minh họa

Bác sĩ Zhao Xue, Phó trưởng Khoa cấp cứu, người trực tiếp tiếp nhận ca bệnh này vẫn chưa quên được giây phút kinh hoàng khi nhìn vào chỉ số xét nghiệm. Hàm lượng methemoglobin - một loại huyết sắc tố trong máu của anh Trương đã vọt lên cao gấp 20 lần mức bình thường. Máu của anh không còn khả năng chở oxy, đẩy cơ thể vào tình trạng "ngạt thở nội bào" cấp tính. Thông qua vài xét nghiệm khác, anh được chẩn đoán bị ngộ độc nitrit cấp tính dẫn tới nguy hiểm tính mạng.

Thủ phạm không nằm ở một loại kịch độc xa xôi nào, mà ẩn mình ngay trong bát rau củ muối (còn gọi dưa muối) chua trên mâm cơm. Đáng lo là nó rất quen với người Việt, thậm chí có thể bắt gặp đủ 3 bữa một ngày.

"Thủ phạm" gây ngộ độc ẩn mình trong món rau giảm cân quen thuộc

Mọi chuyện bắt đầu từ sau kỳ nghỉ Tết, khi anh Trương cảm thấy cơ thể nặng nề vì tiệc tùng quá độ. Với mục tiêu giảm cân thần tốc và hỗ trợ tiêu hóa, anh quyết định thực hiện một chế độ ăn "thanh lọc" cực đoan: Ăn rau cải muối chua ròng rã suốt ba bữa mỗi ngày. Thậm chí, tin vào lời đồn về lợi khuẩn, anh còn uống sạch cả nước dưa muối.

Cơn ác mộng ập đến chỉ 4 giờ sau bữa trưa cuối cùng. Những cơn buồn nôn ban đầu bị anh chủ quan bỏ qua cho đến khi mồ hôi lạnh toát ra như tắm, và sắc tím bắt đầu lan dần từ đầu ngón tay lên đôi môi. Nếu không được đưa đến bệnh viện kịp thời, nồng độ nitrit kịch độc từ dưa cải muối đã có thể khiến tim anh ngừng đập vĩnh viễn.

May mắn sống sót sau 2 ngày điều trị tích cực, anh Trương học được một bài học đắt giá: Rau củ tốt cho sức khỏe nhưng phải phụ thuộc vào cách chế biến, lượng ăn, sự kết hợp thực phẩm khi ăn uống. Nếu mắc sai lầm, nó hoàn toàn có thể gây ngộ độc, bệnh tật nguy hiểm. 

Bác sĩ cảnh báo 3 món dễ gây ngộ độc, suy gan và thận

Bác sĩ Zhao Xue chia sẻ thêm, trường hợp ngộ độc nitrit do thực phẩm như thế này này không hề hiếm gặp, thậm chí rất phổ biến trong quá trình làm việc của ông. Nhất là vào các dịp lễ, Tết hay ở các vùng thích ăn đồ muối chua. Ông cũng nhắc nhở 3 món dễ gây ngộ độc nitrit, suy gan và thận - nhất là nếu chúng ta ăn nhiều hoặc ăn khi chúng bị hư hại, không đảm bảo vệ sinh:

- Rau củ muối chua (nhất là muối xổi hoặc chín quá kỹ dẫn tới hư hại).

- Rau xanh đã nấu chín để qua đêm (ngay cả khi bảo quản trong tủ lạnh).

- Các loại thịt chế biến sẵn như lạp xưởng, nem chua, xúc xích…

Bác sĩ Zhao cho biết  việc sử dụng rau củ muối chua như dạng đồ ăn kèm rất phổ biến ở các nước Châu Á. Không chỉ vì thói quen, mà các món này còn giúp bữa ăn đa dạng hơn, kích thích ngon miệng và bớt ngán thịt cá hơn. Nhưng không phải ai cũng biết rằng trong quá trình muối chua hay lên men sẽ hình thành nitrit. Nitrat hoặc nitrit cũng được thêm vào thịt với mục đích bảo quản tốt hơn.

Ảnh minh họa

Tương tự, hàm lượng nitrat có trong các loại rau xanh khá nhiều, nếu nấu xong để quá lâu, vi khuẩn phân hủy, lượng nitrat sẽ lại tạo thành nitrit. Trong khi bạn có bảo quản trong tủ lạnh hay sau đó đun nóng lại cũng không thể khử được. 

Mặc dù chất này có thể mang lại cho thực phẩm một hương vị độc đáo, nhưng ăn quá nhiều có thể gây ra tình trạng thiếu oxy trong các mô cơ thể và dẫn đến một loạt các triệu chứng ngộ độc như mệt mỏi, buồn nôn và tím tái. Bồn chồn, hôn mê, suy gan thận, thậm chí tử vong.

Khi hấp thụ nitrit hay nitrat với lượng nhiều hoặc tích tụ lâu ngày, có thể gây ra một loạt các vấn đề sức khỏe. Bao gồm rối loạn tiêu hóa, suy giảm miễn dịch, ngộ độc, tăng nguy cơ mắc tiểu đường, tim mạch, ung thư, thậm chí dẫn tới tử vong. 

Ăn rau củ muối thế nào cho an toàn?

- Không ăn rau muối xổi. Nên chờ ít nhất 3 - 5 ngày để nitrit giảm xuống mức thấp.

- Hạn chế 1 - 2 lần mỗi tuần, mỗi lần dưới 50g.

- Tráng qua nước trước khi ăn để giảm bớt muối.

- Bổ sung thực phẩm giàu vitamin C như cà chua, ớt chuông để hạn chế hình thành nitrosamine.

- Không dùng rau muối thay thế rau tươi trong chế độ ăn hằng ngày.

Nguồn và ảnh: TOPick, The Paper