Trên đường đua Kidslympic Bé Bò hay Iron Racer, có em bé vừa nghe bố mẹ gọi tên đã hào hứng tiến về phía trước. Có bé ngồi im quan sát, bò sang làn bên cạnh, quay đầu đi ngược hướng hoặc bật khóc khi xung quanh vang lên quá nhiều tiếng cổ vũ.

Đó đều là những phản ứng rất bình thường của trẻ từ 7-18 tháng tuổi.

Ở giai đoạn này, trẻ chưa thực sự hiểu thế nào là thi đấu, chiến thắng hay về đích. Điều các bé cảm nhận rõ nhất là không gian có an toàn không, bố mẹ đang vui hay căng thẳng và mình có được đón nhận dù kết quả thế nào.

Bởi vậy, một lời cổ vũ đúng cách không chỉ giúp con mạnh dạn hơn trong vài phút trên đường đua. Nó còn góp phần tạo nên cảm giác an toàn và sự tự tin trong những trải nghiệm đầu đời của trẻ.

Trẻ nhỏ “đọc” cảm xúc của cha mẹ trước khi hiểu lời nói

Một em bé 7-18 tháng tuổi chưa thể hiểu hết những lời giải thích dài. Tuy nhiên, trẻ lại đặc biệt nhạy cảm với nét mặt, giọng nói và trạng thái cảm xúc của người chăm sóc.

Khi bố mẹ mỉm cười, gọi tên con bằng giọng vui vẻ và kiên nhẫn chờ đợi, trẻ dễ cảm nhận rằng mình đang ở trong một tình huống an toàn. Ngược lại, nếu người lớn liên tục giục giã, la lớn hoặc tỏ ra thất vọng, con có thể trở nên căng thẳng dù chưa hiểu chính xác bố mẹ đang nói gì.

Không ít phụ huynh nghĩ rằng càng hò hét nhiệt tình, trẻ càng có động lực tiến lên. Nhưng trong một không gian đông người, âm thanh quá lớn đôi khi lại khiến bé giật mình, mất tập trung hoặc sợ hãi.

Điều trẻ cần không phải là tiếng gọi lớn nhất khán phòng mà là một gương mặt quen thuộc, một ánh mắt dịu dàng và giọng nói khiến con cảm thấy yên tâm.

Hãy để con nhìn thấy gương mặt vui vẻ của bố mẹ

Khi cổ vũ trẻ, bố mẹ nên ngồi hoặc cúi xuống ngang tầm mắt của con. Khoảng cách phù hợp giúp bé dễ nhìn thấy khuôn mặt người thân và xác định được hướng mình muốn di chuyển.

Thay vì gọi dồn dập: “Nhanh lên!”, “Bò đi con!”, “Sắp thua rồi!”, bố mẹ có thể dùng những câu ngắn, rõ ràng và tích cực như:

“Con ơi, mẹ ở đây!”

“Con sang với bố nhé!”

“Con làm tốt lắm!”

“Không sao, mình từ từ thôi!”

“Bố mẹ đang chờ con đây!”

Nét mặt cũng quan trọng không kém lời nói. Một nụ cười và hai cánh tay rộng mở có thể trở thành tín hiệu khuyến khích hiệu quả hơn rất nhiều so với việc người lớn liên tục thúc giục.

Với trẻ tham gia Kidslympic Bé Bò, bố mẹ có thể sử dụng một món đồ chơi quen thuộc để thu hút sự chú ý của con nếu thể lệ cho phép. Với các bé tham gia Iron Racer, người lớn nên đứng ở vị trí trẻ dễ quan sát, gọi tên con và khuyến khích bé tự điều khiển xe thay vì tạo áp lực phải đi thật nhanh.

Đừng biến lời cổ vũ thành mệnh lệnh

Ranh giới giữa khuyến khích và gây áp lực đôi khi rất mong manh.

Ban đầu, bố mẹ có thể chỉ muốn con tiến thêm một chút. Nhưng khi thấy các bé khác bắt đầu về đích, sự sốt ruột dễ khiến lời cổ vũ trở thành mệnh lệnh: “Đi nhanh lên!”, “Sao con cứ đứng im thế?”, “Nhìn bạn mà làm kìa!”.

Những câu nói này không giúp một em bé đang bối rối hiểu mình phải làm gì. Trái lại, giọng nói căng thẳng của bố mẹ có thể khiến con cảm thấy tình huống trước mắt không còn an toàn.

Nếu trẻ dừng lại, cha mẹ hãy cho con vài giây quan sát. Nếu bé nhìn sang hướng khác, có thể nhẹ nhàng gọi tên để thu hút sự chú ý. Nếu trẻ khóc, hãy ưu tiên giúp con bình tĩnh thay vì cố thúc bé hoàn thành bằng mọi giá.

Một sân chơi vận động chỉ thực sự có ý nghĩa khi trẻ được tham gia trong trạng thái thoải mái và tự nguyện.

Tuyệt đối tránh so sánh con với những em bé khác

Trên cùng một đường đua, mỗi trẻ sẽ có một phản ứng khác nhau. Có bé bò rất nhanh, có bé thích ngồi quan sát; có trẻ hào hứng với xe chòi chân nhưng cũng có em cần thêm thời gian làm quen.

Điều đó không có nghĩa bé về đích trước phát triển tốt hơn hay bé dừng giữa đường kém tự tin hơn. Khả năng vận động của trẻ còn phụ thuộc vào độ tuổi, trải nghiệm, tâm trạng, giấc ngủ và mức độ quen thuộc với không gian xung quanh.

Vì vậy, bố mẹ không nên nói:

“Bạn đi được mà sao con không đi?”

“Ở nhà con nhanh lắm, sao đến đây lại thế?”

“Con làm bố mẹ thất vọng quá!”

“Nhìn em bé kia giỏi chưa!”

Ở độ tuổi này, trẻ có thể chưa hiểu trọn vẹn nội dung so sánh, nhưng vẫn cảm nhận được sự thất vọng và căng thẳng của người lớn.

Thay vì nhìn sang làn đua bên cạnh, cha mẹ hãy tập trung vào trải nghiệm của chính con. Chỉ cần bé dám ngồi lên xe, bước vào khu vực thi đấu hoặc bình tĩnh quan sát một không gian mới, đó cũng đã là một dấu mốc đáng ghi nhận.

Nếu con đứng im hoặc bật khóc thì sao?

Một đứa trẻ vận động thành thạo ở nhà vẫn có thể ngồi im khi bước vào không gian đông người. Âm thanh, ánh sáng, tiếng loa, những gương mặt xa lạ và sự thay đổi môi trường có thể khiến bé cần thêm thời gian thích nghi.

Nếu con đứng im, bố mẹ có thể mỉm cười, gọi tên và chờ đợi. Đừng vội thể hiện sự sốt ruột.

Nếu con bò ngược hướng hoặc rời khỏi đường đua, hãy coi đó là một tình huống đáng yêu thay vì một lỗi cần lập tức sửa chữa.

Nếu trẻ bật khóc, người lớn nên làm theo hướng dẫn của ban tổ chức, đồng thời ưu tiên trấn an con. Có những lúc, một cái ôm cần thiết hơn việc phải hoàn thành nốt vài mét còn lại.

Trẻ từ chối tham gia không đồng nghĩa với nhút nhát hay kém phát triển. Có thể con đang buồn ngủ, đói, mệt hoặc đơn giản là chưa sẵn sàng trước một trải nghiệm quá mới mẻ.

Khen nỗ lực thay vì chỉ khen kết quả

Sau khi hoạt động kết thúc, cha mẹ nên ghi nhận việc con đã tham gia thay vì chỉ tập trung vào thứ hạng.

Bố mẹ có thể nói: “Hôm nay con đã rất cố gắng”, “Con đã dám thử một trò chơi mới” hoặc “Bố mẹ rất vui vì được chơi cùng con”.

Ngay cả khi trẻ không về đích, một cái ôm và lời khen chân thành vẫn giúp con kết thúc trải nghiệm trong cảm giác tích cực.

Cách phản ứng này còn gửi đến trẻ một thông điệp quan trọng: Con được yêu thương không phải vì con nhanh nhất, giỏi nhất hay chiến thắng, mà vì con đã can đảm trải nghiệm theo cách của mình.

Đó chính là nền tảng để trẻ hình thành sự tự tin lành mạnh: dám thử, không quá sợ mắc lỗi và biết rằng mình luôn có một điểm tựa an toàn phía sau.

Đường đua đầu đời không chỉ dành cho con

Kidslympic Bé Bò dành cho trẻ 7-12 tháng và Iron Racer dành cho trẻ 12-18 tháng không chỉ là cơ hội để các bé vận động. Đây cũng là dịp để bố mẹ học cách quan sát, kiên nhẫn và tôn trọng nhịp phát triển riêng của con.

Trên đường đua ấy, có thể bé sẽ lao nhanh về đích trong tiếng reo vui. Cũng có thể con ngồi yên, bò nhầm làn hoặc quay lại tìm bố mẹ. Nhưng sau cùng, điều đáng nhớ nhất không phải là con đứng thứ mấy.

Điều còn lại trong trải nghiệm của trẻ chính là ánh mắt, nụ cười và vòng tay của bố mẹ.

Một lời cổ vũ đúng cách không bảo đảm con sẽ chiến thắng cuộc đua. Nhưng nó giúp trẻ hiểu rằng mỗi khi bước vào một hành trình mới, con luôn có gia đình ở bên: không thúc ép, không so sánh và sẵn sàng đón con dù con tiến nhanh, đi chậm hay cần dừng lại giữa đường.