Nhóm nghiên cứu tại Đại học Hassan II Casablanca (Ma-rốc) đã phân tích 11 hợp chất có trong lá nha đam (lô hội) và phát hiện một hợp chất có tên gọi là beta sitosterol có độ ổn định cao và khả năng liên kết với các enzyme liên quan đến bệnh Alzheimer, khiến hợp chất này trở thành ứng viên tiềm năng trong việc phát triển thuốc điều trị trong tương lai.

Theo kết quả được đăng tải trên tạp chí Current Pharmaceutical Analysis, nghiên cứu được thực hiện hoàn toàn “in silico”, tức sử dụng mô hình máy tính để mô phỏng cơ chế hoạt động ở cấp độ phân tử, chưa bao gồm thí nghiệm trên động vật hay thử nghiệm lâm sàng ở người. Tuy vậy, đây được xem là bước sàng lọc quan trọng giúp xác định các hợp chất đáng để tiếp tục nghiên cứu chuyên sâu.

Bệnh Alzheimer là nguyên nhân hàng đầu gây sa sút trí tuệ. Bệnh có liên quan đến sự suy giảm chất dẫn truyền thần kinh acetylcholine đóng vai trò quan trọng trong học tập và ghi nhớ. Ở người mắc bệnh, nồng độ acetylcholine thường thấp bất thường.

Hai enzyme acetylcholinesterase (AChE) và butyrylcholinesterase (BChE) chịu trách nhiệm phân hủy acetylcholine. Vì vậy, việc ức chế hoạt động của các enzyme này có thể giúp duy trì mức acetylcholine trong não, từ đó cải thiện triệu chứng bệnh.

Trong các nghiên cứu mô phỏng, beta sitosterol cho thấy khả năng liên kết mạnh với cả AChE và BchE. Đây được xem là dấu hiệu xác định hợp chất này có thể giúp hạn chế quá trình phân hủy acetylcholine.

Bên cạnh khả năng liên kết enzyme, nhóm nghiên cứu còn tiến hành phân tích ADMET, bao gồm các phương diện hấp thụ, phân phối, chuyển hóa, bài tiết và độc tính, nhằm đánh giá tiềm năng của beta sitosterol khi phát triển thành thuốc.

Kết quả cho thấy hợp chất này đáp ứng tương đối tốt các tiêu chí an toàn và hiệu quả trong mô phỏng, tương đương với một hợp chất khác là axit succinic. Theo các nhà khoa học, cả hai đều xứng đáng được tiếp tục nghiên cứu ở các giai đoạn thử nghiệm sâu hơn.

Nha đam từ lâu được sử dụng trong y học dân gian nhờ đặc tính chống viêm, hỗ trợ tiêu hóa và tăng cường miễn dịch, dù bằng chứng khoa học vẫn còn chưa thống nhất. Phát hiện mới này cho thấy loài cây quen thuộc có thể ẩn chứa thêm những giá trị y học tiềm năng.

Tuy nhiên, các tác giả nhấn mạnh rằng đây mới chỉ là nghiên cứu mô phỏng trên máy tính. Việc phát triển thuốc, nếu có, sẽ cần thêm nhiều nghiên cứu thực nghiệm và thử nghiệm lâm sàng nghiêm ngặt.

Hiện nay, Alzheimer ảnh hưởng đến hơn 55 triệu người trên toàn thế giới và con số này có thể tăng lên 138 triệu vào năm 2050 khi dân số toàn cầu già hóa. Dù hiểu biết về cơ chế bệnh ngày càng rõ ràng, nguyên nhân chính xác và phương pháp điều trị hiệu quả vẫn là thách thức lớn của y học hiện đại.

Trong bối cảnh đó, những hướng tiếp cận mới bao gồm khai thác hợp chất từ thực vật như nha đam đang được kỳ vọng sẽ góp phần mở rộng lựa chọn điều trị cho căn bệnh phức tạp này.