Từ giữa tháng 10/2026, cơ quan chức năng và các đơn vị ngành ngân hàng ghi nhận hàng loạt trường hợp người dân bị phong tỏa, khóa tài khoản ngân hàng sau khi mua bán tài sản mã hóa. Phần lớn liên quan đến các lệnh P2P (giao dịch ngang hàng) có dòng tiền bắt nguồn từ tài khoản nằm trong danh sách đen nghi vấn rửa tiền, hoặc là tài sản do tội phạm lừa đảo chiếm đoạt. Không ít nhà đầu tư dù giao dịch hoàn toàn thực tế vẫn gặp rắc rối pháp lý và chưa thể mở lại tài khoản sau nhiều lần làm việc với ngân hàng.

Theo Cục An ninh mạng, rủi ro đặc thù của giao dịch P2P nằm ở chỗ việc trao đổi tài sản mã hóa như USDT, BTC trên sàn diễn ra hoàn toàn thật, nhưng khoản tiền Việt Nam Đồng mà người bán nhận vào tài khoản ngân hàng lại có thể là tiền “bẩn”. Chẳng hạn, một nhà đầu tư bán USDT và nhận 100 triệu đồng chuyển khoản, ứng dụng sàn thông báo giao dịch hoàn tất. Tuy nhiên, nếu 100 triệu đồng này xuất phát từ một vụ lừa đảo trực tuyến đang bị cơ quan Công an truy vết, tài khoản nhận tiền sẽ lập tức bị đưa vào diện kiểm soát, phong tỏa để phục vụ điều tra.

Trên thực tế, người dân và nhà đầu tư cá nhân không có công cụ hay khả năng xác minh nguồn gốc dòng tiền ở các “mắt xích” trước đó. Điều này khiến người giao dịch có nguy cơ trở thành mắt xích thụ động trong đường dây luân chuyển tiền vi phạm pháp luật mà không hề hay biết.

Ảnh minh họa

Theo Nghị định 52/2024/NĐ-CP ngày 15/5/2024 của Chính phủ về thanh toán không dùng tiền mặt, có hiệu lực từ ngày 01/7/2024, tài khoản thanh toán bị phong tỏa một phần hoặc toàn bộ số dư khi có quyết định hoặc yêu cầu bằng văn bản của cơ quan có thẩm quyền như Cơ quan Điều tra, Viện Kiểm sát. Việc cá nhân dùng tài khoản ngân hàng hợp pháp để mua bán tài sản mã hóa không bị pháp luật cấm và không mặc nhiên cấu thành hành vi rửa tiền. Dù vậy, các giao dịch này bắt buộc tuân thủ nghiêm ngặt quy định về thanh toán, quản lý tài sản mã hóa và phòng, chống rửa tiền.

Khi tài khoản bị khóa hoặc bị cơ quan chức năng phong tỏa phục vụ điều tra, để chứng minh giao dịch hợp pháp và không liên quan đến rửa tiền, nhà đầu tư cần làm rõ 3 yếu tố cốt lõi. Đầu tiên là nguồn gốc dòng tiền, thu nhập, tức chứng minh tính hợp pháp của khoản tiền dùng để đầu tư ban đầu. Tiếp theo là chứng minh tính thực tế của lượng tài sản mã hóa đang sở hữu. Cuối cùng là mối liên hệ minh bạch, tức cung cấp bằng chứng kết nối trực tiếp giữa khoản tiền nhận vào tài khoản ngân hàng với lệnh giao dịch tương ứng trên sàn.

Để làm được điều đó, nhà đầu tư cần lưu trữ sao kê tài khoản ngân hàng cùng chứng từ chứng minh nguồn thu nhập ban đầu. Song song, cần giữ lịch sử đặt lệnh P2P trên sàn, thông tin định danh của đối tác, số lượng tài sản, tỷ giá, thời điểm chuyển tiền và nhật ký tin nhắn trao đổi. Với giao dịch liên quan đến ví blockchain, cần lưu chính xác địa chỉ ví và mã giao dịch (TXID/Transaction Hash).

Để phòng ngừa rủi ro, cơ quan Công an khuyến cáo người dân tuyệt đối không nhận tiền thanh toán từ tài khoản ngân hàng không trùng khớp với tên thật, thông tin đối tác đã xác minh trên sàn P2P. Người dân cũng tuyệt đối không cho người khác mượn, thuê tài khoản ngân hàng, không nhận hoặc chuyển tiền hộ dưới bất kỳ hình thức nào. Hành vi này có thể bị xử lý hình sự với vai trò đồng phạm giúp sức cho tội phạm rửa tiền, lừa đảo.

Nếu vẫn lựa chọn giao dịch P2P, người dân cần chủ động xác minh kỹ nhân thân đối tác, kiểm soát chặt thông tin chuyển khoản, đồng thời chụp ảnh, sao lưu đầy đủ bằng chứng của từng lệnh giao dịch để tự bảo vệ khi có sự cố.

Theo Cục An ninh mạng