Trạm vũ trụ quỹ đạo Nga (ROS) dự kiến sẽ trở thành nền tảng máy bay không người lái đầu tiên trên thế giới. Thông tin này được người đứng đầu Roscosmos, Dmitry Bakanov, công bố. Theo người đứng đầu tập đoàn nhà nước, nhà ga sẽ được trang bị hệ thống robot để đảm nhiệm công tác bảo trì. 

Năm 2026 được xác định là giai đoạn "tổng duyệt" với 4 đợt phóng quan trọng, bao gồm các tàu vận tải thế hệ mới để thử nghiệm khả năng kết nối tự động. 

Kỷ nguyên của những “công nhân robot” trên quỹ đạo

Thay vì phụ thuộc vào những chuyến đi bộ ngoài không gian đầy rủi ro của các phi hành gia, các "drone vũ trụ" này sẽ trực tiếp xử lý các hỏng hóc hoặc thay thế linh kiện trên bề mặt trạm. Điều này không chỉ nâng cao hiệu suất vận hành mà còn giảm thiểu đáng kể chi phí duy trì sự sống cho con người trong những giai đoạn không cần thiết.

Hiện đã có 10 công ty vũ trụ tư nhân đang hoạt động tại Nga, ước tính lực lượng khoảng 10.000 người. Các dự án như mạng lưới vệ tinh "Rassvet" – đối thủ cạnh tranh trực tiếp với Starlink của SpaceX – đang được đẩy mạnh với mục tiêu đưa hơn 900 vệ tinh quỹ đạo thấp lên không gian vào năm 2035. Việc kết hợp giữa nền tảng hạ tầng của chính phủ (như trạm ROS) và sự linh hoạt của các công ty tư nhân đang tạo ra một hệ sinh thái vũ trụ năng động hơn bao giờ hết.

Điểm cốt lõi của ROS chính là việc tối ưu hóa tối đa các hệ thống robot tự hành. Thay vì thiết kế một không gian sống xa xỉ cho con người, ROS được xây dựng như một cỗ máy thông minh khổng lồ. Ông Bakanov tiết lộ kế hoạch rằng tập đoàn Roscosmos vào năm 2026 sẽ phóng một tàu vũ trụ có người lái và ba tàu chở hàng.

Việc phóng dự kiến sẽ diễn ra vào năm 2028 từ Baikonur. Độ nghiêng quỹ đạo sẽ là 51,6 độ, tương ứng với phân đoạn của Nga trên Trạm Vũ trụ Quốc tế (ISS). 

Vườn ươm cho cuộc viễn chinh Mặt Trăng

Tại sao Nga lại dồn lực vào việc thám hiểm vũ trụ trong thời điểm này? Câu trả lời nằm ở mục tiêu xa hơn: Chinh phục Mặt Trăng. 

Mặt Trăng là môi trường cực kỳ khắc nghiệt với bức xạ cao và chênh lệch nhiệt độ khủng khiếp, nơi việc duy trì sự hiện diện của con người là một bài toán chi phí khổng lồ. Bằng cách làm chủ công nghệ trên ROS, Nga đang hoàn thiện các thuật toán tự chủ hoàn toàn. Những robot đang sửa chữa module trên quỹ đạo Trái Đất hôm nay, ngày mai sẽ chính là những "công nhân" xây dựng căn cứ tại cực Nam Mặt Trăng mà không cần sự can thiệp trực tiếp từ con người.

Xa hơn nữa, định dạng của ROS với các module robot kết nối linh hoạt chính là mô hình thu nhỏ của một "cổng vũ trụ" quanh Mặt Trăng. Khoảng cách từ Trái Đất đến cung trăng gây ra độ trễ tín hiệu lớn, khiến việc điều khiển thủ công trở nên bất khả thi trong các tình huống khẩn cấp.

Hệ điều hành AI đang được phát triển cho ROS sẽ cho phép các tàu đổ bộ tự động cập bến, tiếp nhiên liệu và chuyển giao mẫu vật khai thác được từ lòng đất Mặt Trăng. Đây là chiến lược "tiền trạm thông minh": Sử dụng robot để thiết lập hạ tầng và khai thác tài nguyên tại chỗ (nước đóng băng, Helium-3) trước khi đưa phi hành gia xuống. Cách tiếp cận này giúp Nga giảm thiểu rủi ro sinh mạng và tối ưu hóa ngân sách cho những mục tiêu dài hạn.

 “Thế trận” công nghệ trên tầm cao mới

Việc định nghĩa lại trạm vũ trụ như một nền tảng drone cho thấy Nga đang đặt cược vào trí tuệ nhân tạo để duy trì vị thế cường quốc không gian. ROS không chỉ là một trạm quỹ đạo đơn thuần; nó là phòng thí nghiệm sống cho những công nghệ sẽ đưa con người tiến xa hơn vào hệ Mặt Trời.

Trong bối cảnh cuộc đua không gian mới đang nóng lên, chiến lược "robot hóa" của Roscosmos có thể là chìa khóa để mở ra một phương thức quản trị không gian hiệu quả, bền vững và thực dụng hơn. Nếu thành công, đây sẽ là minh chứng cho việc dùng công nghệ để vượt qua những giới hạn sinh học của con người, biến những vùng đất xa xôi như Mặt Trăng trở thành tiền đồn mới của nhân loại.