Nhằm hỗ trợ dự án đai rừng phòng hộ "Vạn Lý Trường Thành xanh" đầy tham vọng, Viện Khoa học Lâm nghiệp Trung Quốc đã triển khai thử nghiệm các giải pháp cố định cát làm từ tre tại tỉnh Thanh Hải và khu tự trị Nội Mông. Đây được xem là bước tiến mới trong nỗ lực ngăn chặn tình trạng sa mạc hóa, vốn được xem là hiểm họa sinh thái khi đang đe dọa 27,4% diện tích đất đai và tác động trực tiếp đến khoảng 400 triệu người dân quốc gia này.

Nạn sa mạc hóa, xuất phát từ tình trạng biến đổi khí hậu kết hợp với các hoạt động khai thác quá độ của con người như phá rừng và chăn thả gia súc, đã biến nhiều vùng đất phì nhiêu thành những khu hoang mạc cằn cỗi. Tại những khu vực huyết mạch như Sa mạc Taklimakan – sa mạc di động lớn thứ hai thế giới, cát xâm lấn liên tục uy hiếp tuyến đường cao tốc băng qua sa mạc, nơi đóng vai trò chiến lược đối với ngành dầu khí và sự phát triển kinh tế của Tân Cương.

Để bảo vệ các tuyến giao thông và vùng giáp ranh, Trung Quốc từng áp dụng nhiều giải pháp cơ học như làm hàng rào rơm hay ô lưới nhựa. Tuy nhiên, rơm nhanh chóng bị mục nát và mủn thành bụi chỉ sau 2 đến 3 năm dưới thời tiết sa mạc khắc nghiệt, khiến hơn 70% công trình mất tác dụng và để lại các tuyến đường bị cát chôn lấp. Trong khi đó, các tấm lưới nhựa tổng hợp tuy bền hơn nhưng lại xả ra môi trường lượng rác thải nhựa không thể phân hủy. Một số giải pháp sinh học khác như trồng bụi cây Ngải cứu lại vô tình gây ra các đợt dị ứng phấn hoa nghiêm trọng cho cư dân xung quanh.

Trước thực trạng đó, các nhà nghiên cứu đã chuyển hướng sang vật liệu tre tái tạo. Dưới sự dẫn dắt của chuyên gia, nhóm nghiên cứu đã áp dụng kỹ thuật chế tạo thông minh để đan tre nguyên liệu thành các khung ô cố định cát và hàng rào chắn gió cao. Bên cạnh đó, họ còn thiết kế các khay thu nước mưa chuyên dụng từ hỗn hợp sợi tre và gỗ, giúp tận dụng tối đa lượng mưa ít ỏi để dẫn nước thấm sâu vào lòng đất.

So với phương pháp truyền thống, hàng rào tre có tuổi thọ kéo dài từ 3 đến 10 năm, gấp tới 3 lần so với rơm, đồng thời có khả năng chống tia UV và phân hủy sinh học hoàn toàn, triệt tiêu nguy cơ ô nhiễm vi nhựa. Theo ghi nhận từ trang South China Morning Post, hệ thống mới này không chỉ kéo dài thời gian sử dụng mà còn giúp giảm hơn 20% tổng chi phí đầu tư.

Kết quả thử nghiệm thực địa tại tỉnh Thanh Hải và khu vực Nội Mông cho thấy vật liệu tre có khả năng chống chịu tốt trước khí hậu khô hạn mà không bị mục nát hay giòn gãy sớm.

Trong khuôn khổ Chương trình Rừng phòng hộ Tam Bắc trải dài hàng nghìn kilomet qua các vùng khô hạn phía Bắc, khi nhu cầu về các công nghệ cố định cát bền vững đang ở mức cao nhất, thành công của mô hình này mở ra triển vọng rất lớn.

Không chỉ dừng lại ở việc chắn cát, các nhà khoa học còn đang thử nghiệm trồng các loại nấm ăn được ngay dưới thảm che phủ của tre nhằm cải tạo độ phì nhiêu và bổ sung chất hữu cơ cho đất sa mạc.