Một nghiên cứu quy mô lớn tại Anh cho thấy giai đoạn mãn kinh ở phụ nữ có liên quan đến những thay đổi trong não bộ tương tự các biến đổi thường thấy ở bệnh Alzheimer.

Nghiên cứu, được công bố trên tạp chí khoa học Psychological Medicine, đã phân tích dữ liệu của gần 125.000 phụ nữ, trong đó khoảng 11.000 người được chụp cộng hưởng từ (MRI) não. Kết quả cho thấy ở phụ nữ trong giai đoạn mãn kinh, chất xám suy giảm rõ rệt tại một số vùng não then chốt liên quan đến trí nhớ và cảm xúc.

Giáo sư Barbara Sahakian, Đại học Cambridge, tác giả chính của nghiên cứu, cho biết những vùng não xuất hiện biến đổi cũng chính là các khu vực thường bị tổn thương sớm trong bệnh Alzheimer. Theo bà, mãn kinh có thể khiến não bộ của phụ nữ dễ bị tổn thương hơn về lâu dài, và đây có thể là một trong những yếu tố góp phần lý giải thực tế số ca sa sút trí tuệ ở nữ giới cao gần gấp đôi so với nam giới.

Cụ thể, các biến đổi tập trung ở ba khu vực quan trọng của não gồm: hồi hải mã – trung tâm của quá trình học tập và ghi nhớ; vỏ não entorhinal – đóng vai trò thiết yếu trong hình thành ký ức và định hướng không gian; và vỏ não đai trước – liên quan đến khả năng tập trung cũng như điều hòa cảm xúc.

Nghiên cứu cũng chỉ ra rằng việc sử dụng liệu pháp thay thế hormone (HRT) không giúp ngăn chặn tình trạng suy giảm chất xám. Một số phụ nữ dùng HRT có biểu hiện sức khỏe tâm thần kém hơn, tuy nhiên nhiều trường hợp đã gặp vấn đề tâm lý trước khi được chỉ định điều trị, khiến việc đánh giá tác động trực tiếp của HRT trở nên phức tạp.

Theo các nhà khoa học, những hiểu biết hiện nay về ảnh hưởng của mãn kinh và HRT đối với não bộ, trí nhớ và tâm trạng vẫn còn hạn chế và cần thêm nhiều nghiên cứu chuyên sâu.

Đồng tác giả nghiên cứu, Tiến sĩ Christelle Langley, nhấn mạnh sự cần thiết phải quan tâm nhiều hơn không chỉ đến sức khỏe thể chất mà cả sức khỏe tinh thần của phụ nữ trong giai đoạn mãn kinh. Bà khuyến khích phụ nữ chủ động chia sẻ và tìm kiếm sự hỗ trợ khi gặp khó khăn.

Trong khi đó, Giáo sư Channa Jayasena, chuyên gia nội tiết tại Đại học Imperial College London, cho rằng tác động của HRT đối với sức khỏe não bộ trong thời kỳ mãn kinh vẫn còn gây tranh luận. Theo ông, đây là vấn đề ảnh hưởng tới hàng triệu phụ nữ và cần được theo dõi, nghiên cứu chặt chẽ trong thời gian tới.

Đại diện Hội Alzheimer tại Anh cho biết phụ nữ hiện chiếm hơn 66% số người mắc bệnh Alzheimer tại nước này. Dù chưa thể khẳng định mối liên hệ trực tiếp giữa các biến đổi não do mãn kinh và nguy cơ sa sút trí tuệ, nghiên cứu mới đã bổ sung thêm những bằng chứng quan trọng về tác động của mãn kinh đối với cấu trúc não bộ.

Các chuyên gia cũng khuyến nghị việc duy trì lối sống lành mạnh – bao gồm vận động thường xuyên, không hút thuốc và hạn chế rượu bia – có thể góp phần làm giảm nguy cơ mắc chứng sa sút trí tuệ về sau.