Việc một kênh nội dung thu hút hàng triệu lượt xem bị đài truyền hình quốc gia "nhắc nhở" là lời cảnh báo đắt giá không chỉ cho giới sáng tạo nội dung, mà còn cho cả cộng đồng người dùng mạng xã hội về thói quen tiếp nhận thông tin hiện nay.

Kênh TikTok triệu follow và những sản phẩm “nhái”

Nhóm sáng tạo nội dung Bách Khỉ, Lê Bảo từ lâu đã không còn xa lạ với giới trẻ trên mạng xã hội. Sở hữu lượng người theo dõi thuộc hàng "khủng", mỗi video do nhóm đăng tải đều dễ dàng đạt từ vài trăm nghìn đến hàng triệu lượt xem nhờ phong cách hài hước, bắt trend nhanh nhạy.

Tuy nhiên, trong loạt video mới nhất bị VTV phản ánh, nhóm đã dựng lại các bản tin giả định dưới hình thức "dự báo thời tiết" hay "bản tin thời sự" mang tên KBNB.

Video được cắt ghép tỉ mỉ với phông nền trường quay, bản đồ thời tiết, bàn dẫn tin tức và micro chuyên nghiệp. Dù mang vỏ bọc nghiêm túc của một bản tin truyền hình, nội dung bên trong lại chứa đựng những thông tin vô thưởng vô phạt, hài hước nhảm nhí như "Dự báo thời tiết hôm qua" hay các mảng tin bóp méo thực tế nhằm mục đích giải trí, câu view.

Việc giả lập giao diện và phong cách dẫn bài của các đài truyền hình chính thống khiến không ít người dùng, đặc biệt là những người lớn tuổi hoặc bạn trẻ thiếu kỹ năng phân tích bị nhầm lẫn đây là thông tin thật. Trích dẫn hình ảnh các clip của nhóm KBNB với dấu gạch chéo đỏ lớn trên màn hình máy tính, chuyên mục Góc nhìn văn hóa của VTV1 đã chỉ rõ những nguy cơ tiềm ẩn từ dạng nội dung này. 

Kênh của Bách Khỉ và Lê Bảo bị VTV điểm tên là một ví dụ điển hình cho thấy không gian mạng đang rơi vào tình trạng "nhiễu loạn thông tin". Thuật toán của các nền tảng video ngắn như TikTok hay Reels luôn ưu tiên những nội dung giật gân, độc lạ để giữ chân người dùng, khiến ranh giới giữa sự thật và chiêu trò giải trí trở nên vô cùng mong manh. Đó là lý do vì sao chương trình nhấn mạnh tầm quan trọng của việc xây dựng một "Bộ lọc trong không gian số" cho mỗi cá nhân trước khi thực hiện bất kỳ thao tác bấm nút "Share" (chia sẻ) nào.

Cũng từ đây, phóng sự gửi đến người xem lời nhắc nhở, luôn kiểm tra xem video hay bài viết đó đến từ đâu. Cần tỉnh táo phân biệt giữa nội dung truyền tải tri thức/tin tức thật sự với các nội dung mang tính chất diễn trò, câu view, dàn dựng thương mại. Trước một thông tin gây bất ngờ hoặc hoang mang, người dùng nên tìm kiếm trên các báo đài chính thống thay vì vội vã bấm chia sẻ chỉ dựa vào cảm xúc nhất thời.

Trách nhiệm của người sáng tạo nội dung

Nối tiếp những vụ việc bị đài truyền hình tuýt còi, đây là hồi chuông cảnh tỉnh nghiêm túc dành cho Bách Khỉ, Lê Bảo cũng như giới làm nội dung số nói chung. Sáng tạo là vô tận, nhưng sự sáng tạo cần nằm trong khuôn khổ pháp luật, đạo đức và sự tôn trọng đối với người xem. Việc sử dụng hình ảnh giả lập cơ quan báo chí để trục lợi tương tác là hướng đi ngắn hạn và dễ trả giá bằng chính uy tín cá nhân.

Về phía người tiêu dùng nội dung, sự tỉnh táo chính là lá chắn bảo vệ bản thân khỏi những "bẫy" thông tin trên mạng xã hội. Mỗi nút Like, Share hay Comment đều đóng góp vào việc định hình môi trường mạng. Hãy là một người dùng mạng thông thái: Bật bộ lọc tư duy - Kiểm chứng trước khi chia sẻ.