Một cuộc trò chuyện với những người bạn học cao học ở Trung Quốc mới đây bỗng thu hút sự chú ý, khiến nhiều người không khỏi suy nghĩ. Theo 1 người chia sẻ, sau 6 năm tốt nghiệp, lớp của cô có hơn chục nữ sinh nhưng chỉ duy nhất một người đã kết hôn, số còn lại phần lớn vẫn độc thân, thậm chí có người chưa từng trải qua một mối quan hệ nào. Lý do thường được nhắc đến rất đơn giản: “chưa gặp người phù hợp”.

Người bạn thân của cô năm nay 31 tuổi, cũng tự trêu mình là “phụ nữ ế”. Mỗi lần gọi điện về nhà, cô thường nghe bố mẹ than rằng vì mải học mà lỡ mất chuyện hôn nhân, trở thành “gái quá lứa”. Từ câu chuyện này, không ít người đặt ra câu hỏi: phải chăng phụ nữ càng học cao thì càng khó kết hôn?

Ảnh minh hoạ

Học càng cao càng dễ... ế?

Nhìn vào thực tế, có thể thấy một xu hướng khá rõ: nhiều phụ nữ có trình độ học vấn cao thường kết hôn muộn hơn. Một trong những lý do dễ nhận thấy là họ dành nhiều thời gian và công sức cho việc học tập.

Thông thường, một nữ sinh tốt nghiệp đại học ở tuổi 22, sau vài năm đi làm ổn định mới tính đến chuyện kết hôn, khoảng 25 tuổi. Nếu tiếp tục học cao học, thời điểm này có thể lùi đến 27-28 tuổi. Với những người theo đuổi con đường học thuật dài hơn như tiến sĩ, khi bước ra khỏi giảng đường, họ thường đã ngoài 30. Trong bối cảnh xã hội vẫn đặt nặng yếu tố độ tuổi trong hôn nhân, điều này phần nào khiến họ bị cho là “mất lợi thế” trên thị trường hẹn hò.

Bên cạnh đó, phụ nữ học cao thường có xu hướng đặt yêu cầu cao hơn với chính mình. Họ là những người kiên trì, có mục tiêu rõ ràng và sẵn sàng đầu tư nhiều năm cho việc học để đạt được giá trị cá nhân. Chính vì vậy, sau khi ra trường, họ thường ưu tiên xây dựng sự nghiệp, tìm kiếm vị trí ổn định và phát triển bản thân. Trong quá trình đó, chuyện tình cảm đôi khi bị xếp xuống sau, không phải vì không muốn, mà vì chưa phải ưu tiên hàng đầu.

Một yếu tố khác cũng thường được nhắc đến là tiêu chuẩn lựa chọn bạn đời. Khi trình độ học vấn và môi trường tiếp xúc thay đổi, góc nhìn về hôn nhân của họ cũng khác đi. Nhiều người mong muốn một người bạn đời “tương xứng” về học vấn, tư duy, nghề nghiệp và cả định hướng sống. Tuy nhiên, nhóm đối tượng đáp ứng đồng thời nhiều tiêu chí như vậy không nhiều. Điều này khiến quá trình tìm kiếm trở nên khó khăn hơn, kéo dài thời gian độc thân. Trong khi đó, không ít nam giới, kể cả có học vấn vẫn quen với mô hình gia đình truyền thống, nơi người phụ nữ “lùi về sau”. Sự lệch pha này khiến hai bên khó tìm được tiếng nói chung ngay từ đầu.

Một nguyên nhân khác là sự thay đổi trong định nghĩa về hạnh phúc. Với thế hệ trước, hôn nhân gần như là một cột mốc bắt buộc. Nhưng với nhiều phụ nữ hiện đại, đặc biệt là những người có học vấn cao, hạnh phúc có thể đến từ công việc, sự tự chủ tài chính, trải nghiệm cá nhân hoặc các mối quan hệ xã hội. Khi hôn nhân không còn là “con đường duy nhất”, họ sẽ không vội vàng lựa chọn nếu chưa thực sự phù hợp.

Bên cạnh đó là nỗi sợ đánh đổi. Phụ nữ học cao thường đã đầu tư rất nhiều thời gian, công sức để xây dựng sự nghiệp và bản sắc cá nhân. Vì vậy, họ có xu hướng cân nhắc kỹ hơn trước khi bước vào hôn nhân, nơi có thể kéo theo những thay đổi lớn về thời gian, vai trò và trách nhiệm. Không phải họ không muốn kết hôn, mà là không muốn đánh đổi một cuộc sống ổn định cho một mối quan hệ thiếu chắc chắn.

Một yếu tố ít được nói đến là áp lực “phải thành công ở mọi vai trò”. Phụ nữ hiện đại không chỉ được kỳ vọng giỏi việc xã hội, mà còn phải làm tốt vai trò vợ, mẹ. Điều này vô hình trung khiến hôn nhân trở thành một “bài toán nhiều ẩn số”. Khi chưa sẵn sàng để gánh vác cùng lúc nhiều vai trò, họ có xu hướng trì hoãn.

Ngoài ra, cũng không thể bỏ qua yếu tố thị trường hôn nhân ngày càng phân hóa. Những người có học vấn cao thường tập trung trong các môi trường đặc thù, với phạm vi giao tiếp tương đối hẹp. Trong khi đó, tiêu chí lựa chọn ngày càng rõ ràng, dẫn đến việc “gặp được người phù hợp” trở nên khó hơn, dù không phải là không có cơ hội.

Dù vậy, cần nhìn nhận rằng những lý do trên chỉ phản ánh một phần thực tế, chứ không phải là quy luật tuyệt đối.

Việc kết hôn sớm hay muộn không hoàn toàn phụ thuộc vào trình độ học vấn, mà còn liên quan đến lựa chọn cá nhân, hoàn cảnh sống và quan điểm về hạnh phúc của mỗi người. Nhiều phụ nữ học cao vẫn có cuộc sống hôn nhân viên mãn, trong khi không ít người kết hôn sớm lại đối mặt với những khó khăn riêng.

Hơn nữa, khái niệm “ế” vốn mang nhiều định kiến xã hội. Việc một người chưa kết hôn ở tuổi 30 không đồng nghĩa với thất bại, mà có thể đơn giản là họ đang chọn một con đường phù hợp với bản thân.

Trong xã hội hiện đại, khi phụ nữ ngày càng độc lập về kinh tế và tư duy, hôn nhân không còn là “đích đến bắt buộc” mà trở thành một lựa chọn. Và lựa chọn đó, đến sớm hay muộn, quan trọng nhất vẫn là sự phù hợp và hạnh phúc lâu dài.