Từ nhỏ, nhiều phụ nữ được dạy phải biết ý tứ, nhường nhịn, ăn nói chừng mực và luôn để tâm đến cảm nhận của người khác. Những lời dạy ấy từng là một phần của nếp nhà, nhưng trong đời sống hôm nay, có những điều cần được giữ lại, cũng có những giới hạn cần được nhìn nhận khác đi.

Giữ sự tinh tế, nhưng không tự đặt mình vào khuôn mẫu

“Con gái phải biết giữ ý”, “phụ nữ nên ăn nói chừng mực”, “đã là phụ nữ thì phải biết nhường nhịn”… Những lời dặn như vậy từng khá quen thuộc trong nhiều gia đình. Đằng sau đó là mong muốn con gái biết cư xử, tôn trọng người khác và giữ gìn những chuẩn mực trong giao tiếp. Những giá trị ấy không hẳn đã lỗi thời. Biết lắng nghe, không làm người khác khó xử, giữ lời hứa, biết cảm ơn và xin lỗi đúng lúc hay không tùy tiện nói về chuyện riêng của người khác vẫn là những biểu hiện của sự tinh tế.

Hai phụ nữ trò chuyện trong không gian đời thường, thể hiện sự lắng nghe và tôn trọng trong giao tiếp. Ảnh: Pexels

 Điều đáng nói là “giữ ý” không nên đồng nghĩa với việc phụ nữ phải luôn dè dặt, im lặng hay cố gắng làm hài lòng tất cả mọi người. Một người phụ nữ hoàn toàn có thể thẳng thắn nêu quan điểm, từ chối một đề nghị không phù hợp hoặc bày tỏ sự không đồng tình mà vẫn giữ được sự tôn trọng trong cách ứng xử. Thẳng thắn nhưng không xúc phạm; từ chối nhưng không thiếu lịch sự; bảo vệ quan điểm nhưng vẫn biết lắng nghe người khác – đó có thể là cách “giữ ý” phù hợp hơn với đời sống hôm nay.

Khi biết nhường nhịn trở thành thói quen chịu phần thiệt về mình

Phụ nữ trong nhiều thế hệ được dạy phải biết nhường nhịn, biết nghĩ cho người khác và tránh làm mất lòng. Trong gia đình, đó có thể là nhường phần thuận lợi cho chồng con; ở nơi làm việc, là cố gắng nhận thêm phần việc; trong các mối quan hệ, là nhiều lần bỏ qua những điều khiến mình không thoải mái. Biết nghĩ cho người khác là một phẩm chất đáng quý. Nhưng nếu sự nhường nhịn luôn bắt đầu và kết thúc bằng việc một người phải chịu phần thiệt về mình, đó lại là câu chuyện khác.

Có những phụ nữ mất nhiều thời gian mới học được cách nói “không”. Không phải vì họ không có chính kiến, mà bởi từ nhỏ đã quen với suy nghĩ rằng từ chối là ích kỷ, lên tiếng là khó tính, còn đặt nhu cầu của bản thân lên trước là thiếu biết điều. Trong đời sống hiện đại, phụ nữ cần được nhìn nhận như những cá nhân có quyền lựa chọn và chịu trách nhiệm với lựa chọn của mình. Biết nhường nhịn vẫn cần thiết, nhưng nhường khi phù hợp chứ không phải mặc nhiên nhận phần thiệt. Biết quan tâm đến người khác cũng cần đi cùng khả năng bảo vệ những giới hạn chính đáng của bản thân.

“Giữ ý” hôm nay là giữ sự tử tế và cả tiếng nói của mình

Những lời dạy dành cho phụ nữ không nhất thiết phải bị phủ nhận chỉ vì xã hội đã thay đổi. Quan trọng hơn là cách hiểu và truyền lại những giá trị ấy.“Nói năng phải giữ ý” có thể được hiểu là có trách nhiệm với lời mình nói, thay vì luôn sợ lên tiếng. “Biết nhường nhịn” có thể là biết tôn trọng người khác nhưng không đánh đổi những nhu cầu chính đáng của bản thân. “Đừng làm người khác mất mặt” có thể trở thành lời nhắc về sự tử tế, chứ không phải yêu cầu phụ nữ phải im lặng trước điều mình cho là không đúng.

Chủ động bày tỏ quan điểm nhưng vẫn giữ sự tôn trọng là một cách ứng xử phù hợp với đời sống hiện đại. Ảnh: Pexels

 Những giá trị như sự lễ phép, lòng biết ơn, sự chân thành, biết xin lỗi khi mình sai hay không cố tình làm tổn thương người khác vẫn luôn có ý nghĩa. Chỉ có điều, những giá trị ấy nên được dạy cùng với sự tự tin, khả năng bày tỏ chính kiến và ý thức về ranh giới cá nhân. Bởi “giữ ý” không phải là sống sao cho vừa lòng tất cả mọi người. Đó là biết cân nhắc cảm xúc và hoàn cảnh của người khác, đồng thời không đánh mất tiếng nói, nhu cầu và sự tôn trọng dành cho chính mìn