Gia đình giáo sư - nhà thiên văn học Nguyễn Quang Riệu cho biết ông đã qua đời lúc 23h15 ngày 5/1 theo giờ Pháp, tức rạng sáng 6-1 giờ Việt Nam. Ông mất vì COVID-19 tại Pháp, hưởng thọ 89 tuổi.

Giáo sư, nhà thiên văn học nổi tiếng thế giới Nguyễn Quang Riệu - Ảnh: vjsonline.org

GS. Nguyễn Quang Riệu, sinh năm 1932 tại Hải Phòng, là nhà thiên văn học gốc Việt định cư tại Pháp. Ông là một trong số rất ít nhà khoa học ngành thiên văn học gốc Việt được biết tới rộng rãi trên thế giới.

Năm 18 tuổi, ông sang Pháp du học và với nỗ lực không ngừng nghỉ, ông trở thành Giáo sư, Tiến sĩ tại ĐH Sorbonne, Giám đốc nghiên cứu tại Đài Thiên văn Paris. Ông còn là Giám đốc Nghiên cứu danh dự của Trung tâm quốc gia Nghiên cứu khoa học Pháp (CNRS).

Ông đã công bố trên 150 công trình khoa học về vật lý thiên văn trên các tạp chí nổi tiếng, được trao giải thưởng của Viện hàn lâm Khoa học Pháp năm 1973 sau khi phát hiện và xác định chính xác vị trí xảy ra vụ nổ trong chòm sao Thiên Nga (Cygnus X3).

Từ năm 1976, ông thường xuyên về nước tham gia phát triển và phổ biến ngành vật lý thiên văn và vật lý môi trường. Ông dành nhiều thời gian về nước tổ chức lớp học về môn vật lý vũ trụ và vật lý môi trường tại Đại học Quốc gia Hà Nội.

Vào thời điểm diễn ra hiện tượng nhật thực toàn phần ngày 25/10/1995 tại Việt Nam, GS Nguyễn Quang Riệu được Bộ Ngoại giao Pháp cấp kinh phí để xây và mua thiết bị thiên văn mang về Việt Nam. Sau đó, ông đề nghị để lại thiết bị tại ĐH Quốc gia Hà Nội và Đài Thiên văn Phủ Liễn (Kiến An, Hải Phòng), giúp sinh viên thực tập quan sát bầu trời...

Ông đã viết nhiều cuốn sách về thiên văn học bằng tiếng Việt, như Vũ trụ phòng thí nghiệm thiên nhiên vĩ đại, Lang thang trên dải Ngân Hà, Sông Ngân khi tỏ khi mờ, Bầu trời tuổi thơ, Những con đường đến với các vì sao, Vũ trụ huyền diệu... Ngoài ra, ông còn tham gia soạn một cuốn giáo trình chuyên ngành thiên văn vật lý song ngữ Việt - Anh dành cho sinh viên các trường đại học trong nước.

Các cuốn sách của ông đã khơi dậy niềm đam mê nghiên cứu thiên văn học của nhiều thế hệ bạn trẻ Việt Nam những năm qua.