Curcumin chiết xuất từ củ nghệ vàng từ lâu được biết đến với đặc tính chống viêm, chống oxy hóa và hỗ trợ ức chế tế bào ung thư. Khó khăn lớn nhất khi ứng dụng hoạt chất này vào y tế là đặc tính kém hòa tan trong nước, khiến tỷ lệ hấp thụ vào cơ thể ở mức rất thấp, làm giảm hiệu quả sinh học thực tế.

Để giải quyết rào cản này, nhóm nghiên cứu do PGS.TS.NCVCC Hà Phương Thư, Giám đốc Trung tâm Vật liệu y sinh tiên tiến (Viện Khoa học vật liệu, Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam) dẫn dắt, đã phát triển thành công quy trình vi bao curcumin. Phương pháp mới không sử dụng các hợp chất polymer tổng hợp mà tận dụng chính nguồn dược liệu tự nhiên quen thuộc.

PGS.TS.NCVCC Hà Phương Thư thực hiện các thao tác phân tích cấu trúc vật liệu y sinh tại phòng thí nghiệm.

Cốt lõi của sáng chế nằm ở việc tạo ra phức hệ nano FGC. Nhóm khoa học sử dụng fucoidan tách từ rong nâu (Laminaria japonica Aresch) và saponin chiết từ củ tam thất bắc (Panax notoginseng) làm lớp màng bao bọc. Saponin đóng vai trò như một chất hoạt động bề mặt, trong khi fucoidan vừa tạo bộ khung vững chắc vừa mang lại tác dụng bổ trợ. Nhờ cấu trúc này, các hạt curcumin được thu nhỏ xuống kích thước 50–70 nm, phân tán hoàn toàn trong nước để tạo thành dung dịch màu vàng trong suốt.

Việc ứng dụng màng bọc kép khắc phục triệt để nhược điểm kém tan của curcumin nguyên bản. Kết quả đánh giá cho thấy phức hệ có khả năng thẩm thấu tốt hơn, giúp tối ưu hóa dược tính của cả ba thành phần trong việc bảo vệ tế bào lành và thúc đẩy quá trình tự đào thải của tế bào bất thường.

Mô hình hạt nano FGC kích thước 50-70 nm giúp tối ưu độ hòa tan và khả năng hấp thu của curcumin.

Công trình đã được Cục Sở hữu Trí tuệ cấp bằng độc quyền sáng chế số 22424. Giữa năm 2024, sáng kiến này vinh dự giành Huy chương Vàng tại Triển lãm Quốc tế về Sáng chế của phụ nữ (KIWIE 2024) ở Hàn Quốc. Đây là một trong những sự kiện lớn khẳng định năng lực của các nhà khoa học nữ, được phản ánh đậm nét qua Lễ vinh danh và trao giải thưởng sáng chế của phụ nữ KIWIE 2024 

Cơ chế tác động hiệp đồng của phức hệ nano FGC

Phức hệ nano FGC tạo nên sự kết hợp giữa ba hoạt chất tự nhiên: Curcumin, Fucoidan và Saponin. Trong đó, fucoidan từ rong nâu hỗ trợ kích thích hệ miễn dịch tự nhiên và thúc đẩy chu trình tự chết của tế bào bất thường. Saponin từ tam thất bắc giúp làm tăng tính thấm của màng tế bào. Khi kết hợp cùng lõi curcumin dạng siêu nhỏ, phức hệ không chỉ khắc phục nhược điểm kém tan của nghệ mà còn tạo ra tác động hỗ trợ toàn diện, giảm nguy cơ suy kiệt cho bệnh nhân trong quá trình can thiệp y tế.

Đến nay, công nghệ vi bao nano FGC đã được chuyển giao thành công vào thực tiễn sản xuất. Các dòng sản phẩm phát triển từ sáng chế đang được sử dụng rộng rãi nhằm dự phòng, nâng cao thể trạng và ngăn ngừa nguy cơ suy kiệt cho bệnh nhân ung bướu sau quá trình can thiệp y tế. Sự chuyển dịch liền mạch từ phòng thí nghiệm ra thị trường minh chứng cho tiềm năng thương mại hóa của các nghiên cứu y sinh do trí thức nữ Việt Nam thực hiện, tương đồng với nỗ lực của các cá nhân được COSTAS vinh danh 5 nhà khoa học nữ xuất sắc năm 2024 

Nguồn box: Viện Khoa học vật liệu - Viện Hàn lâm KH&CN Việt Nam Link nguồn: https://vast.gov.vn/