Những yếu tố nào khiến một người đã tiêm vaccine có nguy cơ mắc Covid-19?

Để chiến thắng và đẩy lùi đại dịch Covid-19, vaccine vẫn là chìa khóa nhưng vẫn ghi nhận các trường hợp đã được tiêm vaccine vẫn mắc Covid-19.

TS Nguyễn Hồng Vũ, Viện Nghiên cứu ung thư, City of Hope, California, Mỹ, Cố vấn khoa học Ruy Băng Tím, cho biết vaccine Covid-19 của Pfizer/BioNTech hoặc Moderna thường được biết đến với hiệu quả (vaccine effectiveness) là khoảng trên 90%, AstraZeneca là hơn 70%, sau 2 hoặc 3 tuần được tiêm mũi thứ 2. Nghĩa là không phải 100% người được chích vaccine của Pfizer/BioNTech, Moderna hoặc AstraZeneca không có nguy cơ bị nhiễm virus. 

Các thành phần có trong vaccine sẽ kích thích cơ thể tạo ra "kháng thể" đặc hiệu, nhận diện và bám lên bề mặt virus khi chúng có cơ hội tiếp xúc cơ thể của bạn qua dịch trong người. Các kháng thể này bám lên virus (cụ thể là protein S của virus) và bất hoạt chúng trước khi chúng có thể chạm lên tế bào của bạn để vào bên trong khiến virus không thể xâm nhiễm vào bên trong tế bào. 

Những yếu tố nào khiến một người đã tiêm vaccine có nguy cơ mắc Covid-19?

"Để dễ hình dung, các kháng thể này như những tấm khiên được tạo ra để ngăn những mũi tên của quân địch bắn tới. Mức độ hiệu quả của việc ngăn chặn những mũi tên này phụ thuộc vào 'chất lượng của những tấm khiên' và 'mật độ của những mũi tên'. Dĩ nhiên, không có tấm khiên nào có thể đảm bảo 100% hiệu quả bảo vệ", tiến sĩ Vũ nói.

Có 4 biến chủng virus SARS-CoV-2 được WHO xếp vào nhóm đáng quan ngại bao gồm Alpha, Beta, Gamma và Delta. Trong đó, biến chủng Delta được đánh giá nguy hiểm nhất, là chủng thống trị trên toàn cầu bởi khả năng lây lan cao…

Theo TS Nguyễn Hồng Vũ, người dân không nên quá lo lắng vì vaccine vẫn còn hiệu quả bảo vệ trước chủng Delta. Người đã được tiêm đầy đủ ít có nguy cơ bị nhiễm bệnh bởi chủng Delta hơn khoảng 5 lần, khả năng nhập viện vì Covid-19 thấp hơn 10 lần và nguy cơ tử vong do biến thể này thấp hơn 11 lần.

TS.DS Phạm Đức Hùng (từng thực tập ở Đại học Harvard, Mỹ; tốt nghiệp tiến sĩ tại Đại học Leuven, Vương quốc Bỉ) cho biết các thử nghiệm lâm sàng cho thấy sau 4 tuần kể từ liều đầu tiên, vaccine Covid-19 đã có thể bảo vệ, giúp giảm nguy cơ phải nhập viện. Hai tuần sau liều thứ 2, cơ thể đã tạo được khả năng miễn dịch chống lại virus SARS-CoV-2.

Sau liều vaccine đầu tiên, cơ thể cần thời gian để kích hoạt hệ thống miễn dịch nên trong vòng 2, thậm chí là 3 tuần, nguy cơ lây nhiễm của người được tiêm vẫn rất cao.

Một vài nghiên cứu đã đưa ra nhận định hiệu quả có khả năng giảm dần theo thời gian. Đó là lý do khoảng nhiều nước đang có kế hoạch tiến hành mũi tiêm nhắc lại sau 6-8 tháng.

Theo TS Vũ, các nghiên cứu đã cho thấy hiệu quả của vaccine Covid-19 trong ở nhóm người có hệ miễn dịch bị suy giảm. TS Phạm Đức Hùng cũng cho rằng nguy cơ sẽ phụ thuộc vào khả năng miễn dịch của mỗi người. Người cao tuổi, bị HIV, đang dùng thuốc ức chế miễn dịch (bệnh nhân ghép tạng), sử dụng Glucocorticoid kéo dài..., có hệ miễn dịch kém. Những trường hợp này thường có mức độ bảo vệ từ vaccine thấp hơn hoặc suy yếu nhanh hơn.

Các chuyên gia khuyến cáo, người dân nên tiêm đủ 2 liều vaccine Covid-19. Tất cả vaccine được cấp phép hiện nay đều hiệu quả cao trong việc tạo ra kháng thể nhằm ngăn ngừa triệu chứng nặng dễ dẫn đến tử vong.

Dù đã tiêm đủ 2 liều vaccine, chúng ta vẫn cần tiếp tục tuân thủ 5K. Hãy đeo khẩu trang khi tiếp xúc người khác, khử khuẩn tay và vệ sinh môi trường sống, không tụ tập, giãn cách tối thiểu 2 mét và khai báo y tế trung thực. Vaccine không phải là tất cả.

"Hãy ăn uống đầy đủ để cơ thể khỏe mạnh, sống tích cực. Tập thể dục nhẹ nhàng thường xuyên và có ý thức phòng bệnh. Người có bệnh nền nên điều trị và theo dõi để tránh nguy cơ diễn tiến nặng. Cuối cùng, người dân cần liên hệ ngay với cơ sở y tế gần nhất khi có các triệu chứng nghi nhiễm hoặc yếu tố dịch tễ liên quan Covid-19. Việc này giúp bạn chẩn đoán xác định sớm, cách ly điều trị nhanh, theo dõi chặt để giảm và ngăn ngừa các nguy cơ bệnh nặng", TS Phạm Đức Hùng nói.

Thanh Mai