Tôi năm nay 46 tuổi, làm kế toán cho một công ty ở Hà Nội. Mười năm trước, tôi vẫn còn làm việc ở một xưởng may, tháng nào cũng bắt xe khách về quê thăm mẹ. Quê cách thành phố hơn 200km nên mỗi chuyến đi mất gần bốn tiếng. Chuyện đổi chỗ ngồi trên xe vốn rất bình thường, vậy mà đến giờ mỗi lần nhớ lại, tôi vẫn thấy trong lòng nặng trĩu.

Hôm đó là chiều cuối năm, xe đông kín khách. Tôi đặt vé từ sớm nên được ngồi hàng ghế đầu, cạnh cửa sổ. Khi xe sắp xuất bến, một người phụ nữ bế theo bé gái chừng ba tuổi bước lên. Do đặt vé muộn nên hai mẹ con phải ngồi cuối xe, lại đúng hàng ghế sát động cơ. Đứa bé vừa lên xe đã khóc vì say xe. Người mẹ liên tục dỗ dành nhưng con càng lúc càng mệt. Thấy vậy, chị phụ xe đi xuống hỏi có ai đổi chỗ giúp hai mẹ con không.

Ảnh minh hoạ

Tôi nhìn quanh nhưng không ai lên tiếng.

Lúc đó tôi cũng phân vân. Tôi vốn bị say xe nên luôn chọn ghế đầu. Cuối cùng, tôi vẫn lắc đầu. Đúng lúc ấy, một bác khoảng ngoài sáu mươi tuổi ngồi phía sau khẽ vỗ vai tôi rồi bảo: "Để tôi đổi cho".

Tôi ngại nên định nhận đổi với bác, nhưng bác cười bảo mình đi xe quen rồi, ngồi đâu cũng được. Nói xong, bác xách túi xuống cuối xe nhường chỗ cho hai mẹ con.

Chuyến xe hôm ấy diễn ra bình thường. Khoảng hơn một tháng sau, tôi về quê dự đám giỗ họ. Trong lúc ngồi nói chuyện, mẹ bất ngờ hỏi tôi còn nhớ bác Thành ở xã bên không. Tôi lắc đầu. Mẹ mới kể bác vừa mất vì bệnh nặng: "Hồi cuối năm bác còn đi xe 1 mình lên viện, không phiền con cháu, lúc về gặp 1 đứa bé rất giống cháu mình nên nghĩ nhiều thứ... khổ người gần đất xa trời hay cả nghĩ". Linh tính thế nào tôi hỏi kĩ hơn và được mẹ kể chi tiết.

Tôi chợt nhớ ngay đến người đàn ông đã đổi chỗ hôm ấy.

Mẹ kể thêm, bác Thành bị ung thư giai đoạn cuối. Đợt đó bác lên Hà Nội tái khám rồi bắt xe về quê. Bác biết mình không còn nhiều thời gian nên luôn cố gắng sống nhẹ nhàng với mọi người. Hôm về đến nhà, bác còn kể với vợ rằng nhìn đứa bé say xe, bác chỉ nghĩ nếu là cháu nội mình thì chắc cũng mong có người giúp.

Tôi ngồi lặng. Suốt một tháng qua, tôi chưa từng nghĩ thêm về chuyến xe ấy. Nhưng từ lúc biết câu chuyện của bác, tôi cứ tự hỏi nếu hôm đó mình chủ động đứng lên thì có lẽ bác đã không phải đổi chỗ.

Nhiều người bảo có gì đâu mà phải áy náy, vì cuối cùng hai mẹ con ấy vẫn có người giúp. Tôi cũng từng tự an ủi như vậy. Nhưng điều khiến tôi day dứt không phải chuyện ai là người đổi chỗ, mà là tôi đã có cơ hội làm một việc tử tế rất nhỏ nhưng lại chọn im lặng vì sợ bản thân bất tiện.

Đến giờ, mỗi lần đi xe hay đi máy bay, nếu thấy người già, phụ nữ mang thai hoặc người bế con nhỏ cần giúp, tôi gần như không bao giờ chần chừ nữa. Không phải vì tôi muốn bù đắp cho ai, mà vì tôi không muốn mình thêm một lần mang cảm giác tiếc nuối như ngày ấy.

Có người nói lòng tốt nằm ở những việc lớn lao. Riêng tôi lại nghĩ khác. Đôi khi, nó chỉ là một chỗ ngồi trên chuyến xe về quê. Nếu hôm đó tôi đứng dậy sớm hơn một phút, có lẽ ký ức còn lại trong tôi hôm nay sẽ không phải là sự ân hận kéo dài suốt mười năm.