Ảnh minh họa: ITN

Theo thông tin từ Bộ Khoa học và Công nghệ, Bộ Khoa học và Công nghệ Trung Quốc vừa công bố đợt thứ tư danh sách các trường hợp vi phạm liêm chính nghiên cứu, ghi nhận 28 vụ việc liên quan đến hơn 30 bài báo khoa học đã được công bố trên các tạp chí quốc tế.

Trong số các trường hợp bị xử lý, Zhang Ping là người chịu mức kỷ luật nghiêm khắc nhất. Với tư cách vừa là tác giả đầu, vừa là tác giả liên hệ của 5 bài báo, Zhang Ping bị xác định có hành vi bịa đặt quy trình nghiên cứu, sửa đổi hồ sơ nghiên cứu và ghi tên tác giả không đúng quy định. Ngoài lệnh cấm vĩnh viễn, người này còn bị thu hồi kinh phí nghiên cứu, hủy bỏ các giải thưởng khoa học và buộc rút toàn bộ các bài báo vi phạm.

Shao Liang cũng bị áp dụng hình thức xử lý tương tự sau khi bị xác định là tác giả liên hệ của hai bài báo có hành vi gian lận cùng tính chất.

Không chỉ hai trường hợp trên, nhiều nhà nghiên cứu khác cũng bị xử lý vì mua bán dữ liệu nghiên cứu, thuê viết bài hoặc làm giả kết quả nghiên cứu. Danh sách gồm Jia Junqing, Peng Ying, Luo Rong, Li Sanjun, Wu Zhiying, Dai Feng, Zeng Ganhua, Dai Qixin, Chen Xiehui, Sun Wei, Chen Xuelian, Feng Pengjiu, Shi Xuekai, Zhang Yanzhuo, Qin Bo, Jiang Dianming cùng nhiều tác giả đầu như Huang Jinqing, Hu Fan, Chai Wen, Zhang Ji, Wang Zhiyong, Liang Yan, Yu Ming, Lai Weiqiang, Zhou Lin, Xiong Kai, Liu Zhaochun, Qu Yunfei, Tan Wei và những người khác.

Đối với phần lớn các trường hợp này, thời hạn cấm tham gia các chương trình nghiên cứu sử dụng ngân sách nhà nước dao động từ 3 đến 10 năm. Nhiều người đồng thời bị thu hồi hoặc chấm dứt kinh phí nghiên cứu, hủy bỏ giải thưởng và danh hiệu khoa học, cấm xét chức danh nghề nghiệp, đình chỉ quyền hướng dẫn nghiên cứu sinh, buộc rút bài báo và bị đưa vào Cơ sở dữ liệu quốc gia về các trường hợp vi phạm liêm chính nghiên cứu.

Theo thống kê từ đợt công bố, hơn 20 tác giả đầu và tác giả liên hệ đã bị đưa vào Cơ sở dữ liệu quốc gia về các trường hợp vi phạm nghiêm trọng trong nghiên cứu khoa học. Ngoài hai trường hợp bị cấm vĩnh viễn, đa số cá nhân còn lại bị cấm tham gia các chương trình nghiên cứu sử dụng ngân sách nhà nước từ 3 đến 10 năm.

Các vụ việc được phát hiện tại nhiều bệnh viện và cơ sở nghiên cứu thuộc các địa phương như Giang Tây, Sơn Tây, Quảng Đông, Quảng Tây, Trùng Khánh, Tân Cương và một số địa phương khác. Theo Bộ Khoa học và Công nghệ Trung Quốc, phạm vi phân bố của các vụ việc cho thấy tình trạng gian lận khoa học trong lĩnh vực y sinh diễn ra trên quy mô rộng.

Toàn bộ quá trình xử lý được thực hiện theo Quy định về điều tra và xử lý hành vi vi phạm liêm chính nghiên cứu của Trung Quốc. Quy định này cho phép áp dụng đồng thời nhiều chế tài đối với người vi phạm, từ công khai danh tính, thu hồi hoặc chấm dứt kinh phí nghiên cứu, hủy bỏ giải thưởng và danh hiệu khoa học, cấm xét chức danh nghề nghiệp đến đình chỉ quyền hướng dẫn nghiên cứu sinh, buộc rút các công trình khoa học liên quan và đưa vào Cơ sở dữ liệu quốc gia về các trường hợp vi phạm nghiêm trọng trong nghiên cứu khoa học.

Việc công bố cùng lúc số lượng lớn trường hợp vi phạm tiếp tục cho thấy quyết tâm của Trung Quốc trong xử lý gian lận học thuật, đặc biệt đối với các hành vi liên quan đến "lò bán bài", mua bán dữ liệu nghiên cứu và giả mạo kết quả thực nghiệm.

Đáng chú ý, thay vì chỉ tập trung xử lý từng bài báo vi phạm, cơ quan quản lý của Trung Quốc tiếp tục chuyển trọng tâm sang xử lý trực tiếp các cá nhân và mạng lưới gian lận. Việc công khai danh tính người vi phạm cùng các chế tài nghiêm khắc được xem là biện pháp nhằm tăng cường tính răn đe và củng cố các chuẩn mực về liêm chính nghiên cứu.