Acid madecassic là hợp chất tự nhiên chiết xuất từ cây rau má (Centella asiatica), loại thảo dược phổ biến trong y học châu Á. Đây là loại hợp chất vốn khá phổ biến trong ngành chăm sóc da của Hàn Quốc nhờ đặc tính làm dịu da.

Được thực hiện với sự phối hợp của các nhà khoa học từ University College London, nghiên cứu kết hợp giữa phương pháp sàng lọc trên máy tính và thử nghiệm trong phòng thí nghiệm cho thấy hợp chất này có đặc tính kháng khuẩn mạnh và có thể mở ra triển vọng trở thành nền tảng phát triển các loại thuốc mới.

Phát hiện xuất hiện trong bối cảnh đáng lo ngại khi tình trạng kháng thuốc ngày càng gia tăng. Các chuyên gia ước tính, từ năm 2025 đến 2050, kháng thuốc có thể liên quan tới khoảng 39 triệu ca tử vong trên toàn cầu.

Trong khi đó, quá trình phát triển kháng sinh mới thường tốn kém và kéo dài khiến việc tìm kiếm các hợp chất tiềm năng từ tự nhiên trở thành hướng đi quan trọng.

Theo công bố trên tạp chí RSC Medicinal Chemistry, acid madecassic có khả năng ức chế sự phát triển của vi khuẩn Escherichia coli kháng thuốc. Hợp chất này có khả năng liên kết với phức hợp cytochrome bd, một hệ thống protein thiết yếu giúp vi khuẩn hô hấp và tồn tại trong quá trình gây nhiễm trùng. Đặc biệt, hệ thống này không tồn tại ở người và động vật, khiến nó trở thành mục tiêu điều trị lý tưởng.

Bằng cách can thiệp vào quá trình hô hấp của vi khuẩn, acid madecassic làm gián đoạn chức năng hoạt động sống của chúng, qua đó gợi mở khả năng phát triển một dòng kháng sinh mới với cơ chế khác biệt so với các thuốc hiện có.

Ngoài ra, các nhà khoa học còn tạo ra ba biến thể từ hợp chất này bằng cách điều chỉnh cấu trúc hóa học. Các phiên bản biến đổi đều cho thấy hiệu quả trong việc ức chế phức hợp cytochrome bd và ngăn chặn sự phát triển của vi khuẩn. Đáng chú ý, một biến thể thậm chí có khả năng tiêu diệt E. coli ở nồng độ cao, cho thấy tiềm năng tối ưu hóa hoạt tính sinh học.

Nhóm nghiên cứu cho biết sẽ tiếp tục tinh chỉnh các dẫn xuất này nhằm nâng cao hiệu quả và đánh giá khả năng ứng dụng trong điều trị thực tế.

Bên cạnh lĩnh vực y học, phát hiện mới cũng đặt ra câu hỏi về tác động của acid madecassic đối với hệ vi sinh vật trên da khi được sử dụng trong mỹ phẩm. Điều này có thể giúp giới khoa học hiểu rõ hơn về ảnh hưởng sinh học của các hoạt chất có nguồn gốc thực vật trong chăm sóc da.

“Thực vật từ lâu đã là nguồn cung cấp dược liệu quan trọng, và các phương pháp nghiên cứu hiện đại đang giúp giải mã cơ chế hoạt động của chúng”, tiến sĩ Mark Shepherd, Phó giáo sư Hóa sinh vi sinh tại Đại học Kent, cho biết.

Ông cho rằng, việc khám phá các hợp chất kháng khuẩn tự nhiên có thể mở ra những hướng đi đầy triển vọng trong cuộc chiến chống lại vi khuẩn kháng thuốc.