Khi việc khiếu nại trở thành "công cụ" để phụ huynh quản lý giáo viên, giáo dục sẽ đi về đâu? Một vụ việc trên nền tảng góp ý chính quyền tại Tứ Xuyên (Trung Quốc) gần đây đang thu hút nhiều tranh luận.

Một phụ huynh đã gửi đơn phản ánh giáo viên chủ nhiệm của con mình đang học sinh lớp 1 với lý do khá rõ ràng, lập luận mạch lạc. Khác với những trường hợp phản ứng cảm tính thường thấy, nội dung khiếu nại lần này được trình bày bài bản, cho thấy người viết có hiểu biết nhất định.

Nguyên nhân bắt đầu từ cái gọi là "nhiệm vụ điểm danh", thực chất là một dạng bài tập về nhà được “đổi tên” sau các cải cách giáo dục. Trước đây là bài tập, nhưng khi phụ huynh liên tục phản đối việc giao bài quá nhiều, nhiều trường đã hạn chế hoặc cắt giảm. Để tránh rủi ro, không ít giáo viên chuyển sang hình thức “tự nguyện hoàn thành”, đăng nhiệm vụ trong nhóm phụ huynh.

Tuy nhiên, ngay cả cách làm này cũng không khiến tất cả phụ huynh hài lòng.

Trong trường hợp cụ thể, giáo viên yêu cầu học sinh mỗi ngày đọc sách khoảng 20 phút và ghi chép lại. Phụ huynh cho rằng học sinh lớp 1 chưa đủ khả năng để thực hiện việc viết chép đều đặn như vậy. Khi trẻ không hoàn thành, phần việc này thường rơi vào tay cha mẹ, vô tình biến bài tập của con thành nhiệm vụ của phụ huynh.

Sau khi biết một số lớp khác không áp dụng hình thức này, phụ huynh đã quyết định khiếu nại.

Ảnh minh hoạ

Điều đáng chú ý là phản hồi từ phía cơ quan chức năng lần này lại đứng về phía giáo viên. Theo giải thích, việc đọc sách và ghi chép là phù hợp với định hướng giáo dục hiện hành, đặc biệt ở bậc tiểu học, nơi chưa đặt nặng thi cử mà chú trọng hình thành thói quen học tập.

Giáo viên cũng không được phép giao bài tập bắt buộc, nên chỉ có thể hướng dẫn thông qua các nhiệm vụ mang tính khuyến khích. Nếu học sinh chưa hoàn thành, có thể do khả năng tập trung hoặc tốc độ viết còn hạn chế, điều này là bình thường ở lứa tuổi đầu cấp.

Ngoài ra, nhà trường cho biết hoạt động này đã được trao đổi với phụ huynh trong cuộc họp trước đó. Phụ huynh không có ý kiến tại thời điểm đó, nhưng sau khi con gặp khó khăn thì lại chọn cách khiếu nại.

Phản hồi này khiến nhiều người bất ngờ. Không ít ý kiến cho rằng chính những tình huống như vậy đang khiến giáo viên rơi vào thế làm nhiều sai nhiều, làm ít sai ít, từ đó dần chọn cách an toàn: không giao thêm, không sáng tạo, không vượt quá khuôn khổ.

Quan điểm: Khi ranh giới trách nhiệm bị hiểu sai

Câu chuyện trên không chỉ là một vụ việc riêng lẻ mà phản ánh một vấn đề lớn hơn: ranh giới giữa trách nhiệm của nhà trường và gia đình đang ngày càng bị nhòe đi.

Không thể phủ nhận, có những trường hợp giáo viên giao nhiệm vụ chưa phù hợp, gây áp lực không cần thiết. Nhưng ở chiều ngược lại, cũng có những phụ huynh xem mọi khó khăn của con là lỗi của nhà trường, thay vì nhìn nhận đó là một phần của quá trình học.

Một đứa trẻ lớp 1 viết chậm, chưa quen ghi chép, hay mất tập trung đó là điều bình thường. Nếu mọi khó khăn đều được xử lý bằng khiếu nại, trẻ sẽ không có cơ hội hình thành thói quen, vượt qua giới hạn của bản thân.

Đáng lo hơn, khi phụ huynh sử dụng khiếu nại như một cách giải quyết vấn đề, giáo viên sẽ dần thu mình lại. Họ không còn động lực để đầu tư thêm, bởi bất kỳ nỗ lực nào vượt chuẩn cũng có thể trở thành rủi ro.

Giáo dục, về bản chất, là sự phối hợp. Khi một bên liên tục đẩy trách nhiệm sang bên còn lại, mối quan hệ này sẽ mất cân bằng. Và người chịu ảnh hưởng cuối cùng không ai khác chính là học sinh.

Có lẽ điều cần thiết không phải là ai đúng, ai sai trong từng tình huống, mà là cách hai phía lựa chọn giải quyết. Một cuộc trao đổi thẳng thắn giữa phụ huynh và giáo viên đôi khi hiệu quả hơn rất nhiều so với một lá đơn khiếu nại.

Bởi nếu phụ huynh "thắng" trong một lần phản ánh, nhưng đổi lại là một môi trường học tập ngày càng thận trọng, thiếu nhiệt huyết thì cái giá mà đứa trẻ phải trả trong dài hạn có thể lớn hơn rất nhiều.