Ung thư vú có xu hướng trẻ hóa

Đăng tải trên tạp chí khoa học The Lancet Oncology hôm 2/4, nghiên cứu đã phân tích dữ liệu từ hơn 200 quốc gia và cho thấy một bức tranh toàn cầu đáng chú ý.

Năm 2023 ghi nhận 161 ca mắc mới trên 100.000 phụ nữ trên 55 tuổi, cao gấp ba lần so với nhóm 20–54 tuổi (50 ca trên 100.000 người). Điều này khẳng định tuổi tác vẫn là yếu tố nguy cơ quan trọng nhất.

Tuy nhiên, khi theo dõi xu hướng dài hạn, các nhà khoa học nhận thấy tốc độ gia tăng ở phụ nữ tiền mãn kinh nhanh hơn rõ rệt, dù tổng số ca vẫn thấp hơn nhóm lớn tuổi. Đây là thay đổi khiến giới chuyên môn đặc biệt quan tâm.

Theo bà Gemma Viñas, Trưởng Đơn vị Ung thư vú tại Viện Ung thư Catalan (Tây Ban Nha), dữ liệu này khớp với những gì quan sát được trong thực tế điều trị.

Các nhà nghiên cứu mặc dù chưa xác định chính xác nguyên nhân của xu hướng này. Tuy nhiên, nhiều chuyên gia cho rằng những thay đổi trong yếu tố sinh sản có thể đóng vai trò nhất định, như dậy thì sớm hơn, trì hoãn sinh con, giảm số con hoặc không nuôi con bằng sữa mẹ có thể làm giảm các yếu tố bảo vệ tự nhiên.

Ngoài ra, các yếu tố lối sống hiện đại như thừa cân, béo phì, tiêu thụ rượu bia, ít vận động hoặc chế độ ăn uống kém lành mạnh cũng có thể góp phần làm tăng nguy cơ mắc bệnh. Một số nhà khoa học thậm chí đặt vấn đề về ảnh hưởng từ giai đoạn trong tử cung, khi môi trường phát triển sớm có thể tác động đến nguy cơ bệnh tật sau này.

Xu hướng gia tăng ung thư ở người trẻ không chỉ xảy ra với ung thư vú. Một nghiên cứu năm 2023 trên tạp chí BMJ Oncology cũng cho thấy các loại ung thư ở người dưới 50 tuổi đã tăng gần 80% trong ba thập kỷ, trong đó gồm ung thư nội mạc tử cung, thận, tuyến giáp và nổi bật là ung thư đại trực tràng.

Ung thư vú ở người trẻ thường “hung hăng” hơn

Theo các chuyên gia, ung thư vú ở phụ nữ trẻ thường có xu hướng tiến triển nhanh, có đặc điểm sinh học “hung hăng” hơn và dễ được phát hiện ở giai đoạn muộn. Nguyên nhân có thể do nhóm tuổi này không thuộc diện sàng lọc định kỳ, đồng thời nhận thức về nguy cơ mắc bệnh còn hạn chế.

Bên cạnh đó, phương pháp sàng lọc ung thư vú phổ biến như chụp nhũ ảnh ở phụ nữ trẻ kém nhạy hơn do mô vú dày, khiến việc phát hiện khối u gặp khó khăn. Trước xu hướng gia tăng ca bệnh, một số hướng dẫn châu Âu đã khuyến nghị hạ độ tuổi bắt đầu sàng lọc từ 50 xuống 45.

Bức tranh toàn cầu

Năm 2023, thế giới ghi nhận khoảng 2,3 triệu ca ung thư vú mới và 764.000 ca tử vong. Tuy nhiên, tình hình giữa các quốc gia có sự khác biệt lớn.

Ở các nước thu nhập cao, nhờ hệ thống sàng lọc và điều trị hiệu quả, tỷ lệ sống sau 5 năm đạt 85–90% và tử vong có xu hướng giảm. Trong khi đó, tại nhiều quốc gia thu nhập thấp, số ca mắc mới và tử vong đều gia tăng do hạn chế về chẩn đoán sớm và tiếp cận điều trị. Một số nghiên cứu tại châu Phi cho thấy tỷ lệ sống sau 3 năm chỉ khoảng 50%.

Trong bối cảnh dân số toàn cầu tiếp tục tăng và già hóa, các nhà khoa học dự báo đến năm 2050 số ca mắc mới có thể tăng thêm một phần ba (lên 3,5 triệu ca), còn số ca tử vong tăng 44%, lên khoảng 1,4 triệu ca, với gánh nặng lớn nhất rơi vào các quốc gia có nguồn lực hạn chế.

Các chuyên gia kêu gọi đầu tư mạnh mẽ hơn vào quy trình sàng lọc, chẩn đoán sớm và điều trị, đồng thời thu hẹp khoảng cách giữa các hệ thống y tế. Nhóm nghiên cứu nhấn mạnh, khoảng 28% gánh nặng ung thư vú toàn cầu liên quan đến các yếu tố nguy cơ có thể thay đổi như hút thuốc, béo phì, tăng đường huyết, lối sống ít vận động và rượu bia.

Dù một số thay đổi về sinh sản có thể ảnh hưởng đến nguy cơ bệnh, các chuyên gia cho rằng sự gia tăng béo phì và các yếu tố chuyển hóa mới là yếu tố then chốt duy trì xu hướng gia tăng hiện nay. Điều này đặt ra yêu cầu cấp thiết về chiến lược phòng ngừa toàn diện, đặc biệt với nhóm phụ nữ trẻ đang nổi lên như một tâm điểm mới của căn bệnh vốn được xem là gắn liền với tuổi già.