TS. Kim Thị Hải Yến trình bày luận án trước Hội đồng tại Trường Đại học Sư phạm Hà Nội ngày 9/4/2026. Nguồn: Trường Đại học Hùng Vương

Trong nghiên cứu công bố năm 2024, TS. Kim Thị Hải Yến tập trung vào việc giáo dục kỹ năng giao tiếp tiếng Việt cho trẻ 5–6 tuổi vùng dân tộc thiểu số tại một số trường mầm non ở huyện Tân Sơn, tỉnh Phú Thọ. Kết quả khảo sát ghi nhận giáo viên nhận thức được sự cần thiết của việc phát triển kỹ năng này, nhưng quá trình tổ chức còn gặp trở ngại về điều kiện cơ sở vật chất, sự phối hợp giữa gia đình với nhà trường và đặc điểm giao tiếp trong gia đình, cộng đồng. Các hình thức giáo dục được khảo sát còn thiên về biện pháp dùng lời, chưa tạo đủ cơ hội để trẻ thực hành giao tiếp. 

Đây không phải một khảo sát đứng riêng. Trong danh sách nhiệm vụ khoa học và công nghệ của Trường Đại học Hùng Vương, TS. Kim Thị Hải Yến, khi đó mang học vị thạc sĩ, chủ trì đề tài “Tổ chức hoạt động chơi nhằm phát triển kỹ năng giao tiếp tiếng Việt cho trẻ 5-6 tuổi dân tộc thiểu số tại tỉnh Phú Thọ”, thực hiện giai đoạn 2023–2025. Trọng tâm nghiên cứu vì thế dịch chuyển từ nhận diện những điểm còn hạn chế trong quá trình giáo dục sang câu hỏi cụ thể hơn về cách tổ chức môi trường để trẻ có thêm tình huống sử dụng tiếng Việt. 

Hướng đi này tiếp tục được phát triển trong luận án tiến sĩ “Giáo dục kĩ năng giao tiếp tiếng Việt cho trẻ mẫu giáo lớp ghép vùng dân tộc thiểu số thông qua chơi”. Thư viện Trường Đại học Sư phạm Hà Nội mô tả luận án gồm 204 trang cùng phần phụ lục, nghiên cứu cơ sở lý luận, thực trạng và đề xuất các biện pháp giáo dục kỹ năng giao tiếp tiếng Việt thông qua chơi. Điều đáng chú ý ở lựa chọn này là hoạt động chơi không đứng ngoài nội dung ngôn ngữ mà trở thành chính môi trường nghiên cứu để tổ chức giao tiếp cho trẻ. Nguồn công khai hiện có chưa cung cấp đủ dữ liệu để quy kết một mức cải thiện cụ thể cho từng biện pháp, vì vậy không thể từ luận án suy rộng thành hiệu quả chung cho mọi lớp mẫu giáo vùng dân tộc thiểu số. 

PGS.TS. Phan Thị Tình, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Hùng Vương, chúc mừng TS. Kim Thị Hải Yến sau buổi bảo vệ luận án. Nguồn: Trường Đại học Hùng Vương

Việc đặt nghiên cứu trong lớp mẫu giáo ghép cũng khiến bài toán rộng hơn chuyện trẻ biết bao nhiêu từ tiếng Việt. Một công bố trước đó của TS. Kim Thị Hải Yến tại một số trường mầm non ở Bắc Hà, Lào Cai xem xét nhiều yếu tố liên quan đến kỹ năng giao tiếp của trẻ, từ vốn tiếng Việt, kinh nghiệm sống đến năng lực chuyên môn của giáo viên, môi trường, văn hóa địa phương và mục tiêu chương trình. Nghiên cứu ở Tân Sơn sau đó tiếp tục ghi nhận vai trò của điều kiện trường lớp, quan hệ giữa nhà trường với gia đình và tập quán giao tiếp trong cộng đồng. Cách tiếp cận này đặt việc phát triển tiếng Việt vào môi trường mà trẻ đang sống và học tập, thay vì thu hẹp thành một bài tập luyện nói riêng lẻ. 

TS. Kim Thị Hải Yến cùng các nhà khoa học tham dự Hội đồng đánh giá luận án ngày 9/4/2026. Nguồn: Trường Đại học Hùng Vương

Ngày 9/4/2026, TS. Kim Thị Hải Yến bảo vệ luận án tại Trường Đại học Sư phạm Hà Nội, chuyên ngành Giáo dục học, hướng Giáo dục mầm non. Thời điểm bảo vệ đánh dấu việc một hướng nghiên cứu đã được theo đuổi qua nhiều bước, từ khảo sát những yếu tố ảnh hưởng đến giao tiếp ở lớp ghép, xem xét thực trạng tại các trường mầm non ở Phú Thọ, triển khai nhiệm vụ nghiên cứu về hoạt động chơi đến việc hệ thống hóa thành luận án tiến sĩ. Trường Đại học Hùng Vương hiện giới thiệu chị là giảng viên Khoa Giáo dục Tiểu học và Mầm non và sử dụng học vị TS. sau kỳ bảo vệ.