Phương Thanh, tên đầy đủ là Bùi Thị Phương Thanh, sinh năm 1973 tại Thanh Hóa. Xuất thân trong một gia đình nghèo, không ai theo nghệ thuật, tuổi thơ của cô gắn với nhiều thiếu thốn. Từ sớm, Phương Thanh theo gia đình vào Sài Gòn sinh sống. Chính người mẹ là chỗ dựa tinh thần lớn nhất, luôn động viên cô theo đuổi con đường ca hát dù phía trước hoàn toàn mịt mờ.

Những ngày đầu bước chân vào nghề, Phương Thanh là ca sĩ trẻ sinh hoạt tại Câu lạc bộ Nhạc sĩ. Trước đó, cô chủ yếu hát nhạc ngoại. Chỉ đến khi tham gia câu lạc bộ, nữ ca sĩ mới chính thức được giao thể hiện các ca khúc tiếng Việt - một bước ngoặt quan trọng trong sự nghiệp. Thời điểm ấy, thị trường âm nhạc khá khắt khe: ca sĩ hát nhạc ngoại tốt thường phát âm tiếng Việt chưa tròn trịa, còn người hát nhạc Việt hay lại khó chinh phục nhạc ngoại. Phương Thanh cũng không ngoại lệ. Kể từ khi chuyển hẳn sang nhạc Việt, cô gần như từ bỏ hoàn toàn nhạc ngoại.

Phương Thanh hồi trẻ

Giai đoạn ghi dấu ấn mạnh mẽ đầu tiên của Phương Thanh gắn với ca khúc Trống Vắng. Lối hát bùng nổ, giàu năng lượng của cô từng vấp phải không ít ý kiến trái chiều. Nhiều người cho rằng cô “la hét”, “gào thét” trên sân khấu. Thế nhưng, chính sự khác biệt ấy lại được giới nhạc sĩ đánh giá cao. Họ cho rằng, sân khấu rất cần một giọng ca máu lửa, dám bung hết cảm xúc như Phương Thanh.

Trong loạt hit đồ sộ của mình, Một Thời Đã Xa được xem là ca khúc gắn bó sâu sắc nhất với nữ ca sĩ. Đáng chú ý, Một Thời Đã Xa cũng là ca khúc đầu tiên tại Việt Nam được ký hợp đồng độc quyền, một điều gần như chưa từng có cách đây hơn 20 năm. Từ lúc ký bản quyền đến khi hoàn tất thu âm, phát hành đĩa phải mất tới hai năm, cho thấy mức độ đầu tư và vị thế đặc biệt của Phương Thanh khi ấy.

Từ cuối thập niên 1990 đến đầu những năm 2000, sự nghiệp của Phương Thanh bước vào thời kỳ hoàng kim. Trong khoảng 5 năm, từ 1997 đến 2002, cô liên tục tạo hit, trở thành ngôi sao pop hạng S của Vpop. Ở mảng ca sĩ nữ, Phương Thanh là cái tên phủ sóng mạnh mẽ nhất, được khán giả ở nhiều độ tuổi và tầng lớp yêu mến. Nếu xét về độ nổi tiếng tương đương ở phía nam ca sĩ, chỉ có Lam Trường là cái tên đủ sức “đối trọng”.

Nếu xét về độ nổi tiếng tương đương ở phía nam ca sĩ, chỉ có Lam Trường là cái tên đủ sức “đối trọng”

Phương Thanh cũng là nữ ca sĩ Việt đầu tiên dám tổ chức liveshow quy mô lớn tại sân vận động. Liveshow năm 2001 của cô gây choáng ngợp khi phải dùng tới bốn cần cẩu để đưa nữ ca sĩ từ trên cao xuống sân khấu. Thời điểm đó, nhóm Mây Trắng còn đảm nhận vai trò hát bè cho Phương Thanh.

Một nhà tổ chức biểu diễn từng hoạt động mạnh trong giai đoạn 1997-2002 nhớ lại: chỉ cần đặt tên Lam Trường hoặc Phương Thanh vào chương trình, dù ở đâu cũng chắc chắn thắng lớn. Riêng Phương Thanh có khả năng khuấy động không khí bằng chính cá tính đời thường, gần gũi, không cần làm duyên hay trau chuốt hình ảnh quá mức. Minh chứng rõ nét là lần Làn Sóng Xanh lần đầu ra Hà Nội năm 1999, riêng hoa khán giả tặng cho Phương Thanh và Lam Trường đã chất kín nửa sân khấu tại Triển lãm Giảng Võ.

Có thời điểm, cát-xê của Phương Thanh được xem là kỷ lục Vpop. Vào mùa Tết, chỉ cần nữ ca sĩ ngỏ ý muốn mua thêm nhà hay xe, một bầu show sẵn sàng ứng trước tiền cát-xê của hàng chục suất diễn với mức giá “trên trời”, chỉ để được treo băng rôn tên Phương Thanh và bảo chứng doanh thu. Thậm chí, một hãng nước giải khát lớn của Mỹ từng chấp nhận chi 80.000 đô - con số gần như không tưởng vào thời điểm đó - để mời Phương Thanh làm đại diện thương hiệu. Đây vẫn được xem là mức thù lao quảng cáo kỷ lục của một nữ ca sĩ Việt.

Cát-xê của Phương Thanh từng được xem là kỷ lục Vpop

Sau ánh hào quang, đời sống cá nhân của Phương Thanh cũng không ít trắc trở. Cô là con thứ sáu trong gia đình có bảy anh chị em. Cha mất sớm khi cô mới 13 tuổi, khiến cuộc sống gia đình càng thêm chật vật. Có thời gian, mẹ con cô sống trong căn nhà lá ở quận 4, buộc Phương Thanh phải sớm bươn chải kiếm tiền phụ giúp gia đình. Mới 17 tuổi, cô từng đi diễn nhiều tháng ở Campuchia, mang về 400 đô - khoản tiền lớn để lo cho cả nhà lúc bấy giờ. Từ những đồng tiền tích cóp được, Phương Thanh mua nhà cho mẹ bằng 26 cây vàng, trong đó có sự hỗ trợ của người yêu. Phần còn lại, cô trả góp dần suốt nhiều năm.

Trong vài năm gần đây, bên cạnh các đêm nhạc riêng và liveshow, Phương Thanh còn xuất hiện đều trên sóng truyền hình ở nhiều chương trình thực tế và talkshow. Trong suốt sự nghiệp, cô từng góp mặt trong nhiều bộ phim ăn khách của điện ảnh Việt như Nụ Hôn Thần Chết, Giải Cứu Thần Chết, Hot Boy Nổi Loạn và Hương Ga. Gần đây, Phương Thanh tham gia diễn xuất trong dự án điện ảnh Con Kể Ba Nghe, tác phẩm đầu tay của đạo diễn Đỗ Quốc Trung. Dự kiến ra rạp vào ngày 14/11, Phương Thanh hứa hẹn sẽ mang đến nhiều cung bậc cảm xúc trong bức tranh cuộc sống mưu sinh của Con Kể Ba Nghe. 

Phương Thanh đảm nhận vai diễn trong dự án điện ảnh Con Kể Ba Nghe

Bạch Khởi