Ốc nước ngọt như ốc nhồi, ốc bươu, ốc vặn là thực phẩm dân dã, dồi dào protein, canxi và khoáng chất lại đa dạng cách chế biến được vô số gia đình Việt yêu thích.Tuy nhiên, việc ăn các loại ốc từ sông, ao, hồ... dù tự nhiên hay nuôi thả cũng có thể ẩn chứa vô số hiểm họa cho sức khỏe nếu bạn mua phải hàng kém chất lượng.

Ông Từ (Phúc Châu, Phúc Kiến, Trung Quốc) với hơn 10 năm kinh nghiệm kinh doanh thủy sản đã chia sẻ trên Aboluowang rằng, người tiêu dùng tuyệt đối không nên tham rẻ mua 4 loại ốc nước ngọt dưới đây:

Ốc có mùi hôi, tanh nồng bất thường

Ốc nước ngọt tươi sống thường chỉ mang mùi bùn ao hoặc mùi nước tự nhiên rất nhẹ. Nếu vừa đưa lên ngửi đã thấy mùi hôi nồng, xốc lên mũi khó chịu thì chắc chắn ốc đã chết và đang trong quá trình phân hủy mạnh.

Ảnh minh họa

Khi ốc chết, lượng đạm dồi dào bên trong bị phân hủy cực nhanh, sinh ra hợp chất amine gây độc và độc tố histamine, chất trực tiếp gây ra phản ứng dị ứng, ngộ độc cấp tính và buồn nôn. Môi trường đầm lầy cũng khiến xác ốc trở thành tổ hợp sinh sôi lý tưởng cho các loại vi khuẩn đường ruột nguy hiểm như Salmonella, Escherichia coli (E. coli) và vi khuẩn tả Vibrio cholerae.

"Nhiều người nghĩ ốc ao hồ nhiều khi bị nhiễm mùi từ con hỏng khác, mua về cứ ngâm ớt, ngâm nước gạo cho nhả bẩn rồi luộc nhiều sả lá chanh là hết mùi. Nhưng độc tố vi khuẩn cùng độc tố đã ngấm vào sâu rồi. Ốc bốc mùi hôi tanh này cho không tôi cũng vớt bỏ chứ không bao giờ ăn", ông Từ khẳng định.

Ốc há miệng nhưng chạm vào không khép lại

Theo ông Từ, muốn biết mẻ ốc nước ngọt còn sống hay đã hỏng, cách nhanh nhất là quan sát phần vảy ở miệng. Với ốc tươi khỏe, vảy sẽ nằm sát ngoài miệng, khi chạm nhẹ ngón tay vào thì phần vảy lập tức khép chặt lại để tự vệ.

Trường hợp ốc há miệng rộng, vảy thụt sâu vào bên trong thân và khi dùng tay chạm vào mà vảy vẫn nằm im không chuyển động, chứng tỏ ốc đã chết hoặc bị kiệt sức.

Ảnh min họa

Khi cơ năng của ốc bị suy kiệt, lượng vi sinh vật và các loại ký sinh trùng như ấu trùng sán lá gan (Fasciola gigantica), sán ruột vốn ký sinh sẵn trong môi trường nước ngọt sẽ bùng phát số lượng cực nhanh, xâm nhập sâu vào phần nội tạng ốc. Ăn loại ốc này thịt sẽ bở nhão, nhạt nhẽo và đối mặt với nguy cơ nhiễm ký sinh trùng nguy hiểm.

Ốc nổi lềnh bềnh trên mặt nước khi ngâm

Khi thả ngâm trong chậu, những con ốc nước ngọt béo mầm, sống khỏe sẽ luôn chìm nghỉm xuống đáy để tìm chỗ bám. Ngược lại, những con nổi lềnh bềnh trên mặt nước phần lớn là ốc đã chết lâu ngày. 

Quá trình phân hủy đạm và chất hữu cơ bên trong ruột ốc chết sẽ sinh ra các chất khí như hydro sulfua và amoniac. Lượng khí tích tụ này làm phần thân ốc trương phồng, nhẹ hơn nước và nổi lềnh bềnh. Đáng nói, đây cũng là lúc vi khuẩn anaerobic (vi khuẩn yếm khí) phát triển mạnh nhất, sinh ra các độc tố gây hoại tử niêm mạc ruột nếu người ăn vô tình nuốt phải. 

Ông Từ tiết lộ: "Người bán chúng tôi chỉ cần thả ốc vào chậu nước là phân loại được ngay. Mấy con ốc nổi trên mặt nước là ốc chết hỏng hoàn toàn, nhặt ra vứt đi ngay chứ nấu lên chỉ có nước đổ cả nồi". Khi mua ốc, phải được thả thử xuống nước hoặc chọn hàng ngâm sẵn trong nước cho dễ nhìn khi vội. 

Vỏ ốc bị nứt vỡ hoặc bám nhớt lạ bất thường

Lớp vỏ bọc bên ngoài chính là tấm màng bảo vệ phần thịt mềm mỏng của ốc khỏi bùn bẩn và vi sinh vật độc hại dưới đáy ao hồ. Những con ốc bị nứt, vỡ vỏ do va đập trong quá trình cào vớt, vận chuyển sẽ khiến lớp màng nhầy tự nhiên bị phá hủy.

Ảnh minh họa

Bên cạnh đó, ông Từ nói thẳng, nếu cầm con ốc lên thấy bề mặt vỏ bám nhiều chất nhớt dính tay, nhầy nhụa lạ thường thì đó là dấu hiệu ốc bị ủ trong nước tù đọng, ô nhiễm lâu ngày hoặc đang tiết dịch phân hủy.

Khoảng hở nứt vỡ trên vỏ là con đường ngắn nhất để vi khuẩn Aeromonas hydrophila (vi khuẩn gây tiêu chảy và nhiễm trùng máu) cùng các độc tố từ nước bẩn xâm nhập trực tiếp. Dù vỏ chỉ bị sứt nhẹ hay bám nhớt lạ, bạn cũng nên bỏ qua để đảm bảo an toàn tuyệt đối cho sức khỏe gia đình.

Tổng hợp