Từng là học sinh giỏi xuất sắc nhận giải thưởng cấp tỉnh, cậu học trò nghèo bất ngờ rơi thẳng xuống lớp cá biệt, nơi chỉ dành cho những đứa trẻ bị xem là "bất trị". Thế nhưng, chính tại nơi đáy vực ấy, những "đại ca nhí" và một người bạn khuyết tật đã dạy cho vị bác sĩ tương lai bài học quý giá nhất cuộc đời: Điểm số có thể là tạm thời, nhưng tình người và năng lực tự thân mới là giá trị cốt lõi.

Kỳ vọng vỡ đôi và vết trượt vào "thế giới ngầm" học đường

Bước ra khỏi bậc tiểu học với hào quang của Thủ khoa nhận giải thưởng Huyện trưởng, cậu bé Lâm Kiến Hoa (hiện là Phó Giám đốc Bệnh viện tưởng niệm Tú Truyền Chương Bác, Đài Loan, Trung Quốc) từng mang theo tất cả niềm kiêu hãnh và kỳ vọng của gia đình lên thành phố học tập. Cậu khát khao mượn con chữ để thoát khỏi ngôi nhà gạch rách nát, thoát khỏi tiếng mạt chược và những món nợ vây quanh quê nghèo.

Nhưng cuộc đời không là một đường thẳng. Biến cố ập đến, cậu buộc phải quay về trường làng và bị xếp vào "lớp phóng bò", thuật ngữ thời bấy giờ dùng để chỉ những lớp học tập hợp những học sinh kém cỏi, ngỗ nghịch và bị xã hội xem là "vô phương cứu chữa".

Từ đỉnh cao rơi xuống vực thẳm, Kiến Hoa chọn cách khép kín, cô độc và nhìn những người xung quanh bằng ánh mắt đầy định kiến, ngạo mạn: “Họ dốt, tôi thông minh; họ là học sinh cá biệt, còn tôi là học sinh ngoan”. Thế nhưng, sự ngạo mạn ấy sớm bị khuất phục bởi nỗi sợ hãi trước "nhóm đại ca" xăm trổ, những đứa trẻ sẵn sàng đứng chặn cầu thang và buông lời chửi thề khiến thầy cô cũng phải lánh xa.

Ảnh minh hoạ

Người bạn xăm trổ và bài học về hai chữ "Nghĩa khí"

Mọi chuyện thay đổi khi Kiến Hoa gặp A Tường, một "đại ca nhí" chính hiệu với hình xăm con rồng dài trên bắp chân, người từng vào trường giáo dưỡng và luôn thủ sẵn dao trong túi. Bố của A Tường từng là giang hồ cộm cán và vừa bị ám sát trước hiên nhà.

Phát hiện ra bố của Kiến Hoa từng là bạn của người cha quá cố của mình, A Tường lập tức nhận cậu bạn học giỏi làm "người mình". Trong thế giới của những đứa trẻ đứng ngoài lề xã hội ấy, bang hội có thể đáng sợ, nhưng "đạo nghĩa" lại là tối thượng.

Nhờ có A Tường "bảo kê", những ngày tháng đi học của Kiến Hoa bỗng trở nên bình yên. Chỉ cần một tiếng hô của A Tường, cả lớp cá biệt vốn bừa bãi sẽ ngoan ngoãn dọn dẹp để phụ giúp Kiến Hoa trong ngày trực nhật. Sự che chở và nghĩa khí mộc mạc của một cậu bé giang hồ đã giúp một bộ óc đầy định kiến như Kiến Hoa nhận ra: Đằng sau lớp vỏ bọc gai góc và xăm trổ của những đứa trẻ "hư" đôi khi lại là một trái tim vô cùng lương thiện.

"Thực ra những đứa trẻ ở lớp cá biệt không hề xấu. Chỉ là, trước khi muốn 'nói lý' với chúng, bạn phải giảng 'nghĩa khí' trước đã".

Điểm số 17 và lời thức tỉnh của người đưa đò

Bên cạnh những "đại ca" ngỗ nghịch, lớp cá biệt còn là nơi dung chứa những đứa trẻ khuyết tật, điển hình là A Thanh, cậu bạn ngồi cùng bàn với Kiến Hoa. A Thanh bị khuyết tật cả thể chất lẫn trí tuệ, miệng luôn chảy nước dãi, người lắc lư không ngừng và nói không thành tiếng.

Khi cô chủ nhiệm giao nhiệm vụ cho Kiến Hoa làm "thầy giáo nhỏ" để dạy tiếng Anh cho A Thanh, cậu học trò giỏi đã sớm nản lòng vì người bạn của mình ngay cả cầm bút còn không vững. Kiến Hoa bất mãn than phiền: "Đến viết số 1, 2, 3, 4 bạn ấy còn không làm được, sao dạy tiếng Anh nổi hả cô?". Lúc ấy, cô giáo chỉ vỗ vai cậu và nói một câu đầy ẩn ý: "Em không nhất thiết phải dạy bạn ấy tiếng Anh, nhưng em vẫn có thể giúp bạn ấy học hỏi".

Trong một bài kiểm tra Toán sau đó, A Thanh bất ngờ đạt 17 điểm. Khi Kiến Hoa đang tự mãn vì thành tích này, cô chủ nhiệm đã nhẹ nhàng bóc trần "mẹo" của cậu: Kiến Hoa chỉ chỉ cho A Thanh điền lặp đi lặp lại các đáp án A, B, C, D để cầu may.

Lời nói sau đó của cô giáo đã trở thành kim chỉ nam thay đổi hoàn toàn tư duy của vị bác sĩ tương lai: "Thực ra cô không hề quan tâm đến điểm số của A Thanh. Cô chỉ hy vọng bạn ấy có thể thực sự học được một chút năng lực nào đó thôi".

Kiến Hoa tận dụng giờ ra chơi, dùng những đồng xu trong túi để dạy A Thanh phép cộng trừ đơn giản nhất để sau này khi ra đời, người bạn tội nghiệp này đi mua đồ ở tiệm tạp hóa sẽ không bị người ta lừa tiền.

"Khi suy nghĩ thay đổi, thế giới tự khắc sẽ đổi thay"

Nhờ tình thương của cô chủ nhiệm và sự tiến bộ từng ngày của A Thanh, ngọn lửa tự tin suýt tắt trong Kiến Hoa được thắp sáng trở lại. Cậu nhận ra mình vẫn còn quá may mắn: cậu có một bộ óc mẫn tiệp, có một người bạn đại ca bảo vệ và có những người thầy không bao giờ từ bỏ học trò.

"Khi suy nghĩ thay đổi, thế giới tự khắc sẽ đổi thay" - Câu nói kinh điển trong cuốn sách Okay for Now của Gary D. Schmidt đã trở thành kim chỉ nam cho Kiến Hoa vào thời điểm đó. Anh nhận ra mình giống hệt nhân vật Doug, một thiếu niên bất mãn với cả thế giới nhưng dần thay đổi nhờ sự định hướng từ những người bình thường xung quanh.

Thay đổi góc nhìn, thế giới của cậu liền thay đổi. Kiến Hoa bắt đầu học vì chính mình, tự tìm sách tham khảo, tự ôn luyện mà không quan tâm đến những lời xì xào xung quanh. Đúng một năm sau, cậu vượt qua kỳ thi sát hạch để bước chân vào lớp chuyên, mở đường cho hành trình đỗ vào trường Y và trở thành một bác sĩ ngoại khoa thành danh sau này.

Chất dinh dưỡng từ đáy vực: Nơi nuôi dưỡng lòng trắc ẩn của một người thầy thuốc

Nhìn lại hành trình đầy biến động của mình, bác sĩ Lâm Kiến Hoa nhận ra một nghịch lý: chính năm tháng sống giữa những học sinh yếu kém và ngỗ nghịch ngày ấy lại không hề kéo anh xuống vũng bùn. Ngược lại, nó trở thành thứ chất dinh dưỡng quý giá nhất, nuôi dưỡng nên một giá trị cốt lõi trong hành trang của một người thầy thuốc, đó là sự thấu hiểu và lòng trắc ẩn sâu sắc.

Y học không chỉ có những ca mổ thành công, những phác đồ chuẩn xác, mà cốt lõi của nó là sự giao cảm giữa con người với con người. Nếu không có một năm ở lớp cá biệt, thế giới của vị bác sĩ tương lai có lẽ sẽ chỉ gói gọn trong những điểm số tuyệt đối, những bảng xếp hạng vô hồn và sự ngạo mạn của một "học sinh giỏi". Chính những góc tối học đường đã dạy cho anh những bài học lâm sàng đầu tiên về nhân sinh:

Sự thấu hiểu từ "đại ca nhí" A Tường: Dạy anh nhìn xuyên qua lớp vỏ bọc gai góc, xăm trổ hay vẻ ngoài bất trị của một bệnh nhân để tìm kiếm phần lương thiện, tổn thương ẩn giấu bên trong họ.

Lòng kiên nhẫn từ người bạn khuyết tật A Thanh: Dạy anh biết trân trọng từng tiến triển nhỏ nhất của một sinh mệnh. Điểm số 17 của A Thanh năm nào cũng giống như một hy vọng sống sót dù là mong manh của người bệnh trên giường cấp cứu, điều mà người bác sĩ phải dốc sức bảo vệ chứ không thể cân đo đong đếm bằng những tiêu chuẩn thông thường.

Điểm số có thể giúp một đứa trẻ nở mày nở mặt trên các bảng xếp hạng, nhưng chính sự thấu hiểu về tình người, lòng biết ơn và khả năng thích ứng trong nghịch cảnh mới là thứ định hình nên một con người tử tế và thành công trong tương lai.