Mới đây, Công an thành phố Hà Nội cho biết trong tiến trình chuyển đổi số quốc gia, hệ điều hành Windows, bộ ứng dụng văn phòng Microsoft Office cùng hàng loạt phần mềm chuyên dụng đã trở thành công cụ làm việc thiết yếu tại các cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp và hộ gia đình. Tuy nhiên, thói quen cài đặt, phát tán hoặc kích hoạt trái phép phần mềm không bản quyền (crack) không chỉ tạo "cửa sau" cho tin tặc xâm nhập, đánh cắp dữ liệu mà còn khiến người dùng đối diện với trách nhiệm pháp lý nặng nề.

Mối họa tiềm ẩn từ các bản "crack" và phần mềm trôi nổi

Thực tế hiện nay cho thấy, không ít đơn vị và cá nhân vì muốn tiết giảm chi phí ban đầu đã tìm đến các bản cài đặt trôi nổi trên không gian mạng, sử dụng công cụ bẻ khóa (keygen, patch) hoặc các thủ thuật kích hoạt không chính thống.

Theo các chuyên gia an ninh mạng, bản chất của hầu hết các công cụ kích hoạt trái phép là can thiệp sâu vào hệ thống tệp và nhân hệ điều hành. Khi người dùng tắt các lớp tường lửa hoặc phần mềm diệt virus để chạy các công cụ này, họ đã vô tình tạo điều kiện cho mã độc, phần mềm gián điệp (spyware), mã độc tống tiền (ransomware) hay botnet thâm nhập sâu vào mạng nội bộ.

Hậu quả là các cơ quan, doanh nghiệp có thể bị lộ lọt bí mật nhà nước, mất dữ liệu tài chính, khách hàng hoặc bị chiếm quyền điều khiển hệ thống, dẫn đến những tổn thất kinh tế khôn lường. Không chỉ dừng lại ở góc độ an toàn thông tin, việc sử dụng các sản phẩm công nghệ không có giấy phép hợp pháp (license) còn là hành vi trực tiếp xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ đã được pháp luật bảo hộ nghiêm ngặt.

Siết chặt kiểm tra: Nhiều cơ sở kinh doanh bị phát hiện vi phạm

Nhận thức rõ tính chất nguy hại của vấn đề, thời gian qua, Công an thành phố Hà Nội đã chủ động nắm tình hình, liên tiếp thanh tra, kiểm tra và xử lý nhiều vụ việc vi phạm bản quyền phần mềm trên địa bàn.

Điển hình, Phòng An ninh kinh tế đã phối hợp chặt chẽ với Phòng An ninh điều tra – Công an thành phố Hà Nội tiến hành kiểm tra đột xuất trang thiết bị máy tính tại một cơ sở kinh doanh dịch vụ thể thao, giải trí và games quy mô lớn trên địa bàn Thủ đô. Tại thời điểm kiểm tra, lực lượng chức năng phát hiện nhiều máy trạm, máy chủ cài đặt, sử dụng hệ điều hành và các ứng dụng văn phòng, phần mềm chuyên dụng không có bản quyền hợp pháp, vi phạm quy định về bảo hộ tác phẩm kỹ thuật số.

Theo Luật Sở hữu trí tuệ, chương trình máy tính và cơ sở dữ liệu được pháp luật công nhận, bảo hộ dưới hình thức quyền tác giả. Do đó, mọi hành vi sao chép, phân phối, cài đặt hoặc đưa vào sử dụng mà không được sự đồng ý bằng văn bản của chủ sở hữu quyền đều bị coi là hành vi xâm phạm quyền tác giả và sẽ bị xử lý nghiêm minh theo quy định hiện hành.

Xử phạt hành chính lên tới 100 triệu đồng, nguy cơ xử lý hình sự

Khung pháp lý điều chỉnh các hành vi xâm phạm quyền tác giả đối với chương trình máy tính hiện đã được hoàn thiện rất đồng bộ, từ chế tài hành chính cho đến xử lý hình sự:

Về xử phạt vi phạm hành chính: 

Bên cạnh việc phạt tiền, người có hành vi vi phạm còn phải chịu các biện pháp khắc phục hậu quả nghiêm ngặt như: buộc gỡ bỏ, xóa bỏ toàn bộ bản sao phần mềm vi phạm, thu hồi số lợi bất hợp pháp có được từ hành vi vi phạm và bồi thường thiệt hại cho bên nắm giữ bản quyền theo quy định.

Về trách nhiệm hình sự: Trường hợp hành vi xâm phạm quyền tác giả được thực hiện với quy mô thương mại, thu lợi bất chính từ 50 triệu đồng trở lên hoặc gây thiệt hại cho chủ sở hữu từ 100 triệu đồng trở lên, có đủ yếu tố cấu thành tội phạm theo Điều 225 Bộ luật Hình sự (Tội xâm phạm quyền tác giả, quyền liên quan), người vi phạm có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự với mức án phạt tù lên tới nhiều năm. Đáng chú ý, pháp nhân thương mại phạm tội theo điều luật này cũng sẽ bị xử lý hình sự với các mức phạt tiền lên tới hàng tỷ đồng, thậm chí bị đình chỉ hoạt động có thời hạn hoặc vĩnh viễn.

Chủ động sử dụng phần mềm có bản quyền

Công an thành phố Hà Nội khuyến cáo các cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp và người dân:

Thời gian tới, Phòng An ninh kinh tế - Công an thành phố Hà Nội tiếp tục phối hợp các lực lượng chức năng tăng cường nắm tình hình, rà soát việc sử dụng phần mềm tại các cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp; tập trung phát hiện, xử lý các cá nhân, tổ chức cung cấp, cài đặt, phát tán phần mềm trái phép, góp phần bảo đảm an ninh kinh tế, an ninh, trật tự trên địa bàn Thủ đô.