Mở thêm một địa chỉ cho trăm họ
Trung tâm UNESCO Nghiên cứu Văn hóa các Dòng họ Việt Nam, đơn vị trực thuộc Liên hiệp các Hội UNESCO Việt Nam, vừa ra mắt văn phòng đại diện tại 159/13 Lê Thị Riêng, phường Thới An, TP.HCM, hưởng ứng Ngày Văn hóa Việt Nam 24/11. Tại buổi lễ có sự tham dự của đại diện các dòng họ, nhà nghiên cứu, doanh nhân và nhiều bạn trẻ, Trung tâm công bố quyết định thành lập văn phòng và bổ nhiệm bà Võ Hồng Hạnh làm trưởng văn phòng.
![]() |
| Văn hóa dòng họ có thêm địa chỉ kết nối, lưu giữ gia phả tại TP.HCM. |
Từ chuyện tìm lại một cuốn gia phả đến việc ghi chép một nghi lễ đang được duy trì, những vấn đề được nêu tại buổi lễ đều dẫn về một câu hỏi: Khi các bậc cao niên am hiểu việc họ ngày càng ít, ai sẽ ghi lại những điều họ còn nhớ và tiếp tục những việc họ đang làm?
Ông Nguyễn Văn Thịnh, Giám đốc Trung tâm, kể ý tưởng thành lập một tổ chức chung bắt đầu từ những buổi gặp đại diện các dòng họ tại Trung tâm Nghiên cứu và Thực hành Gia phả TP.HCM. Mỗi họ mang đến câu chuyện về nguồn gốc, truyền thống và công việc của mình.
Qua những buổi trao đổi, các đại biểu nhận ra cuốn gia phả tưởng như chỉ kể chuyện một nhà lại có thể giúp lần ra mối liên hệ với nhiều họ khác. Một người được ghi là con trong phả họ này có thể xuất hiện với tư cách dâu, rể trong phả họ kia. Các mối quan hệ nội ngoại, thông gia đan xen qua nhiều đời cũng cho thấy sự giao thoa văn hóa giữa các dòng họ.
![]() |
| Trung tâm công bố quyết định mở Văn phòng đại diện và bổ nhiệm bà Võ Hồng Hạnh làm Trưởng Văn phòng; Văn phòng là đầu mối của Trung tâm với các dòng họ phía Nam. |
Từ nhu cầu chia sẻ tư liệu và kinh nghiệm, những người làm công tác dòng họ ở phía Nam tìm được tiếng nói chung với Câu lạc bộ UNESCO Thông tin các Dòng họ, một diễn đàn chuyên đề của Liên hiệp các Hội UNESCO Việt Nam tại Hà Nội. Liên hiệp sau đó quyết định thành lập Trung tâm UNESCO Nghiên cứu Văn hóa các Dòng họ Việt Nam. Ông Thịnh được bổ nhiệm làm giám đốc từ tháng 8/2010.
Hơn 16 năm qua, Trung tâm tổ chức và tham gia các cuộc gặp giữa đại diện nhiều dòng họ, dự lễ giỗ tổ, ngày truyền thống tại các địa phương và phối hợp với các đơn vị nghiên cứu để trao đổi, bảo tồn tư liệu gia phả. Theo ông Thịnh, quá trình hợp tác với tổ chức FamilySearch của Hoa Kỳ đã góp phần đưa đến Hội nghị Gia phả châu Á tại Phnom Penh, Campuchia, năm 2026, mở thêm cơ hội hợp tác về số hóa tư liệu và nghiên cứu lịch sử gia đình, dòng họ.
Cũng trong quãng thời gian ấy, nhiều thành viên sáng lập và những người tích cực làm việc họ đã cao tuổi. Lực lượng nòng cốt mỏng dần, hoạt động có lúc chững lại. Trung tâm từng bước bổ sung nhân sự, thành lập Câu lạc bộ Hán Nôm để mở rộng hoạt động nghiên cứu và mở văn phòng đại diện nhằm duy trì liên hệ thường xuyên hơn với các dòng họ phía Nam.
Theo ông Ngô Đức Sơn, Phó giám đốc Trung tâm, văn phòng mới là nơi bà con có thể tìm đến khi cần hỏi về gia phả, muốn tìm người cùng nghiên cứu hay gặp những người có chung mối quan tâm. Với các thành viên Trung tâm, có chỗ gặp nhau thường xuyên cũng giúp họ biết sớm hơn khi một dòng họ chuẩn bị giỗ tổ, tu bổ nhà thờ hoặc tìm lại gia phả để có thể tham gia, hỗ trợ kịp thời.
![]() |
| Đại diện nhiều dòng họ đã đến dự chúc mừng. |
Bà Võ Hồng Hạnh cho biết văn phòng sẽ tiếp nhận đề xuất của các dòng họ phía Nam, xin ý kiến Trung tâm về những việc thuộc thẩm quyền và tôn trọng quyền tự quyết của từng dòng họ. Trong năm đầu, văn phòng dự kiến lập danh sách và thiết lập kênh liên lạc với các dòng họ, duy trì những buổi gặp định kỳ để đại diện các họ có nơi bàn việc chung và tổ chức ít nhất một buổi tọa đàm về văn hóa dòng họ, có biên bản lưu làm tư liệu.
Từ phía các dòng họ, ông Trần Quốc Tuấn, Phó chủ tịch Ban Chấp hành Họ Trần Việt Nam, Chủ tịch Câu lạc bộ Doanh nhân họ Trần, kể thuở nhỏ theo cha mẹ vào Nam, ông giữ rất ít ký ức về quê nhà. Đến khi trưởng thành, có dịp trở về và tham gia sinh hoạt dòng họ, ông mới hiểu thêm những giá trị cha ông để lại và vì sao nhiều người sống xa quê vẫn đau đáu chuyện tìm về cội nguồn.
Qua những cuộc trò chuyện với giới doanh nhân, ông Tuấn muốn tìm hiểu sâu hơn các giá trị gia đình, dòng họ ảnh hưởng thế nào đến cách một người sống và làm việc. Ông đã ấp ủ một số dự án về dòng họ và kỳ vọng Trung tâm giúp kết nối nhà nghiên cứu, đại diện các họ và doanh nhân để cùng triển khai.
Ghi lại những nếp họ còn sống
Trong các tư liệu về một dòng họ, gia phả và sắc phong có thể còn dấu tích trên giấy. Nhưng cách một họ cử người phụng tự, giữ quỹ chung hay hòa giải khi có bất đồng thường ít được ghi lại. Theo ông Ngô Đức Sơn, đó là phần dễ mất đi khi những người hiểu rõ vì sao một nghi lễ được thực hiện theo cách ấy, hay một việc chung được thu xếp ra sao, ngày càng ít.
Từ mối lo này, ông Sơn mong mỗi dòng họ có thể tự lập hồ sơ văn hóa của mình. Hồ sơ ghi cả tư liệu đã thành văn lẫn những nghi lễ, nếp sinh hoạt và cách tổ chức việc họ còn được duy trì. Trung tâm đề xuất bắt đầu thử với một vài dòng họ đã có sẵn tư liệu. Phần nào của hồ sơ được giới thiệu ra bên ngoài sẽ do chính dòng họ quyết định.
![]() |
| Trung tâm UNESCO Nghiên cứu Văn hóa các Dòng họ Việt Nam ra mắt văn phòng tại TP.HCM, hướng đến kết nối các dòng họ, lưu giữ gia phả và trao truyền di sản cho thế hệ trẻ. |
Việc lập hồ sơ cũng mở ra những phần việc cụ thể cho người trẻ. Theo ông Nguyễn Văn Thịnh, khi nghiên cứu dòng họ, bên cạnh đối chiếu gia phả, cần lắng nghe các bậc cao niên. Họ có thể kể về cuộc sống của ông bà và những câu chuyện gia đình chưa từng được ghi chép. Người trẻ có thể bắt đầu từ việc tìm tư liệu, hỏi chuyện ông bà và ghi lại lời kể. Qua những việc gần gũi ấy, họ dần có thể tự tìm hiểu, lưu giữ và kể lại câu chuyện dòng họ cho thế hệ sau.
Đây cũng là nội dung ông Sơn nhấn mạnh khi giới thiệu bản đề xuất định hướng giai đoạn 2026-2030, đang được lấy ý kiến các dòng họ trước khi trình Liên hiệp các Hội UNESCO Việt Nam. Trong bốn hướng nghiên cứu, bảo tồn, kết nối và trao truyền, ông dành sự chú ý cho việc chuẩn bị người kế tục. Bên cạnh việc tạo sân chơi qua các câu lạc bộ, Trung tâm đề xuất các dòng họ dành chỗ cho người trẻ trong ban chấp hành, giao cho họ những phần việc cụ thể để trực tiếp tham gia. Ông Sơn cũng nêu đề xuất tổ chức Ngày hội Văn hóa các Dòng họ hằng năm vào dịp Ngày Văn hóa Việt Nam 24/11.
Theo ThS. Nguyễn Châu Linh, Phó giám đốc Trung tâm, tư liệu gốc nằm trong chính các dòng họ. Trung tâm có thể giúp kết nối với chuyên gia để đối chiếu, xác minh, rồi phối hợp với những người làm sáng tạo để kể lại câu chuyện của cha ông qua sách, phim, âm nhạc hoặc các buổi diễn thực cảnh. Bà dẫn dự án Việt Roots đang xây dựng bản đồ số di sản dòng họ, qua đó người ở xa có thể tra cứu vị trí nhà thờ họ và tham quan từ đường bằng hình ảnh 360 độ.
Ở phạm vi gia đình, bà Linh giới thiệu dự án về mẹ do bà khởi xướng, với mong muốn nuôi dưỡng lòng hiếu thảo qua những việc con cái làm cho mẹ hằng ngày. Khi bàn về chữ hiếu, bà đặt một câu hỏi gần gũi: Trong lúc lo cho cha mẹ đủ đầy, con cái đã hỏi cha mẹ thật sự muốn gì chưa? “Di sản không ở đâu xa, nó chính là mạch những gì tốt nhất mà chúng ta đang làm hôm nay,” bà nói.
![]() |
| Trung tâm UNESCO Nghiên cứu Văn hóa các Dòng họ Việt Nam mở văn phòng tại TP.HCM, kết nối các dòng họ và thúc đẩy lưu giữ gia phả, di sản văn hóa. |
Trong năm 2027, Trung tâm dự kiến phối hợp với các dòng họ nghiên cứu tư liệu, làm phim và tổ chức các sự kiện giới thiệu di sản. Theo bà Linh, Trung tâm và Viện Lịch sử Dòng họ đã nhận lời mời tham dự sự kiện gia phả RootsTech tại bang Utah, Hoa Kỳ, vào tháng 3/2027. Bà mong các dòng họ có thể nhân dịp này giới thiệu gia phả và những tác phẩm kể về lịch sử, văn hóa của mình với bạn bè quốc tế.
Với các dòng họ phía Nam, công việc có thể bắt đầu ngay từ những điều ông Thịnh và ông Sơn nêu tại lễ ra mắt. Một người trẻ tìm gặp bậc cao niên để hỏi vì sao họ mình chọn người phụng tự theo cách ấy, rồi ghi lại câu trả lời cùng tên người kể và tư liệu còn lưu giữ. Đó có thể là một trang đầu tiên trong hồ sơ văn hóa của dòng họ, do chính người trong họ viết và quyết định sẽ trao lại cho ai.

























Mẹ thiếu gia Phan Thành lộ diện bên con dâu trưởng, nhan sắc gây bất ngờ
Vụ tung tin "Đại sứ du lịch lây bệnh xã hội cho 22 người": Cái giá phải trả cho người đăng tin
Nữ chuyên gia pháp lý Việt Nam đầu tiên nhậm chức Thẩm phán ITLOS
Phim ngắn AI ở Trung Quốc: “Slop” nên “flop”, khán giả phát ngán vì những gương mặt y hệt nhau
Hoa hậu Jennifer Phạm trao vương miện Hoa hậu Nhân ái – Miss Business World 2026 tại Mỹ cho Tuyết Nguyễn
Bé gái 3 tuổi đứng trước nhà chờ cô giáo mỗi ngày, người bố nói rõ lý do trích xuất camera đăng lên mạng
Cùng chuyên mục
TP.HCM có thêm địa chỉ nghiên cứu, bảo tồn văn hóa dòng họ
Quảng Ngãi đánh thức linh hồn di sản văn hóa từ lòng đất
Viện Phim Việt Nam đưa ký ức Thủ đô đến gần công chúng qua những thước phim di sản
Quảng Ngãi tôn vinh giá trị di sản trong Tuần Văn hóa - Đại đoàn kết toàn dân tộc
Long Thành Cầm Giả Ca và hành trình kể chuyện văn hóa Việt bằng điện ảnh
Viện Phim Việt Nam chiếu miễn phí ba phim truyện về lịch sử, văn hóa và đời sống người Việt