Sau một ngày dài, bạn tắt đèn, nằm xuống giường và chuẩn bị ngủ. Chỉ vài phút sau, tiếng vo ve quen thuộc bắt đầu xuất hiện ngay sát tai. Bạn đưa tay đập liên tục nhưng không trúng. Bực bội, bạn bật đèn, kiểm tra cạnh gối, dưới gầm giường, rèm cửa và các góc phòng nhưng không thấy bóng dáng con muỗi nào.

Khi đèn được tắt lần nữa, tiếng vo ve lại vang lên.

Hiện tượng này khiến nhiều người nghĩ rằng muỗi “biến mất” khi đèn bật và chỉ xuất hiện trong bóng tối. Tuy nhiên, nguyên nhân không hẳn nằm ở việc muỗi bị ánh sáng đánh lừa. Trong nhiều trường hợp, khi đèn bật, muỗi chỉ tạm thời bay vào vị trí khuất hoặc đậu yên trên tường, rèm cửa và đồ đạc. Đến khi căn phòng trở lại tối, nó tiếp tục tìm vật chủ.

Muỗi tìm người bằng cách nào?

Muỗi không phụ thuộc hoàn toàn vào thị giác để tìm người. Loài côn trùng này sử dụng nhiều tín hiệu khác nhau, trong đó quan trọng nhất là khí carbon dioxide (CO₂) trong hơi thở, mùi cơ thể và nhiệt độ da. Khi con người ngủ, mỗi lần thở ra đều tạo ra một luồng CO₂ trong không khí. Muỗi có thể phát hiện tín hiệu này từ khoảng cách tương đối xa và bay về phía nơi có nồng độ CO₂ cao hơn. Khi tiến lại gần, chúng tiếp tục sử dụng mùi da, mồ hôi và nhiệt tỏa ra từ cơ thể để xác định vị trí thích hợp.

Ở khoảng cách gần, nhiệt độ cơ thể trở thành một dấu hiệu quan trọng. Nghiên cứu gần đây cho thấy muỗi còn có khả năng cảm nhận tín hiệu nhiệt từ cơ thể người, giúp chúng định hướng ngay cả trong điều kiện ánh sáng yếu hoặc bóng tối. Vì vậy, việc tắt đèn không khiến muỗi “nhìn thấy” bạn rõ hơn. Bóng tối chỉ làm con người khó quan sát và phản ứng chậm hơn, trong khi các tín hiệu mà muỗi sử dụng để tìm vật chủ như CO₂, mùi cơ thể và nhiệt vẫn hiện diện.

Vì sao muỗi thường bay sát tai?

Âm thanh vo ve mà chúng ta nghe thấy thực chất đến từ chuyển động cánh của muỗi. Khi bay gần đầu hoặc tai, âm thanh này trở nên rõ hơn, khiến cảm giác khó chịu tăng lên. Bên cạnh đó, vùng đầu và cổ thường nằm ngoài chăn, có nhiệt độ ổn định và gần luồng khí CO₂ do con người thở ra. Đây có thể là một trong những lý do muỗi thường bay quanh mặt, đầu và tai, thay vì chỉ tập trung ở những phần cơ thể đã được che phủ.

Khi bạn bật đèn, thay đổi đột ngột về ánh sáng khiến muỗi có thể bay khỏi vị trí đang tiếp cận và tìm nơi ẩn nấp. Nó không biến mất mà chỉ trở nên khó phát hiện hơn. Nếu lập tức tìm kiếm khắp phòng, bạn thường khó nhìn thấy một con muỗi nhỏ đang đậu bất động trên bề mặt có màu tối hoặc trong các nếp gấp của rèm.

Đừng quá tin vào tinh dầu và ánh đèn vàng

Nhiều mẹo dân gian cho rằng tinh dầu, ngải cứu hoặc nước hoa có thể xua muỗi. Những mùi mạnh có thể khiến muỗi tạm thời tránh xa một khu vực, nhưng hiệu quả thường không ổn định và không thể thay thế các biện pháp phòng chống đã được kiểm chứng.

Tương tự, bật đèn ngủ màu vàng không phải là cách chắc chắn khiến muỗi mất phương hướng. Màu sắc và cường độ ánh sáng có thể ảnh hưởng đến hành vi của một số loài côn trùng, nhưng không thể ngăn muỗi phát hiện CO₂, mùi cơ thể và nhiệt từ người đang nằm trên giường. Vì thế, không nên xem đèn vàng như một “lá chắn” chống muỗi.

Cách hạn chế muỗi trong phòng ngủ

Màn ngủ là một trong những biện pháp đơn giản và đáng tin cậy nhất, đặc biệt với trẻ nhỏ, người cao tuổi và phụ nữ mang thai. Tuy nhiên, cần kiểm tra kỹ các mép màn, tránh để màn bị thủng hoặc chạm sát vào cơ thể vì muỗi vẫn có thể đốt xuyên qua một số loại vải mỏng.

Quạt cũng có thể giúp giảm nguy cơ bị muỗi đốt. Luồng gió làm xáo trộn hướng di chuyển của muỗi, đồng thời khiến chúng khó bay và khó tiếp cận người đang nằm. Ngoài ra, nên mặc quần áo dài, sử dụng sản phẩm chống muỗi theo đúng hướng dẫn và đóng kín cửa, lắp lưới chống muỗi tại những vị trí cần thiết.

Quan trọng hơn, hãy loại bỏ nơi muỗi sinh sản. Bất kỳ vật dụng nào có nước đọng như khay chậu cây, xô, chậu, máng nước, cống thoát sàn hoặc hộp đựng ngoài ban công đều cần được kiểm tra và vệ sinh thường xuyên. Việc dọn sạch nước đọng ít nhất mỗi tuần có thể giúp hạn chế vòng đời của muỗi ngay từ giai đoạn ấu trùng.

Muỗi không thật sự “tàng hình” khi bật đèn. Chúng chỉ đang sử dụng các giác quan khác với con người để tìm vật chủ và ẩn nấp rất nhanh khi bị phát hiện. Muốn ngủ yên hơn, thay vì bật đèn rồi tìm kiếm trong tuyệt vọng, cách hiệu quả hơn là dùng màn, tạo luồng gió, giữ phòng thông thoáng và xử lý triệt để những nơi có nước đọng.

Theo Aboluowang