Từ lâu, bia rượu luôn được coi là một trong những yếu tố nguy cơ hàng đầu gây tổn thương gan và ung thư gan. Tuy nhiên, bên cạnh đồ uống có cồn, những gì chúng ta ăn hàng ngày cũng có thể tiềm ẩn nguy cơ gây hại cho cơ quan này. Theo số liệu GLOBOCAN 2024 do Cơ quan Nghiên cứu Ung thư Quốc tế (IARC, thuộc WHO) công bố ngày 8/7/2026, thế giới ghi nhận khoảng 843.045 ca mắc mới và 732.489 ca tử vong do ung thư gan trong năm 2024. Riêng tại Việt Nam, ước tính có 14.591 ca mắc mới và 13.664 ca tử vong.

Ảnh minh họa

Điều đáng lo là bệnh về gan, nhất là ung thư gan thường chỉ được phát hiện khi đã ở giai đoạn muộn do thời gian ủ bệnh dài và triệu chứng ban đầu không rõ ràng. Chưa kể, ý thức phòng tránh còn chưa tốt do nhiều người chưa nắm bắt được các yếu tố gây bệnh.

Phổ biến như cho rằng chỉ lạm dụng rượu bia mới mắc bệnh gan, ung thư gan. Trong khi đó, có 4 loại hạt ăn nhiều "phá gan" chẳng kém rượu bia thì nhiều người không biết, thậm chí còn tưởng tốt:

1. Hạt bị nấm mốc hoặc nảy mầm

Đậu phộng, ngô hay hạt điều nếu bảo quản sai cách sẽ sinh ra nấm mốc chứa aflatoxin – chất độc được WHO xếp vào nhóm gây ung thư cực mạnh. Độc tố này tấn công trực tiếp vào tế bào gan, gây viêm gan mãn tính và xơ gan.

Nguy hiểm ở chỗ, aflatoxin không bị phân hủy hoàn toàn dù nấu ở nhiệt độ cao, nên việc cố tận dụng hạt chớm mốc sẽ khiến gan bị nhiễm độc nặng nề và làm suy giảm chức năng miễn dịch.

Ảnh minh họa

2. Hạt chế biến chứa nhiều dầu mỡ và đường

Các loại hạt điều rang mật ong hay đậu phộng chiên giòn thường chứa lượng lớn dầu mỡ và đường chất lượng thấp.

Khi tiêu thụ, gan phải làm việc quá tải để chuyển hóa lượng chất béo và đường dư thừa này, dẫn đến tình trạng gan nhiễm mỡ. Quá trình tích tụ mỡ lâu ngày không chỉ gây viêm gan mà còn là tiền đề dẫn đến xơ gan và ung thư gan, đồng thời làm tăng nguy cơ béo phì và tiểu đường. 

3. Hạt chứa độc tố tự nhiên chưa qua xử lý kỹ

Một số loại hạt như hạnh nhân đắng hay hạt điều sống có chứa glycoside cyanogen. Khi vào cơ thể, chất này giải phóng cyanide - một kịch độc gây tổn thương hệ thần kinh và khiến gan bị viêm cấp tính trong nỗ lực trung hòa độc tố.

Ảnh minh họa

Nếu không được chế biến hoặc xử lý nhiệt đúng cách, các phytotoxin tự nhiên trong hạt có thể gây buồn nôn, dị ứng và buộc tế bào gan phải hoạt động quá mức để giải độc, dẫn đến tổn thương cấu trúc gan lâu dài.

4. Hạt có hàm lượng muối quá cao

Nhiều loại hạt được tẩm ướp lượng muối lớn để tăng hương vị, nhưng đây lại là áp lực khủng khiếp cho cả gan và thận.

Gan cần phối hợp đào thải natri dư thừa, nếu lượng muối quá cao sẽ làm chậm quá trình tái tạo tế bào gan và gây giữ nước, phù nề. Việc ăn mặn thường xuyên không chỉ gây xơ gan mà còn làm tăng nguy cơ cao huyết áp và đột quỵ, đặc biệt nguy hiểm với những người đã có sẵn bệnh lý gan mật.

Ảnh minh họa

Ăn uống thế nào để phòng ngừa ung thư gan?

Lá gan là bộ lọc bền bỉ nhưng rất dễ tổn thương bởi các chất độc tích tụ từ thực phẩm bẩn. Để giảm tải cho gan, bác sĩ khuyên nên duy trì chế độ ăn thanh đạm, ưu tiên thực phẩm tươi sống và tự nấu nướng tại nhà để kiểm soát lượng muối, đường nạp vào.

Hãy tăng cường các loại rau họ cải, trái cây giàu chất chống oxy hóa và uống đủ nước để hỗ trợ gan đào thải độc tố tự nhiên. Việc hạn chế đạm từ thịt đỏ, thay bằng cá hoặc protein thực vật sẽ giúp ngăn ngừa tình trạng gan nhiễm mỡ và xơ hóa tế bào. Nếu thấy dấu hiệu mệt mỏi, vàng da hoặc da xanh xao do thiếu sắt, bạn nên thực hiện tầm soát chức năng gan ngay.