TS Lê Ngọc Bảo Vân tại Hàn Quốc. Ảnh: VNU-HCM

Điều khiến TS Lê Ngọc Bảo Vân quyết định trở về không phải là sự kết thúc của một hành trình ở nước ngoài, mà là cảm giác những câu hỏi nghiên cứu quan trọng nhất với mình lại nằm ở Việt Nam.

Trong những năm học tập và nghiên cứu tại Hàn Quốc, nữ tiến sĩ có điều kiện làm việc trong môi trường quốc tế, đồng thời tiếp cận nhiều phương pháp nghiên cứu về thông tin dữ liệu. Nhưng khi bắt tay vào các đề tài, cô nhiều lần quay về với những bộ dữ liệu từ các vùng nguyên liệu, doanh nghiệp và nông dân trong nước.

Đó có thể là dữ liệu phục vụ dự báo giá nông - thủy sản, cũng có thể là những thông tin được sử dụng để xây dựng hệ thống hỗ trợ doanh nghiệp ra quyết định.

“Dữ liệu thật và tính ứng dụng thực tế đều nằm ở quê nhà. Vì vậy, tôi nhận ra nghiên cứu của mình chỉ thực sự trọn vẹn và ý nghĩa khi được nghiên cứu và triển khai ngay tại Việt Nam”, TS Bảo Vân chia sẻ.

TS Lê Ngọc Bảo Vân là cựu sinh viên ngành Hệ thống thông tin quản lý, chuyên ngành Thương mại điện tử, Trường Đại học Kinh tế - Luật. Sau bậc đại học, cô sang Hàn Quốc, hoàn thành chương trình thạc sĩ và tiến sĩ tại Đại học Hàng hải và Hải dương Hàn Quốc, chuyên ngành Thông tin dữ liệu.

TS Lê Ngọc Bảo Vân nhận Giải thưởng Nhà nghiên cứu xuất sắc trong khuôn khổ Dự án Brain Korea 21 của Trường Đại học Hàng hải và Hải dương Hàn Quốc. Ảnh:  VNU-HCM

Đến nay, TS Bảo Vân là tác giả chính và đồng tác giả của 10 bài báo quốc tế, đồng thời có 10 báo cáo tại các hội nghị khoa học quốc tế.

Nhưng với nữ tiến sĩ trẻ, những con số này không phải đích đến cuối cùng. Điều cô theo đuổi là làm sao để các phương pháp phân tích dữ liệu và AI có thể trả lời những câu hỏi đang xuất hiện trong đời sống kinh tế.

Đó cũng là lý do TS Bảo Vân quyết định về Trường Đại học Kinh tế - Luật qua Chương trình thu hút, giữ chân và phát triển các nhà khoa học trẻ xuất sắc, các nhà khoa học đầu ngành về công tác tại Đại học Quốc gia TPHCM (Chương trình VNU350).

Từ vị trí này, cô dự kiến phát triển hướng nghiên cứu nằm ở giao điểm giữa kinh tế, khoa học dữ liệu và AI. Ba trụ cột được xác định gồm số hóa, tăng trưởng xanh và hội nhập.

Trong câu chuyện số hóa, dữ liệu không chỉ được nhìn như nguồn đầu vào cho một mô hình nghiên cứu. TS Bảo Vân muốn tiến xa hơn, ứng dụng phân tích dữ liệu lớn và AI vào các chỉ số kinh tế, từng bước tự động hóa việc thu thập, xử lý dữ liệu vĩ mô và vi mô từ nhiều nguồn.

Khi dữ liệu được tổ chức và xử lý tốt hơn, các mô hình dự báo chuyên sâu có thể được xây dựng để hỗ trợ doanh nghiệp cũng như nhà hoạch định chính sách đưa ra quyết định hiệu quả hơn.

Nông nghiệp là một trong những lĩnh vực TS Bảo Vân muốn dành nhiều thời gian nghiên cứu. Việt Nam có thế mạnh về sản xuất và xuất khẩu nông - thủy sản, nhưng hoạt động này cũng đối mặt với những vấn đề khó dự đoán như biến động giá, nhu cầu thị trường, chuỗi cung ứng và khả năng tiếp cận tín dụng.

Theo hướng đó, nữ tiến sĩ dự kiến kết hợp học máy với dữ liệu chuỗi cung ứng và dữ liệu vệ tinh để giải quyết ba bài toán: dự báo giá theo thời gian thực, định giá tài sản nhằm mở rộng tín dụng nông nghiệp và xây dựng hệ thống hỗ trợ ra quyết định để tối ưu chuỗi cung ứng xuất khẩu nông - thủy sản.

Nếu dữ liệu giúp nhìn rõ hơn những chuyển động của nông nghiệp, thì với thị trường carbon, nó lại có thể trở thành cơ sở cho những quyết định về giá trị và giao dịch.

TS Bảo Vân đặc biệt quan tâm đến dữ liệu tín chỉ carbon và cơ chế giao dịch carbon. Trên nền tảng những nghiên cứu về đo lường phát thải đã thực hiện, chị mong muốn tiếp tục phát triển các mô hình định giá và dự báo phục vụ lĩnh vực này.

Đằng sau những hướng nghiên cứu tưởng như khác nhau là một quan điểm nhất quán của nữ tiến sĩ: nghiên cứu cần có đường đi từ dữ liệu đến quyết định và từ kết quả khoa học đến giá trị sử dụng.

“Triết lý xuyên suốt trong nghiên cứu của tôi là tri thức phải chuyển hóa thành giá trị thực tế”, TS Bảo Vân nhấn mạnh.

Một trong những điều TS Bảo Vân mang theo sau thời gian nghiên cứu tại Hàn Quốc không chỉ là kiến thức chuyên môn.

Cô ấn tượng với cách trường đại học, viện nghiên cứu, doanh nghiệp và Nhà nước cùng tham gia vào quá trình nghiên cứu và chuyển giao công nghệ. So với trải nghiệm đó, nữ tiến sĩ cho rằng sự liên kết giữa nhà trường và doanh nghiệp ở một số lĩnh vực tại Việt Nam vẫn chưa thật sự chặt chẽ. Đây cũng là khoảng trống cô muốn tham gia thu hẹp khi trở về.

TS Bảo Vân dự kiến duy trì hợp tác chuyên sâu với nhóm nghiên cứu của giáo sư hướng dẫn và Trung tâm Dữ liệu lớn tại Đại học Hàng hải và Hải dương Hàn Quốc. Các hoạt động hợp tác sẽ tiếp tục hướng tới nghiên cứu và công bố quốc tế.

Tuy nhiên, mục tiêu của cô không dừng ở việc duy trì một mạng lưới học thuật cho riêng mình.

“Tôi hướng tới tạo cầu nối để sinh viên và học viên sau đại học của Trường Đại học Kinh tế - Luật có thể tham gia trực tiếp vào các đề tài hợp tác hay hội thảo khoa học quốc tế, giúp các bạn trở thành đồng tác giả và chủ động bước ra môi trường toàn cầu từ sớm”, cô nói.

Theo cách đó, những mối quan hệ được hình thành trong thời gian nghiên cứu ở Hàn Quốc có thể tiếp tục được mở rộng, nhưng với những người tham gia mới: sinh viên, học viên sau đại học và các nhóm nghiên cứu trẻ tại Việt Nam.

Xa hơn, TS Bảo Vân muốn các nghiên cứu của mình không dừng lại ở những bài báo khoa học. Cô hướng tới kết nối với hệ sinh thái đổi mới sáng tạo của Đại học Quốc gia TPHCM, từ hoạt động ươm tạo đến mạng lưới doanh nghiệp.

Nếu làm được điều đó, các mô hình về thị trường carbon hay công nghệ nông nghiệp có thể được thử nghiệm, hoàn thiện và chuyển giao thay vì chỉ tồn tại trên giấy hoặc trong các công bố khoa học.

Với TS Bảo Vân, việc trở về vì thế không đơn thuần là thay đổi địa điểm làm việc. Đó là sự lựa chọn để đưa những gì đã tích lũy trong môi trường nghiên cứu quốc tế quay lại phục vụ những vấn đề cô cho rằng cần được giải quyết ngay tại Việt Nam.

“Tôi không xem mình chỉ là người thụ hưởng hỗ trợ, mà mong muốn đóng góp lại bằng những công bố quốc tế chất lượng cao, các giải pháp mang tính ứng dụng lâu dài cho đất nước và việc dìu dắt thế hệ nghiên cứu trẻ kế thừa”, TS Lê Ngọc Bảo Vân chia sẻ.