Tính cách và cách đối nhân xử thế của một đứa trẻ phần lớn được thừa hưởng từ cha mẹ, đồng thời chịu ảnh hưởng sâu sắc bởi những tác động vô hình trong quá trình khôn lớn. Mặc dù trong hầu hết các gia đình, người mẹ luôn là người đảm nhận vai trò chính trong việc giáo dục con cái và nhiều người cũng mặc định rằng nếu đứa trẻ không được dạy dỗ tốt thì lỗi lớn nhất thuộc về người mẹ. 

Thế nhưng, một gia đình không chỉ có mẹ và con mà còn có sự hiện diện của người cha. Ngay cả khi người cha không trực tiếp dạy bảo, thì nét tính cách và lối sống của người đó vẫn sẽ tác động mạnh mẽ đến đứa trẻ. Khi người cha không phải là một "đồng đội tốt" mà luôn tràn ngập năng lượng tiêu cực, người mẹ dù có nỗ lực đến mấy cũng khó lòng giáo dục con nên người.

5 kiểu người cha thường là nguồn cơn của năng lượng tiêu cực trong gia đình

1. Người cha gia trưởng

Kiểu người cha này thường có tư tưởng khá bảo thủ, cực kỳ coi trọng địa vị của mình trong nhà và bắt buộc mọi thành viên phải phục tùng theo sự chỉ đạo của mình. Họ cũng rất thiếu tôn trọng người vợ, luôn cho rằng phụ nữ dứt khoát phải ở nhà làm việc nhà và chăm sóc con cái. 

Sống trong môi trường như vậy, con gái khi lớn lên có khả năng sẽ lặp lại bi kịch của mẹ, cả đời hy sinh thầm lặng cho gia đình nhưng không được tôn trọng; trong khi con trai lại rất dễ hình thành thế giới quan giống bố, tiếp tục gây tổn thương cho các thành viên trong gia đình tương lai của mình.

2. Người cha "khôn nhà dại chợ"

Có một kiểu người cha mà trong mắt người ngoài thì cực kỳ hiền lành, đối xử với ai cũng thân thiện, khiến những người không biết chuyện thường phải trầm trồ khen ngợi với người mẹ rằng thật ghen tị khi có một người chồng, người cha tốt như vậy. Thế nhưng thực tế, ngay khi bước chân về nhà, họ lại biến thành một con người hoàn toàn khác, thường xuyên trút giận lên vợ con, cư xử vô cùng khắc nghiệt, ích kỷ và bủn xỉn. 

Sự thờ ơ hoặc bùng nổ cảm xúc từ người cha luôn là nguồn cơn tạo ra những vết thương lòng sâu sắc trong quá trình khôn lớn của trẻ (Ảnh minh họa)

Bản chất của những người đàn ông này là sự hèn nhát, tự ti, chỉ dám cung phụng người ngoài để thỏa mãn lòng tự tôn, rồi lại dùng sự kiểm soát, bắt nạt vợ con để tìm kiếm cảm giác bề trên. Có một người cha như thế, đứa trẻ rất dễ trở nên thiếu thốn tình cảm, tự ti và nhút nhát.

3. Người cha thất thường, không kiểm soát được cảm xúc

Nhiều người mẹ chia sẻ rằng họ vừa thương vừa giận chồng mình khi lúc bình thường thì rất dịu dàng, nhưng lúc tâm trạng không tốt thì lại hành xử vô cùng cực đoan. Đáng sợ hơn, có những người cha dù nhận thức được sự nóng nảy của mình sẽ làm tổn thương con cái, thậm chí bản thân họ từng là nạn nhân chịu đựng tính cách đó từ thế hệ trước, nhưng rốt cuộc họ vẫn sống và biến thành chính người mà mình từng ghét nhất. 

Những người cha không kiểm soát được cảm xúc thường sẽ nuôi dạy nên những đứa trẻ không biết quản lý hành vi, nghiêm trọng hơn là có xu hướng bạo lực.

4. Người cha vô hình

Đây là kiểu người cha phổ biến nhất trong xã hội hiện đại, những người mà đến cả lớp học hay năm sinh của con cũng không nắm rõ, khiến đứa trẻ mỗi khi về nhà theo thói quen chỉ luôn tìm mẹ chứ không bao giờ tìm bố. Việc phải lớn lên trong môi trường thiếu vắng tình yêu thương và sự đồng hành của người cha trong thời gian dài sẽ khiến trẻ trở nên mất cảm giác an toàn, đồng thời thiếu đi tinh thần trách nhiệm khi trưởng thành.

5. Người cha vô tâm, chỉ quan tâm con một cách bị động

Một số người cha dù dành phần lớn thời gian ở nhà nhưng tâm trí lại đặt ở nơi khác. Họ cố tình ngó lơ sự tồn tại của con cái, không bao giờ chủ động trò chuyện, tương tác, và chỉ miễn cưỡng hành động khi bị người mẹ ép buộc hoặc khi con tha thiết cầu xin. Kiểu từ chối khéo léo này thậm chí còn gây tổn thương sâu sắc hơn cả việc người cha thường xuyên vắng nhà, bởi nó khiến đứa trẻ bị suy giảm lòng tự tôn, luôn dằn vặt nghĩ rằng bản thân mình không đủ tốt nên mới không được cha yêu thương.

Khi người cha không phải là một "đồng đội tốt", người mẹ dù có kiệt sức hy sinh cũng khó lòng một mình nuôi dạy con thành tài (Ảnh minh họa)

Người cha như thế nào mới là "năng lượng tích cực" trong gia đình?

Nhà tâm lý học Gerd từng khẳng định rằng người cha là một sự tồn tại vô cùng đặc biệt, mang một nguồn sức mạnh riêng biệt trong việc nuôi dạy một đứa trẻ. Người cha mang năng lượng tích cực là người có thể truyền cho con cảm giác về sức mạnh. 

Họ luôn khuyến khích, hỗ trợ, chủ động tham gia vào mọi khía cạnh trong cuộc sống của con và sẵn sàng đưa ra những phản hồi tích cực về mặt cảm xúc. Điều này giúp đứa trẻ thêm kính trọng, ngưỡng mộ cha mình, từ đó gặt hái được nhiều bài học giá trị khi học hỏi theo các thói quen tốt của cha.

Đối với câu hỏi làm thế nào để trở thành một người cha tích cực, sách vở không có một đáp án hoàn toàn rập khuôn. Giáo sư tâm lý học John Gottman cũng cho rằng rất khó có một tiêu chuẩn cứng nhắc để đánh giá một người cha đủ tư cách, nhưng điều tốt nhất mà một người cha có thể làm là hòa nhập vào cuộc sống của con, cùng con ăn cơm, vui chơi và chăm sóc con từ những việc nhỏ nhất. 

Muốn làm một người cha tốt, trước hết phải học cách tránh xa những sai lầm của một "người cha tồi", và việc chủ động né tránh 5 kiểu hành vi tiêu cực kể trên chính là bước đầu tiên để bảo vệ tương lai của con trẻ.