Có một điều rất thú vị khi trò chuyện với Y Trang. Chị hầu như không nói nhiều về doanh thu, lượng khách hay tốc độ phát triển của Sóc House. Điều chị nhắc đến nhiều nhất lại là... những hàng thông. Những hàng thông ấy xuất hiện trong ký ức tuổi thơ của chị, trong từng quyết định khi bắt tay xây dựng homestay và cả trong những dự định nhiều năm sau này. Với Y Trang, cây rừng không phải phần đất "chưa được khai thác" mà chính là tài sản quý giá nhất của Măng Đen.

Chị Y Trang tại không gian Sóc House- nơi giữ lại không gian xanh mát của những tán cây thông nhiều năm tuổi

Biết ơn với thiên nhiên và nguồn cội quê hương

 PV: Điều gì đã thôi thúc chị lựa chọn một con đường khác với nhiều mô hình homestay ở Măng Đen, đó là chấp nhận hy sinh một phần lợi nhuận để giữ lại gần như nguyên vẹn hệ sinh thái cây xanh?

 Y Trang: -Có lẽ điều thôi thúc tôi không phải là mong muốn làm một homestay khác biệt, mà đơn giản vì tôi là một người con được sinh ra và lớn lên ở Măng Đen. Trong ký ức tuổi thơ, Măng Đen là những ngôi nhà nhỏ thấp thoáng dưới tán thông xanh, là tiếng thông reo vi vu và sự bình yên nguyên sơ mà ít nơi nào còn giữ được. Chính những ký ức ấy đã nuôi dưỡng trong tôi tình yêu rất lớn với quê hương.

Khi bắt đầu xây dựng Sóc House, tôi luôn tự hỏi: nếu mình chặt đi những hàng cây đã mất hàng chục, hàng trăm năm để lớn lên chỉ để có thêm vài căn phòng, liệu mình còn giữ được linh hồn của Măng Đen hay không? Vì vậy, tôi chấp nhận hy sinh một phần lợi nhuận để giữ lại gần như nguyên vẹn hệ sinh thái cây xanh. Với tôi, những hàng thông, những gốc cây và khoảng xanh ấy không phải là phần đất chưa được khai thác, mà chính là giá trị quý giá nhất của Sóc House.

Tôi mong mỗi vị khách khi đến đây sẽ không chỉ tìm thấy một nơi để lưu trú, mà còn có cơ hội chậm lại, lắng nghe tiếng thông reo, cảm nhận không khí trong lành và phần nào trải nghiệm được vẻ đẹp của Măng Đen những năm thập niên 90 – mộc mạc, bình yên và đầy bản sắc. Đó cũng là cách tôi gìn giữ những ký ức đẹp của quê hương và chia sẻ không gian sống ấy đến mọi người

Những ký ức tuổi thơ đã nuôi dưỡng trong Y Trang tình yêu rất lớn với quê hương.

Có thời điểm nào chị từng phân vân giữa việc phát triển homestay theo hướng thuận tiện cho khách và việc bảo tồn thiên nhiên? Điều gì khiến chị luôn kiên định với lựa chọn của mình?

-Tôi chưa bao giờ phân vân giữa hai lựa chọn ấy. Ngay từ đầu, tôi xác định bảo tồn bản sắc văn hóa và gìn giữ thiên nhiên là nền tảng để phát triển du lịch bền vững. Tôi tin rằng một không gian lưu trú mang đậm dấu ấn văn hóa bản địa sẽ tạo ra nhiều giá trị hơn, không chỉ mang đến trải nghiệm khác biệt cho du khách mà còn giúp họ hiểu và yêu hơn vùng đất Măng Đen.

Vì vậy, tôi luôn kiên định với lựa chọn phát triển Sóc House theo hướng gìn giữ bản sắc, hòa mình với thiên nhiên và làm du lịch một cách tử tế.

 Sóc's House có nhiều căn bungalow được thiết kế "né cây", thậm chí để cây mọc xuyên qua nhà. Quá trình hiện thực hóa ý tưởng độc đáo này diễn ra như thế nào và chị đã gặp những thách thức gì?

Ngay từ khi quy hoạch, tôi đã xác định công trình phải thích nghi với thiên nhiên, chứ không bắt thiên nhiên phải nhường chỗ cho công trình. Chỗ nào có thể né cây thì tôi né. Những cây không thể di dời thì để chúng trở thành một phần của ngôi nhà, thậm chí mọc xuyên qua mái, ban công hay phòng tắm.

Thách thức lớn nhất là xử lý kỹ thuật để vừa giữ cây phát triển khỏe mạnh, vừa đảm bảo không bị dột và không ảnh hưởng đến trải nghiệm của khách. Chúng tôi đã nghiên cứu rất kỹ kết cấu mái, khoảng cách quanh thân cây và cách bảo vệ gốc cây. Đến nay, các cây vẫn sinh trưởng tốt và trở thành nét đặc trưng rất riêng của Sóc House.

Không gian xanh mát của Sóc House luôn mang đến du khách những khoảnh khắc khó quên

 "Muốn rừng che chở con người, trước hết con người phải biết che chở rừng"

 Hình ảnh chú sóc và cái tên Sóc's House mang ý nghĩa rất đặc biệt. Với chị, sóc không chỉ là một biểu tượng mà còn truyền tải thông điệp gì về thiên nhiên và cách con người nên sống cùng rừng?

-Với tôi, chú Sóc không chỉ là biểu tượng của Sóc House mà còn là “đại sứ trồng rừng”. Trong tự nhiên, Sóc có thói quen nhặt và cất những hạt giống, rồi vô tình quên đi. Chính những hạt giống ấy lại nảy mầm thành những cây mới, góp phần tạo nên những cánh rừng. Đó cũng là lý do tôi chọn cái tên Sóc House – một ngôi nhà nhỏ giữa thiên nhiên, mang theo mong muốn lan tỏa tình yêu và ý thức gìn giữ rừng.

Tôi tin rằng, dù mỗi người chỉ góp một việc rất nhỏ như giữ một cái cây hay trồng thêm một mầm xanh, thì khi nhiều người cùng chung tay sẽ tạo nên những cánh rừng lớn.  Muốn rừng che chở con người thì trước hết con người phải biết che chở rừng. Đó cũng chính là thông điệp mà Sóc House mong muốn gửi đến mỗi vị khách khi ghé thăm.

Y Trang hướng dẫn khách  khảo sát Làng Kon Pring trong buổi lễ ra mắt Làng Du lịch cộng đồng Kon Pring năm 2019

Từ những căn nhà gỗ tái chế, mái lá, cho đến kiến trúc lấy cảm hứng từ người Mơ Nâm, Ba Na..., chị mong muốn du khách cảm nhận được điều gì khi lưu trú tại Sóc's House ngoài việc nghỉ dưỡng?

Điều tôi mong nhất không chỉ là du khách có một kỳ nghỉ đẹp, mà còn mang về một sự thấu hiểu và kết nối sâu hơn với Măng Đen. Mỗi căn nhà ở Sóc đều được lấy cảm hứng từ kiến trúc của người Mơ Nâm, Ba Na như nhà sàn, kho lúa, nhà đầm… để mỗi vị khách có thể chạm vào văn hóa bản địa một cách tự nhiên, thay vì chỉ ngắm nhìn. Khi được ở giữa rừng, ngủ trong căn nhà thơm mùi gỗ, lắng nghe tiếng chim, tiếng gió và cảm nhận thiên nhiên bằng tất cả các giác quan, tôi hy vọng mỗi người sẽ tìm lại sự cân bằng trong thân - tâm - trí. Đó cũng là điều tôi tin rằng một chuyến đi ý nghĩa nên mang lại.

Chị đã cùng cộng đồng trồng khoảng 30.000 cây xanh tại Măng Đen. Vì sao việc trồng rừng lại trở thành một phần không thể tách rời trong hành trình làm du lịch của chị? 

Tôi từng chứng kiến những trận lũ lớn ở miền Trung và nhận ra rằng cứu trợ rất cần thiết nhưng chỉ là giải pháp cho phần ngọn. Tôi muốn góp một phần nhỏ để đi từ gốc rễ, đó là bảo vệ và trồng thêm rừng ở Măng Đen, nơi đầu nguồn của nhiều dòng nước. Bất cứ khi nào có cơ hội, tôi đều tham gia trồng rừng cùng cộng đồng và các chương trình của địa phương. Với tôi, làm du lịch không chỉ là đón khách mà còn là gìn giữ thiên nhiên. Còn rừng là còn Măng Đen, mất rừng là mất Măng Đen.

Tôi mong Măng Đen sẽ phát triển theo hướng bền vững nhưng vẫn giữ được bản sắc riêng: những cánh rừng xanh, khí hậu mát lành quanh năm và con người hiền hòa, mộc mạc. Tôi hy vọng nhiều năm nữa, du khách đến đây vẫn có thể bước vài bước là chạm vào rừng, cảm nhận được sự bình yên mà thiên nhiên ban tặng. Đó mới là giá trị lớn nhất và cũng là tương lai mà tôi luôn mong muốn gìn giữ! 

Y Trang mong Măng Đen sẽ phát triển theo hướng bền vững nhưng vẫn giữ được bản sắc riêng

Yêu Măng Đen không phải là xây dựng thật nhiều

Trong hành trình khởi nghiệp, điều gì khiến chị tự hào nhất: xây dựng được một homestay được nhiều người yêu mến, góp phần gìn giữ thiên nhiên, hay truyền cảm hứng cho những người trẻ muốn làm du lịch bền vững? 

Điều tôi tự hào nhất không phải là xây dựng được một homestay được nhiều người biết đến, mà là tạo nên một không gian mang đậm bản sắc văn hóa Măng Đen, đồng thời gìn giữ được những cánh rừng thông mà bao thế hệ đi trước đã vun trồng.

Nếu có thể truyền cảm hứng, tôi không chỉ mong đến những người trẻ, mà đến bất kỳ ai làm du lịch hãy nghĩ nhiều hơn đến sự bền vững: ưu tiên vật liệu tái chế, hạn chế khai thác tài nguyên và phát triển hài hòa với thiên nhiên. Bởi với tôi, yêu Măng Đen không phải là xây dựng thật nhiều, mà là gìn giữ những gì đẹp nhất vốn đã có. Mình chỉ tô điểm vừa đủ để nơi này vẫn giữ được sự mộc mạc, bình yên và bản sắc riêng của nó. Đó cũng là điều tôi luôn mong muốn trên hành trình của mình.

Y Trang cùng các thành viên tham dự Hội chợ du lịch quốc tế VITM tại Hà Nội

Nếu có một thông điệp muốn gửi đến những phụ nữ trẻ đang ấp ủ giấc mơ khởi nghiệp từ chính quê hương mình, chị sẽ chia sẻ điều gì từ câu chuyện của Y Trang và Sóc's House?

Từ câu chuyện của tôi và Sóc House, tôi nhận ra rằng quê hương luôn là nguồn cảm hứng và cũng là lợi thế lớn nhất để khởi nghiệp. Tôi chọn lấy văn hóa và thiên nhiên làm gốc: gìn giữ những cánh rừng, đưa kiến trúc bản địa vào từng căn nhà, tạo việc làm cho người địa phương và để chính họ kể câu chuyện về Măng Đen bằng giọng nói, nụ cười và bản sắc của mình.

 Vì vậy, nếu muốn gửi đến những phụ nữ trẻ một điều, tôi chỉ muốn nói: hãy bắt đầu từ tình yêu dành cho quê hương. Khi mình làm bằng sự tử tế, trân trọng những giá trị sẵn có và đặt cả trái tim vào từng sản phẩm, từng dịch vụ thì mình không chỉ xây dựng được một sự nghiệp bền vững mà còn góp phần gìn giữ và lan tỏa vẻ đẹp của chính nơi mình sinh ra.

Du khách thưởng thức điểm tâm sáng tại không gian xanh của Sóc House

Sau khi Sóc's House dần được nhiều du khách biết đến, chị có dự định phát triển mô hình này theo quy mô lớn hơn hay vẫn giữ nguyên triết lý "ít nhưng chất lượng", phát triển hài hòa với thiên nhiên? Điều gì là ưu tiên lớn nhất của chị trong giai đoạn sắp tới?

- Với tôi, Sóc House ở thời điểm này đã đủ. Tôi không có dự định mở rộng quy mô mà sẽ tiếp tục giữ triết lý “ít nhưng chất lượng”, phát triển hài hòa với thiên nhiên. Ngay từ đầu, tôi đã chọn bảo tồn văn hóa và bảo tồn thiên nhiên, vì vậy tôi muốn giữ mọi thứ ở mức vừa đủ để gìn giữ những giá trị vốn có, thay vì phát triển bằng mọi giá.

Trong giai đoạn sắp tới, ưu tiên lớn nhất của tôi là tiếp tục kiện toàn Sóc House, nâng cao chất lượng dịch vụ và hoàn thiện từng trải nghiệm để mỗi du khách khi đến đều cảm nhận được sự chỉn chu, trọn vẹn và những giá trị khác biệt mà Sóc House mang lại.

Về lâu dài, tôi muốn xây dựng một không gian văn hóa đậm bản sắc Tây Nguyên, không chạy theo xu hướng hay tính thời trang mà tôn vinh những giá trị bản địa. Đó sẽ là nơi tái hiện những ngôi nhà sàn, nhà rông, kho lúa, nhà củi, guồng nước và những nét sinh hoạt truyền thống của người bản địa. Nơi ấy sẽ góp phần gìn giữ văn hóa, để người dân địa phương thêm tự hào về bản sắc của mình và để du khách trong nước cũng như quốc tế hiểu, yêu hơn vùng đất Măng Đen. Đó cũng là một cách tôi tri ân lại vùng đất, tuy nhiên đó là việc lớn nên mong rằng có thể đủ sức và hữu duyên để làm được.

Sóc House bình yên dưới những tán thông già

Nhìn lại hành trình từ những ngày đầu khởi nghiệp đến hôm nay, chị mong muốn Sóc's House sẽ trở thành hình mẫu như thế nào đối với du lịch xanh ở Măng Đen? Xa hơn nữa, chị còn ấp ủ những dự án nào để vừa phát triển kinh tế, vừa lan tỏa tình yêu thiên nhiên và văn hóa bản địa đến cộng đồng?

Tôi mong Sóc House sẽ trở thành một nguồn cảm hứng về mô hình du lịch xanh tại Măng Đen, để người dân, chính quyền địa phương và du khách cùng nhìn thấy rằng phát triển du lịch gắn với bảo tồn thiên nhiên và văn hóa là con đường bền vững nhất. Tôi tin rằng làm du lịch không chỉ là tạo ra giá trị kinh tế, mà còn phải có trách nhiệm với môi trường, với cộng đồng và với thế hệ mai sau.

Trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng rõ rệt, những không gian sống gần gũi thiên nhiên, bình yên và có trách nhiệm sẽ ngày càng trở nên cần thiết! Xa hơn, tôi vẫn đang ấp ủ một dự án cộng đồng như một món quà tri ân dành cho vùng đất Măng Đen đã nuôi dưỡng mình.

Y Trang tham dự triển lãm tranh thiện nguyên tại làng du lịch cộng đồng Kon Pring

Xin cảm ơn chị về cuộc trò chuyện thú vị

Y Trang ( tên thật Nguyễn Thị Thùy Trang), tốt nghiệp ngành Quản trị kinh doanh tại Viện Nghiên Cứu và Phát triển Doanh Nghiệp vừa và nhỏ năm 2009, hiện là nhà sáng lập Sóc House và Phó Chủ tịch Hội Du lịch Măng Đen. Gắn bó với quê hương từ thuở nhỏ, chị được biết đến với mô hình du lịch xanh ưu tiên gìn giữ rừng, tôn vinh văn hóa bản địa và lan tỏa lối sống hài hòa với thiên nhiên.