Cuộc khủng hoảng bộ nhớ: Khi linh kiện trở thành "vàng"

Thị trường công nghệ đang chứng kiến một cơn địa chấn chưa từng có, bắt nguồn từ sự thiếu hụt nghiêm trọng và tăng giá phi mã của chip nhớ. Theo báo cáo từ Counterpoint Research, giá DRAM đã tăng hơn 50% chỉ trong quý I năm 2026, trong khi giá bộ nhớ lưu trữ thậm chí còn nhảy vọt tới hơn 90%.

Nguyên nhân cốt lõi không nằm ở bản thân chiếc điện thoại, mà đến từ cơn sốt trí tuệ nhân tạo (AI). Các gã khổng lồ công nghệ đang dồn toàn lực đầu tư vào hạ tầng AI và trung tâm dữ liệu, khiến nguồn cung chip nhớ bị hút cạn. Khi bộ nhớ trở thành mặt hàng khan hiếm, nó được ví như "vàng số", đẩy chi phí sản xuất của các thiết bị điện tử lên mức không tưởng.

Đối với một chiếc smartphone giá rẻ điển hình (trang bị 6GB RAM và 128GB bộ nhớ), chi phí linh kiện đã tăng thêm 25%. Đáng chú ý, riêng bộ nhớ hiện chiếm tới 43% tổng giá trị sản xuất của một thiết bị phân khúc thấp. Điều này biến RAM và bộ nhớ trong trở thành những linh kiện đắt đỏ nhất, vượt xa cả màn hình hay vi xử lý.

"Khai tử" phân khúc dưới 100 USD

Sự tăng giá này đang tạo ra một kịch bản nghiệt ngã cho các nhà sản xuất Android ở phân khúc phổ thông. Những thương hiệu như Xiaomi, Oppo hay các nhà sản xuất sử dụng chip MediaTek đang phải đối mặt với áp lực biên lợi nhuận mỏng manh. Khi chi phí đầu vào tăng quá cao, việc duy trì mức giá rẻ trở thành bài toán không có lời giải.

Công ty Dữ liệu Quốc tế (IDC) dự báo thị trường smartphone toàn cầu sẽ sụt giảm khoảng 12,9% trong năm 2026, chạm mức thấp nhất trong một thập kỷ với khoảng 1,1 tỷ đơn vị. Phân khúc smartphone dưới 100 USD (khoảng 2,6 triệu đồng) được dự báo sẽ trở nên "phi kinh tế" một cách vĩnh viễn. Các hãng sản xuất buộc phải lựa chọn: hoặc tăng giá bán, hoặc âm thầm loại bỏ các dòng máy giá rẻ để tập trung vào phân khúc tầm trung và cao cấp nhằm bảo toàn lợi nhuận.

Ngay cả tại thị trường Việt Nam, xu hướng này đã bắt đầu hiện rõ. Đại diện các hệ thống bán lẻ lớn cho biết giá smartphone ra mắt từ đầu năm 2026 đều có xu hướng cao hơn thế hệ tiền nhiệm từ 5-10%. Thậm chí, một số mẫu máy cao cấp mới còn ghi nhận mức tăng giá lên tới 30% do áp lực chi phí linh kiện cộng hưởng với nhu cầu thị trường.

Cục diện mới: Apple và Samsung hưởng lợi?

Trong khi các hãng điện thoại Trung Quốc chuyên trị phân khúc giá rẻ đang "đứng ngồi không yên", thì các ông lớn như Apple và Samsung lại ở vị thế chủ động hơn. Với tiềm lực tài chính mạnh mẽ và chuỗi cung ứng ổn định, họ có khả năng đàm phán giá linh kiện tốt hơn và dễ dàng chuyển đổi chi phí sang người tiêu dùng thông qua các dòng máy cao cấp.

Người dùng hiện nay đang đứng trước hai lựa chọn khó khăn: chấp nhận chi nhiều tiền hơn cho một thiết bị tương đương, hoặc tìm đến thị trường máy cũ. Một nghịch lý đang xảy ra là giá điện thoại Android cũ tại một số thị trường đã tăng gấp nhiều lần vì các đơn vị thu mua muốn tận dụng linh kiện, đặc biệt là chip nhớ, để tái sử dụng cho các thiết bị thông minh khác.

Chuyên gia từ IDC nhận định rằng ngay cả khi nguồn cung ổn định trở lại vào giữa năm 2027, mặt bằng giá smartphone cũng khó lòng quay về mức của năm 2025. Một "thiết lập lại cấu trúc" đang diễn ra, nơi sự bình dân không còn là ưu tiên hàng đầu của ngành công nghiệp di động.

Cơn bão giá linh kiện không chỉ là một biến động ngắn hạn mà đang định hình lại toàn bộ bản đồ công nghệ thế giới. Người tiêu dùng cần chuẩn bị tâm thế cho một thị trường di động đắt đỏ hơn, nơi những chiếc smartphone "ngon - bổ - rẻ" từng là biểu tượng của hệ sinh thái Android sẽ sớm trở thành những món hàng xa xỉ hoặc biến mất hoàn toàn khỏi kệ hàng.