Giống như hàng triệu người đang bận rộn mưu sinh ngoài kia, ông Thượng tưởng rằng mình tránh xa rượu bia, không hút thuốc lá, chăm uống nước thì chẳng bao giờ lo mắc suy thận. Nhưng sự thật không phải vậy!

Ông Thượng năm nay 65 tuổi, sống tại Giang Tô (Trung Quốc). Kể từ khi bước qua tuổi 60, ông cực kỳ chú ý đến chăm sóc sức khỏe tại nhà. Sáng nào ông cũng dậy sớm chạy bộ, tối ngủ đúng giờ, ăn uống điều độ nên ai nhìn vào cũng khen ông "khỏe như thanh niên". Thế nhưng, trong một lần khám sức khỏe định kỳ gần đây, kết quả xét nghiệm khiến ông bàng hoàng khi chỉ phát hiện suy thận mức độ 3.

Ảnh minh họa

Sau khi nghe Bác sĩ Trương Tiểu Văn (Zhang Xiaowen), Khoa Niệu học, Bệnh viện Trung Đại trực thuộc Đại học Đông Nam (Nam Kinh, Giang Tô, Trung Quốc) phân tích, ông Thượng ngỡ ngàng tới không nói nên lời.

Hóa ra thủ phạm khiến thận của ông yếu đi lại nằm ở chính thói quen uống nước mỗi ngày. Ông rất chăm uống nước, tiếc là uống nhầm loại nước hại thận. Cụ thể, ông uống quá nhiều trà đặc, nước ép trái cây và đặc biệt là nước khoáng thay cho nước lọc. 

Dữ liệu từ Nghiên cứu Gánh nặng Bệnh tật Toàn cầu (GBD) cảnh báo hiện có khoảng 850 triệu người đang sống chung với các biến chứng suy thận. Dự báo đến năm 2040, suy thận mạn có thể vươn lên nhóm 5 nguyên nhân gây tử vong hàng đầu.

Bác sĩ Trương Tiểu Văn nhấn mạnh, lạm dụng rượu bia không phải sai lầm khi nạp chất lỏng duy nhất tàn phá thận. Bên cạnh việc lười uống nước khiến cơ thể thiếu hụt dung môi lọc độc tố, thói quen tiêu thụ 4 loại thức uống dưới đây chính là "sát thủ âm thầm" với thận, dễ khiến bạn góp mặt vào danh sách tử vong vì suy thận hoặc sống chung với biến chứng suy thận vừa kể trên nếu uống quá nhiều:

1. Trà pha quá đặc và cà phê đậm vị

Với nhiều người, trà đặc hay cà phê là lựa chọn ưu tiên để duy trì sự tỉnh táo, nhưng việc lạm dụng quá mức lại ép thận phải làm việc quá sức. Hoạt chất caffeine nồng độ cao trong trà và cà phê có tác dụng lợi tiểu mạnh, thúc đẩy quá trình bài tiết nước tiểu liên tục, tưởng chừng giúp thanh thải nhưng thực chất lại dễ đẩy cơ thể vào trạng thái mất nước và làm mất cân bằng điện giải.

Bác sĩ Trương Tiểu Văn phân tích: "Việc nạp lượng lớn caffeine khiến các ống thận bị kích thích liên tục, kéo theo sự tăng áp lực máu lên thận, lâu dần gây tổn thương cấu trúc lọc và làm suy giảm chức năng thận".

Ảnh minh họa

Báo cáo y khoa từ Đại học Y khoa Arkansas (Mỹ) cũng cảnh báo rằng thói quen tiêu thụ đồ uống chứa nồng độ caffeine và axit oxalic cao liên tục có thể gây tổn thương mô thận cấp tính, ngưng trệ dòng chảy tại các ống thận nhỏ. Đặc biệt đối với người cao tuổi hoặc những người vốn đã có vấn đề về thận, trà đặc và cà phê nên được hạn chế tối đa, thay bằng nước lọc tinh khiết hoặc nước ấm nhẹ.

2. Nước ngọt có gas, nước ép trái cây và đồ uống chứa đường

Nhiều người lầm tưởng nước ngọt có gas giúp nạp năng lượng nhanh hoặc nước ép trái cây đóng chai là lành mạnh. Tuy nhiên, các loại đồ uống này đều chứa lượng đường hóa học, đường Fructose cùng chất tạo ngọt nhân tạo rất cao.

Đường dư thừa làm rối loạn quá trình chuyển hóa, tạo gánh nặng cực lớn cho cả tuyến tụy lẫn hệ thống lọc của thận. Về lâu dài, thói quen này làm tăng nguy cơ mắc tiểu đường và béo phì, hai nguyên nhân hàng đầu dẫn đến suy thận mạn tính.

Bác sĩ Trương Tiểu Văn dẫn chứng một nghiên cứu từ Đại học Y Osaka (Nhật Bản) cho thấy những người duy trì thói quen uống 2 lon nước ngọt có đường trở lên mỗi ngày có nguy cơ xuất hiện đạm trong nước tiểu (protein niệu) cao hơn 40%, một dấu hiệu cảnh báo màng lọc cầu thận đã bị tổn thương nghiêm trọng. Khi đường huyết tăng cao kéo dài, cấu trúc các mạch máu nhỏ trong thận bị phá hủy dần, khiến thận mất đi khả năng lọc bỏ độc tố khỏi máu.

Ảnh minh họa

3. Nước khoáng có hàm lượng natri cao

Giống như ông Thượng, không ít người tin rằng sử dụng các loại nước khoáng "giàu khoáng chất" hằng ngày là giải pháp bồi bổ cơ thể hoàn hảo. Tuy nhiên trên thực tế, một số loại nước đóng chai chứa hàm lượng natri, canxi, magiê hoặc sunfat quá cao, buộc thận phải làm việc liên tục ở cường độ lớn để đào thải lượng khoáng dư thừa.

Tình trạng này làm tăng áp lực máu lên vi mạch thận, dẫn đến tổn thương màng lọc và làm tăng nguy cơ suy thận mạn tính. Đối với những trường hợp có chức năng thận suy giảm hoặc đang bị cao huyết áp, việc tiêu thụ thường xuyên nước khoáng giàu natri dễ dẫn đến tình trạng mất cân bằng muối và nước. Bác sĩ Trương Tiểu Văn khuyên người dân nên đọc kỹ nhãn mác để chọn sản phẩm có hàm lượng khoáng thấp, hoặc ưu tiên dùng nước lọc tinh khiết đun sôi để nguội.

4. Nước đóng chai/bình chứa chất bảo quản, không rõ nguồn gốc

Thị trường hiện nay xuất hiện rất nhiều dòng nước đóng chai có hương vị, nước năng lượng hay nước đóng chai không rõ nguồn gốc xuất xứ. Dù được quảng cáo với công dụng thanh lọc hay bổ sung năng lượng, phần lớn các sản phẩm này đều chứa chất bảo quản, hương liệu tổng hợp và chất tạo ngọt nhân tạo.

Ảnh minh họa

Những thành phần hóa học này tạo nên gánh nặng chuyển hóa rất lớn cho hệ thống lọc của cơ thể. Nhiều nghiên cứu y khoa quốc tế đã chỉ ra rằng việc tích tụ các chất bảo quản và chất tạo ngọt nhân tạo trong thời gian dài có thể gây tổn thương mạn tính cho cấu trúc cầu thận, làm giảm đáng kể tốc độ lọc máu.

Do đó, bác sĩ Trương Tiểu Văn khuyên người dân không nên quá tin vào những lời quảng cáo "healthy" trên bao bì. Nước tinh khiết hoặc nước đun sôi để nguội vẫn là nguồn cấp nước an toàn và thân thiện nhất với hệ tiết niệu.

Làm gì để bảo vệ và tăng cường chức năng thận?

Bên cạnh việc cắt giảm các loại đồ uống gây hại kể trên, bạn có thể chủ động bảo vệ "bộ lọc" của cơ thể bằng những thói quen đơn giản sau:

- Uống đủ từ 1,5 - 2l nước lọc mỗi ngày: Nước lọc giúp làm loãng dòng máu, hỗ trợ thận vận chuyển và đào thải các chất cặn bã ra khỏi cơ thể hiệu quả hơn.

- Cắt giảm lượng muối trong khẩu phần: Giảm tiêu thụ đồ ăn đậm vị, hạn chế húp sạch nước dùng bún phở hay nước lẩu để hạ áp lực lên mạch máu thận. Kiểm soát dưới 5g/muối mỗi ngày.

- Không tự ý dùng thuốc giảm đau: Hạn chế lạm dụng các loại thuốc giảm đau NSAID vì chúng làm giảm dòng máu đến nuôi thận.

- Không nhịn tiểu: Đi vệ sinh ngay khi có nhu cầu để tránh trào ngược nước tiểu gây nhiễm trùng đường tiết niệu và bể thận.

- Định kỳ kiểm tra sức khỏe: Xét nghiệm chỉ số Creatinine máu, Ure máu và tổng phân tích nước tiểu 6 tháng/lần để phát hiện sớm các bất thường và điều trị kịp thời.

Nguồn và ảnh: Sohu, Family Doctor, EBC