756379-visuel-paris-tour-eiffel

Trong hơn 130 năm qua, tầng một của Tháp Eiffel lưu giữ một bức phù điêu đặc biệt: 72 cái tên được khắc nổi, mạ vàng, vinh danh các nhà khoa học, kỹ sư và công nghiệp gia người Pháp từ thời Cách mạng 1789 đến cuối thế kỷ XIX. Trong số đó có chính Gustave Eiffel người thiết kế công trình này như một lời tôn vinh khoa học và tiến bộ kỹ thuật. Tuy nhiên, danh sách ấy lâu nay chỉ gồm các tên tuổi nam giới.

Điều đó sắp thay đổi. Ngày 26/1/2026, Thị trưởng Paris Anne Hidalgo công bố kế hoạch bổ sung 72 nữ khoa học vào không gian vinh danh của Tháp Eiffel. Những cái tên tiêu biểu như Marie Curie, Angélique du Coudray bác sĩ sản khoa thế kỷ XVIII, hay Yvonne Choquet-Bruhat nhà vật lý, toán học vừa qua đời năm 2025 sẽ được khắc lên một đường viền mới ngay phía trên phù điêu hiện có.

Theo chính quyền Paris, dự án được khởi xướng từ tháng 3/2025, do Công ty Quản lý Tháp Eiffel (SETE) phối hợp với tổ chức “Phụ nữ & Khoa học” thực hiện. Mục tiêu là trả lại vị trí xứng đáng cho những đóng góp khoa học của phụ nữ vốn lâu nay bị che khuất trong lịch sử chính thống.

“Đã đến lúc phụ nữ có mặt trên đỉnh Eiffel, biểu tượng toàn cầu được dựng lên để tôn vinh khoa học,” bà Anne Hidalgo nhấn mạnh trong thông cáo. Theo bà, việc ghi danh các nữ khoa học không chỉ là hành động mang tính biểu tượng, mà còn mở ra những hình mẫu mới cho thế hệ trẻ. “Khi nhìn lên Tháp Eiffel, các cô gái có thể mơ ước trở thành bác sĩ, nhà toán học, kỹ sư, nhà vật lý hay nhà khoa học khí hậu. Chúng ta cần các nhà khoa học cả nam lẫn nữ để kiến tạo thế giới tương lai”.

Dù đã được công bố rộng rãi, danh sách 72 nữ khoa học hiện mới ở dạng dự kiến. Theo quy trình, danh sách này sẽ được trình lên ba Hội đồng Hàn lâm có thẩm quyền của Pháp gồm Khoa học, Y học và Công nghệ để thẩm định và phê duyệt chính thức trước khi khắc tên lên công trình.

Nếu được thông qua, đây sẽ là lần đầu tiên trong lịch sử Tháp Eiffel, phụ nữ hiện diện một cách chính thức trong không gian vinh danh khoa học của công trình. Không chỉ bổ sung những cái tên còn thiếu, dự án còn gửi đi một thông điệp mạnh mẽ: khoa học không có giới hạn giới, và lịch sử khoa học cần được kể lại đầy đủ hơn.

Danh sách 72 nữ khoa học dự kiến được khắc tên trên Tháp Eiffel

Denise Albe-Fessard; Yvette Amice; Jeanne Baret; Denise Barthomeuf; Madeleine Brès; Yvonne Choquet-Bruhat; Simonne Caillère; Yvette Cauchois; Edmée Chandon; Marthe Condat; Anita Conti; Eugénie Cotton; Radhia Cousot; Odile Croissant; Marie Curie; Augusta Déjerine; Henriette Delamarre; Georgette Délibrias; Nathalie Demassieux; Rose Dieng; Angélique du Coudray; Louise du Pierry; Henriette Mathieu-Faraggi; Jacqueline Ferrand; Jacqueline Ficini; Rosalind Franklin; Marthe Gautier; Sophie Germain; Jeanne Guiot; Geneviève Guitel; Sébastienne Guyot; Claudine Hermann; Andrée Hoppilliard; Marie-Louise Dubreil-Jacotin; Irène Joliot-Curie; Geneviève Jourdain; Dorothéa Klumpke; Lydie Koch; Colette Kreder; Nicole Laroche; Cornélie Lebon-de Brambilla; Yolande Le Calvez; Paulette Libermann; Marianne Grunberg-Manago; Nicole Mangin; Cécile Morette; Edith Mourier; Ethel Moustacchi; Suzanne Noël; Yvonne Odic; Isabelle Olivieri; Marie-Louise Paris; Marguerite Perey; Claudine Picardet; Alberte Pullman; Pauline Ramart; Lucie Randoin; Alice Recoque; Michelle Schatzman; Anne-Marcelle Schrameck; Marie-Hélène Schwartz; Josiane Serre; Alice Sollier; Hélène Sparrow; Bianca Tchoubar; Marie-Antoinette Tonnelat; Thérèse Tréfouël; Agnès Ullmann; Arlette Vassy; Suzanne Veil; Jeanne Villepreux; Toshiko Yuasa.