“Dù thế nào đó cũng là ông bà ruột của đứa trẻ!”

Câu nói này thường được dùng để chỉ trích những cha mẹ không muốn đưa con về thăm ông bà. Họ bị cho là ích kỷ, bất hiếu, thậm chí cố tình chia rẽ tình cảm gia đình.

Nhưng có một sự thật cần nói thẳng: Có chung huyết thống không đồng nghĩa với việc đứa trẻ đương nhiên phải yêu quý và gần gũi.

Có những người ông, người bà không góp tiền cũng chẳng góp sức chăm cháu. Điều đáng nói không nằm ở tiền bạc, mà ở chỗ họ quanh năm không gọi điện hỏi thăm, không biết cháu đang học lớp nào, khỏe mạnh ra sao hay thích điều gì. Thế nhưng cứ đến lễ Tết, trước mặt họ hàng, họ lại ôm hôn, chụp ảnh và kể như thể mình luôn hết lòng vì cháu.

Khi đứa trẻ né tránh, không chịu ôm hoặc không gọi ông bà một cách hồ hởi, cha mẹ lại bị trách “không biết dạy con”.

Đó không phải tình thân. Đó là yêu cầu một đứa trẻ tham gia vào màn trình diễn của người lớn.

Trẻ không có nghĩa vụ phải thân thiết với người xa lạ

Trong suy nghĩ của người lớn, danh xưng “ông bà” mang ý nghĩa đặc biệt. Nhưng với trẻ nhỏ, sự gần gũi không được tạo nên bởi cách xưng hô. Nó đến từ những lần gặp gỡ, trò chuyện, chăm sóc và đáp lại cảm xúc của nhau.

Một người quanh năm vắng mặt vẫn có thể là người lạ trong cảm nhận của trẻ, dù trên giấy tờ đó là ông bà ruột.

Vì vậy, khi con trốn sau lưng mẹ, không muốn được bế hay từ chối ôm hôn, đó chưa chắc là hỗn láo. Có thể con chỉ đang phản ứng trước một người mà mình chưa đủ tin tưởng.

Cha mẹ có thể dạy con chào hỏi lễ phép nhưng không nên ấn đầu bắt chào, kéo tay ép ôm hoặc trách con “không có tình cảm”. Sự lễ phép cần được hướng dẫn; tình cảm không thể được cưỡng ép.

Tình thân lúc nóng lúc lạnh khiến trẻ bối rối

Nguy hiểm nhất không phải là ít gặp nhau, mà là cách đối xử thiếu nhất quán.

Trước mặt mọi người, ông bà vồn vã bế cháu, cho quà và liên tục nói nhớ thương. Nhưng khi không còn người chứng kiến, họ lạnh nhạt, thiếu kiên nhẫn hoặc bỏ mặc trẻ. Hôm nay cháu được chiều chuộng, ngày mai lại bị phớt lờ.

Đứa trẻ sẽ không hiểu sự thay đổi ấy xuất phát từ đâu. Con có thể tự hỏi mình phải ngoan thế nào, đáng yêu ra sao mới tiếp tục nhận được sự quan tâm.

Nếu cha mẹ vẫn bắt con thể hiện tình cảm để giữ thể diện, thông điệp mà trẻ nhận được sẽ là: Cảm xúc của con không quan trọng; điều quan trọng là phải làm người lớn hài lòng.

Lâu dần, trẻ có thể quen với việc che giấu sự khó chịu, miễn cưỡng thân thiết hoặc đóng vai ngoan ngoãn để được công nhận. Đây không phải bài học về lòng hiếu thảo, mà là bài học về sự chịu đựng và làm hài lòng người khác.

Không phải cho tiền mới được quyền yêu cháu

Cũng cần nói rõ: Giá trị của ông bà không được đo bằng tiền bạc hay số ngày trông cháu.

Có những người không khá giả, sức khỏe yếu hoặc ở quá xa nên không thể hỗ trợ con cháu. Nhưng họ vẫn thường xuyên gọi điện, nhớ ngày sinh nhật, lắng nghe cháu kể chuyện và giữ lời mỗi khi hứa điều gì. Sự quan tâm ấy ít phô trương nhưng đủ để trẻ cảm nhận được tình yêu.

Ngược lại, một phong bao lì xì lớn hay vài bức ảnh ôm cháu ngày Tết không thể bù đắp cho cả năm thờ ơ.

Vấn đề không phải ông bà “đã cho bao nhiêu”, mà là họ có thực sự coi đứa trẻ như một con người cần được yêu thương và tôn trọng hay chỉ xem cháu như đạo cụ để thể hiện trước họ hàng.

Cha mẹ có quyền đặt giới hạn để bảo vệ con

Không phải cứ có quan hệ máu mủ thì người lớn được quyền tùy ý bước vào cuộc sống của trẻ.

Nếu ông bà tôn trọng cha mẹ, đối xử chân thành và muốn xây dựng tình cảm với cháu, cha mẹ nên tạo cơ hội. Mối quan hệ có thể bắt đầu từ những cuộc gọi ngắn, các buổi gặp vừa phải và sự quan tâm đều đặn.

Nhưng nếu ông bà thường xuyên ép buộc trẻ, xúc phạm cha mẹ, dùng quà cáp để lôi kéo, lúc yêu chiều lúc lạnh nhạt hoặc chỉ tìm đến cháu khi cần thể hiện với người ngoài, cha mẹ hoàn toàn có quyền giới hạn việc tiếp xúc.

Đó không phải trả thù hay chia rẽ tình thân. Đó là từ chối để con trở thành công cụ giữ thể diện cho bất kỳ ai.

Cha mẹ cũng không cần nói xấu ông bà trước mặt trẻ. Chỉ cần dạy con một nguyên tắc rõ ràng: Con phải cư xử lễ phép, nhưng con có quyền từ chối ôm, hôn hoặc ở riêng với người khiến con không thoải mái.

Huyết thống chỉ tạo nên danh phận. Muốn có tình thân, người lớn phải bỏ thời gian, sự chân thành và trách nhiệm để vun đắp.

Không ai có thể vắng mặt suốt tuổi thơ của một đứa trẻ rồi bất ngờ xuất hiện, yêu cầu con phải quấn quýt chỉ vì hai tiếng “ông bà”.

Tình yêu thật không cần diễn trước mặt họ hàng. Và một đứa trẻ cũng không có trách nhiệm giúp người lớn hoàn thành màn diễn ấy.

Nguồn: Sohu