Nếu thường xuyên đi máy bay, hành khách hẳn đã quen với hình ảnh các tiếp viên trở về vị trí, ngồi vào những chiếc ghế nhỏ được bố trí dọc cabin và giữ nguyên tư thế trong thời điểm máy bay bắt đầu lăn bánh, cất cánh hoặc chuẩn bị hạ cánh. Những chiếc ghế này được gọi là jump seat, dành riêng cho tổ bay và được bố trí tùy theo thiết kế của từng loại máy bay. Ở một số vị trí, ghế được đặt quay mặt về phía cabin, khiến tiếp viên ngồi đối diện hành khách thay vì nhìn cùng hướng với họ.

Ảnh minh họa

 Tư thế tưởng như đơn giản này thực chất liên quan trực tiếp đến cách tổ bay được phân công nhiệm vụ trong những giai đoạn quan trọng của chuyến bay. Khi đã trở về jump seat, tiếp viên không còn thực hiện các công việc phục vụ thông thường mà chuyển sang trạng thái tập trung, giữ vị trí được phân công và quan sát khu vực phụ trách trong khả năng phù hợp. Chính vì vậy, hình ảnh một tiếp viên ngồi yên trong vài phút không có nghĩa họ đang “nghỉ”, mà ngược lại, đây là lúc mọi thứ trong cabin phải được đặt vào trạng thái sẵn sàng.

Vì sao có những chiếc ghế quay mặt vào cabin?

Cất cánh và hạ cánh là những thời điểm máy bay có nhiều thay đổi về tốc độ, độ cao và trạng thái vận hành trong khoảng thời gian tương đối ngắn. Đây cũng là lúc cabin phải được kiểm soát chặt chẽ theo các quy trình an toàn, từ việc kiểm tra hành khách cho đến vị trí của từng thành viên tổ bay. Vì vậy, trước khi máy bay bước vào những giai đoạn này, các tiếp viên đều phải trở về đúng jump seat được phân công.

Với những chiếc ghế được bố trí quay vào cabin, hướng ngồi giúp tiếp viên có thể quan sát khu vực hành khách mà mình phụ trách. Nếu nhận thấy khói, mùi bất thường, hành khách gặp vấn đề hoặc xuất hiện một dấu hiệu khác thường trong cabin, họ có thể phát hiện sớm và xử lý theo quy trình. Quan trọng hơn, trong trường hợp xảy ra sự cố, tiếp viên đã ở đúng vị trí thay vì phải di chuyển từ một khu vực khác, nhờ đó có thể nhanh chóng thực hiện phần việc của mình.

Ảnh minh họa

 Cách bố trí này cũng gắn với nhiệm vụ của từng thành viên tổ bay. Trong tình huống khẩn cấp, tiếp viên có thể phải hướng dẫn hành khách đến lối thoát phù hợp, hỗ trợ người gặp khó khăn, kiểm soát dòng người di chuyển và phối hợp với các thành viên khác. Vì thế, vị trí jump seat được tính toán dựa trên thiết kế cabin, vị trí cửa thoát hiểm và khu vực mà mỗi tiếp viên phụ trách, thay vì đơn thuần là tìm một chỗ ngồi thuận tiện.

Tuy nhiên, không nên hiểu rằng mọi tiếp viên trên mọi loại máy bay đều bắt buộc phải ngồi quay mặt về phía hành khách. Hướng của jump seat có thể khác nhau tùy thiết kế và cấu hình cabin. Điểm quan trọng là thành viên tổ bay phải ngồi đúng vị trí được chỉ định, sử dụng hệ thống dây đai và giữ tư thế phù hợp với yêu cầu an toàn của máy bay.

Trước khi ngồi vào ghế, tiếp viên đã hoàn tất cả một chuỗi kiểm tra

Để hiểu vì sao các tiếp viên phải nhanh chóng trở về jump seat, cần nhìn vào những gì diễn ra ngay trước đó. Trong thời gian chuẩn bị cất cánh hoặc hạ cánh, họ không chỉ nhắc hành khách thắt dây an toàn mà còn kiểm tra nhiều chi tiết trong cabin như bàn ăn đã được gập, tựa ghế dựng thẳng, hành lý xách tay được cất đúng vị trí và lối đi không bị cản trở. Những yêu cầu này khá quen thuộc nên nhiều người thường thực hiện theo thói quen mà không để ý rằng chúng đều có liên quan đến một mục tiêu chung: đưa cabin về trạng thái phù hợp trước khi máy bay bước vào giai đoạn quan trọng.

Ý nghĩa của việc này đặc biệt rõ trong trường hợp phải sơ tán khẩn cấp. Khi hàng trăm hành khách cần di chuyển trong thời gian ngắn, một chiếc túi đặt giữa lối đi, bàn ăn chưa gập hoặc một vật dụng để sai vị trí đều có thể trở thành chướng ngại. Vì vậy, những yêu cầu tưởng như nhỏ nhặt mà tiếp viên liên tục nhắc hành khách thực hiện thực chất là một phần của quá trình giảm thiểu các yếu tố có thể gây cản trở nếu có tình huống bất thường.

Ảnh minh họa

 Chỉ sau khi những bước kiểm tra này hoàn tất, tiếp viên mới trở về jump seat. Từ đây, cabin bước sang một trạng thái khác: không còn phục vụ đồ ăn, thức uống hay xử lý các yêu cầu thông thường, tổ bay tập trung vào việc duy trì vị trí, theo dõi cabin và tuân thủ các quy trình trong giai đoạn cất hoặc hạ cánh. Bởi vậy, chiếc ghế nhỏ ở cuối hành lang hay gần cửa máy bay thực chất là điểm kết thúc của một chuỗi chuẩn bị đã diễn ra trước đó, chứ không phải nơi tiếp viên “ngồi chờ” cho hết thời gian.

Chiếc ghế nhỏ được thiết kế như thế nào?

Nhìn từ khoang hành khách, jump seat thường khá nhỏ gọn và có vẻ đơn giản hơn nhiều so với ghế dành cho hành khách. Tuy nhiên, đây là thiết bị được thiết kế riêng cho tổ bay, với hệ thống dây đai và cấu tạo phù hợp để bảo vệ người ngồi khi máy bay rung lắc hoặc chịu tác động đột ngột.

Tư thế ngồi trên jump seat cũng không phải lựa chọn tùy ý. Trong quá trình đào tạo, tiếp viên được hướng dẫn cách sử dụng dây đai, cách ngồi và cách chuẩn bị cơ thể trong các giai đoạn quan trọng của chuyến bay. Việc giữ cơ thể đúng tư thế giúp hạn chế nguy cơ chấn thương nếu xảy ra gia tốc hoặc giảm tốc đột ngột, đồng thời bảo đảm tiếp viên có thể nhanh chóng chuyển sang thực hiện nhiệm vụ nếu cần.

Vị trí của những chiếc ghế này cũng được tính toán cùng với thiết kế cabin và hệ thống cửa thoát hiểm. Tùy loại máy bay, jump seat có thể nằm gần cửa, tại khu vực bếp hoặc ở những vị trí khác trong cabin. Vì vậy, hành khách có thể bắt gặp những cách bố trí khác nhau trên các chuyến bay, nhưng điểm chung là chúng đều phải phù hợp với yêu cầu an toàn và nhiệm vụ của tổ bay.

“Ngồi yên” không có nghĩa là đang nghỉ

Khi máy bay chuẩn bị cất cánh hoặc hạ cánh, mọi hoạt động trong cabin được đưa về trạng thái tối giản và có kiểm soát hơn. Hành khách được yêu cầu thắt dây an toàn, dựng thẳng tựa ghế, gập bàn ăn và cất hành lý; trong khi các tiếp viên trở về đúng jump seat, thắt dây và giữ vị trí cho đến khi giai đoạn này kết thúc. Nhìn từ bên ngoài, cabin lúc ấy gần như không còn hoạt động gì đáng chú ý, nhưng thực tế mỗi thành viên tổ bay đều đang ở vị trí đã được phân công.

Ảnh minh họa

 Chính sự “yên lặng” đó là điều dễ khiến hành khách hiểu nhầm rằng tiếp viên đang có một khoảng nghỉ. Thực tế, đây là thời điểm họ phải tạm gác các công việc phục vụ để tập trung vào an toàn cabin và duy trì khả năng phản ứng nếu có bất thường. Việc ngồi đúng vị trí cũng giúp tổ bay tránh phải di chuyển trong thời điểm máy bay đang thay đổi tốc độ hoặc độ cao.

Vì thế, lần tới khi nhìn thấy một tiếp viên ngồi trên jump seat, quay mặt về phía cabin trong những phút trước khi máy bay cất cánh hoặc hạ cánh, hình ảnh ấy có thể được nhìn theo một cách khác. Đó không đơn giản là tư thế ngồi quen thuộc, càng không phải khoảng nghỉ giữa hai lượt phục vụ, mà là một mắt xích trong quy trình an toàn của chuyến bay. Cabin đã được kiểm tra, hành khách đã được đưa về trạng thái phù hợp và mỗi thành viên tổ bay đã trở về đúng vị trí để có thể ứng phó nếu điều bất thường xảy ra.