Tôi năm nay 62 tuổi, sống cùng con trai và con dâu đã bốn năm. Con dâu tôi tên Nhã, làm giáo viên mầm non. Con bé có đủ những thói quen khiến một bà mẹ chồng ưa sạch sẽ như tôi phải ngứa mắt: quần áo thay ra có thể chất hai ngày mới giặt, hộp hàng đặt trên mạng bóc xong để mãi ngoài cửa, cuối tuần ngủ đến hơn 10 giờ mới dậy.

Ấy vậy mà bây giờ, ai nói xấu Nhã trước mặt, tôi lại là người đầu tiên không chịu được.

Ngày mới về làm dâu, Nhã đã khiến tôi thấp thỏm. Con bé xinh xắn, vui vẻ, nói chuyện lễ phép nhưng khá vô tư. Vào nhà, nó tháo giày không xếp ngay ngắn, đặt túi lên ghế rồi cầm điện thoại xem. Tôi nghĩ bụng: “Sau này sống chung chắc mệt đây.”

Quả nhiên, chỉ sau vài tuần, khác biệt giữa chúng tôi bắt đầu lộ rõ. Tôi quen thức dậy từ sáu giờ sáng, đi chợ, nấu cơm rồi dọn nhà. Nhã lại thích gom đầy một mẻ mới giặt quần áo. Sáng cuối tuần, tôi làm xong bao nhiêu việc mà phòng hai đứa vẫn đóng kín.

Có hôm gần 11 giờ, Nhã mới đầu tóc rối bù bước ra hỏi:

“Mẹ ơi, còn gì ăn không ạ?”

Tôi bực nên trả lời cộc lốc:

“Trong nồi đấy.”

Nó vẫn vui vẻ múc cháo, vừa ăn vừa khen:

“Cháo mẹ nấu ngon thật!”

Tôi định mắng vài câu nhưng nhìn vẻ mặt ngây ngô ấy lại thôi. Nhã lười thật, nhưng không bao giờ cãi lại hay tỏ thái độ. Mỗi khi bị nhắc, nó chỉ cười rồi ôm cánh tay tôi:

“Mẹ đừng giận, mai con làm.”

Dĩ nhiên, cái “mai” ấy nhiều khi phải hai hôm sau mới tới.

Tôi từng than với hàng xóm rằng con dâu mình chẳng chịu làm việc nhà. Người ta bảo: “Giờ còn trẻ đã thế, sau này bà ốm đau chắc gì nó chăm.”

Tôi cũng từng nghĩ như vậy, cho đến khi chính mình đổ bệnh.

Hôm ấy gần Tết, tôi đang đi chợ thì đau bụng dữ dội, đứng không vững rồi nôn ngay bên đường. Con trai đang làm việc không thể về ngay. Nhận được điện thoại, Nhã chạy từ nhà xuống trong bộ quần áo mặc ở nhà, đến áo khoác cũng quên mang.

Con bé dìu tôi lên taxi, đưa thẳng vào viện. Từ đăng ký khám, đóng tiền đến đẩy xe lăn, nó làm một mình. Kết quả cho thấy tôi bị viêm túi mật do sỏi, kèm viêm tụy và phải nằm viện điều trị.

Suốt nửa tháng sau đó, Nhã gần như không có một đêm ngủ trọn giấc.

Bác sĩ yêu cầu tôi nhịn ăn uống, con bé dùng tăm bông thấm nước làm ẩm môi cho tôi. Mỗi khi tôi trở mình, nó lập tức tỉnh dậy hỏi:

“Mẹ đau ở đâu? Có cần gọi bác sĩ không?”

Sau ca phẫu thuật, tôi chưa thể tự đi vệ sinh. Xấu hổ, tôi bảo con bé thuê người chăm bệnh. Nhã chỉ nhẹ nhàng đáp:

“Thuê người ngoài sao bằng con chăm mẹ. Mẹ đừng ngại, con là con của mẹ mà.”

Nó giúp tôi vệ sinh, thay tấm lót, lau người, đổ bô mà không một lần nhăn mặt. Động tác còn vụng về nhưng lúc nào cũng cẩn thận.

Hằng ngày, Nhã về nhà nấu cháo rồi mang vào viện. Trời lạnh, con bé chạy xe máy đến nơi với đôi tay đỏ ửng, có chỗ còn nứt vì gió. Tôi bảo mua đồ ăn ở căng tin cho đỡ vất vả, nó nhất quyết không chịu:

“Đồ ngoài làm sao bằng cháo nhà nấu. Mẹ ăn một chút mới nhanh khỏe.”

Một bệnh nhân nằm cạnh hỏi tôi:

“Con gái bà đấy à?”

Tôi đáp: “Con dâu.”

Bà ấy ngạc nhiên: “Con dâu mà chăm được thế này thì bà có phúc quá.”

Tôi nhìn Nhã đang lúi húi giặt khăn bên ngoài, nước mắt bỗng chảy xuống. Đúng là tôi có phúc, vậy mà trước đây chỉ chăm chăm nhìn vào vài bộ quần áo chưa giặt và những buổi sáng nó ngủ dậy muộn.

Con gái ruột của tôi lấy chồng xa. Biết mẹ ốm, nó lập tức trở về nhưng chỉ ở được ba ngày vì con nhỏ đang sốt. Trước khi đi, nó dúi tiền cho Nhã, con bé không nhận, cuối cùng đem toàn bộ số tiền ấy đóng viện phí.

Nó nói:

“Chị cứ yên tâm về chăm cháu. Ở đây đã có em. Mẹ cũng là mẹ của em.”

Tối hôm ấy, trong căn phòng bệnh chỉ còn ánh sáng hắt vào từ hành lang, Nhã khẽ nói:

“Con biết con lười, nhiều lúc làm mẹ bực. Nhưng con thương mẹ thật lòng. Sau này mẹ đừng cố gắng một mình nữa, có con và anh ở đây rồi.”

Tôi nắm lấy tay con bé, lần đầu tiên gọi nó là con gái.

Sau khi xuất viện, Nhã xin nghỉ phép để chăm sóc tôi. Nó tập nấu ăn, học cách thay băng và đặt báo thức nhắc giờ uống thuốc. Bữa đầu tiên nó nấu là món trứng xào cà chua, vừa cháy vừa mặn. Tôi ăn đến ho sặc sụa vẫn bảo ngon. Nhã nếm thử rồi bật cười:

“Mẹ đừng cố nữa, mặn thế này mà cũng khen!”

Tôi bảo: “Thêm chút nước vào nấu lại là được. Việc gì cũng phải học dần.”

Khi khỏe lại, tôi không còn khó chịu vì những chuyện nhỏ như trước. Nhã vẫn gom hai ngày quần áo mới giặt, cuối tuần vẫn ngủ đến 10 giờ. Nhưng nó nhớ từng loại thuốc của tôi, đưa tôi đi khám đúng hẹn và luôn là người chạy đến đầu tiên mỗi khi tôi không khỏe.

Có lần, hàng xóm nói bóng gió rằng Nhã chăm tôi chỉ vì căn nhà. Tôi lập tức đáp:

“Nó đã thức trắng, chăm sóc tôi từng chút trong lúc đau ốm. Nếu chỉ vì căn nhà, chẳng ai làm được đến thế.”

Con người không thể chỉ được đánh giá qua việc họ dậy lúc mấy giờ hay có giặt quần áo ngay trong ngày hay không. Nhã có thể xuề xòa trong những chuyện nhỏ, nhưng chưa bao giờ trốn tránh khi gia đình cần.

Bây giờ Nhã đã mang thai. Nó càng ngủ nhiều hơn, quần áo cũng chất lâu hơn. Tôi chẳng còn buồn trách, chỉ lặng lẽ nấu món con bé thích rồi để phần trong nồi.

Tôi hiểu rằng một gia đình không cần ai cũng hoàn hảo. Người này chậm một chút, người kia giúp một tay. Người này yếu lòng, người kia đứng ra che chở. Quan trọng nhất là khi sóng gió xảy đến, mọi người vẫn ở bên nhau.

Con dâu tôi lười thật, nhưng tấm lòng của nó luôn ấm. Nó không phải con gái tôi sinh ra, nhưng đã đối xử với tôi như mẹ ruột. Với tôi, như thế đã quý hơn mọi sự đảm đang trên đời.