Chỉ với vài phút rảnh rỗi, nhiều người có thể lướt hàng chục video ngắn trên Reels hay TikTok. Không thể phủ nhận đây là một hình thức giải trí nhanh và tiện lợi, nhưng các nhà tâm lý học cũng chỉ ra rằng loại nội dung chúng ta tiêu thụ thường xuyên có thể tác động đến cảm xúc, nhận thức và cách ứng xử trong cuộc sống. Đặc biệt, những nội dung đánh mạnh vào sự tức giận, hiếu kỳ hay tâm lý hơn thua thường khiến người xem dễ bị cuốn vào hơn, nhất là khi khả năng kiểm soát cảm xúc chưa thực sự tốt.

Tất nhiên, việc từng xem một video không nói lên điều gì về EQ của một người. Tuy nhiên, nếu bảng tin mỗi ngày gần như chỉ xoay quanh những nội dung tiêu cực hoặc kích động cảm xúc mạnh, đó có thể là dấu hiệu cho thấy bản thân đang vô tình nuôi dưỡng những thói quen không có lợi cho trí tuệ cảm xúc.

1. Những video chỉ để soi mói, chê bai ngoại hình người khác

Một trong những dạng Reels phổ biến nhất hiện nay là các video "bóc phốt" ngoại hình, chê cách ăn mặc, chế giễu biểu cảm hoặc cắt ghép hình ảnh của người khác để tạo tiếng cười. Những nội dung này thường thu hút lượng tương tác rất lớn bởi chúng đánh vào xu hướng so sánh xã hội vốn tồn tại ở hầu hết mọi người.

Ảnh minh họa

Tuy nhiên, các nghiên cứu về trí tuệ cảm xúc cho thấy khả năng đồng cảm là một trong những yếu tố quan trọng giúp con người xây dựng các mối quan hệ lành mạnh. Người có EQ cao vẫn có thể nhận xét về cái đẹp hoặc góp ý cho người khác, nhưng họ ít hứng thú với những nội dung lấy sự tự ti hay khiếm khuyết của người khác làm trò giải trí. 

Trái lại, nếu thường xuyên bị cuốn vào các video chỉ để chê bai, người xem cũng dễ hình thành thói quen đánh giá người khác qua vẻ bề ngoài và giảm đi sự thấu cảm trong giao tiếp.

2. Những video càng nhiều cãi vã càng xem đến cuối

Không khó để bắt gặp những đoạn clip ghi lại cảnh hàng xóm tranh cãi, đồng nghiệp đấu khẩu, khách hàng xô xát hay những màn livestream "combat" kéo dài hàng giờ. Dù nội dung chẳng mang lại nhiều giá trị, chúng vẫn liên tục xuất hiện trên bảng tin vì tạo ra lượng bình luận và chia sẻ rất lớn.

Các nhà tâm lý học gọi đây là thiên kiến tiêu cực (negativity bias) - xu hướng bộ não chú ý nhiều hơn đến những thông tin tiêu cực so với tích cực. Khi liên tục tiếp xúc với các video đầy mâu thuẫn, người xem cũng dễ bị kéo theo cảm giác bực bội, tức giận hoặc muốn đứng về một phe nào đó. Người có EQ cao không phải không xem những nội dung này, nhưng họ thường biết dừng lại đúng lúc và không để chúng trở thành nguồn giải trí chính mỗi ngày.

3. Những video "dạy đời" bằng cách hạ thấp người khác

Một kiểu nội dung khác rất dễ viral là những video mở đầu bằng các câu như: "Người thông minh sẽ không bao giờ làm điều này", "Chỉ người thất bại mới cư xử như vậy" hay "Ai còn làm thế này thì quá kém". Thay vì chia sẻ kiến thức hoặc kinh nghiệm, các video này thường cố tình tạo cảm giác người xem đang ở vị trí "cao hơn" người khác.

Loại nội dung này mang lại sự thỏa mãn nhất thời vì đánh vào nhu cầu được khẳng định bản thân. Thế nhưng về lâu dài, nó cũng dễ khiến người xem hình thành thói quen phán xét thay vì tìm cách thấu hiểu. Người có EQ cao thường ưu tiên những nội dung giúp họ học thêm điều mới hoặc nhìn nhận vấn đề đa chiều, thay vì các video chỉ nhằm hạ thấp người khác để tạo cảm giác mình giỏi hơn.

Ảnh minh họa

4. Những video cố tình chia phe để kích động tranh cãi

"Nam hay nữ khổ hơn?", "Gen Z hay Gen Y làm việc tốt hơn?", "Trường công hay trường tư mới đáng học?"... Đây đều là những chủ đề rất quen thuộc trên Reels vì gần như chỉ cần đăng lên là sẽ có hàng nghìn bình luận tranh cãi.

Thực tế, nhiều nhà sáng tạo nội dung hiểu rất rõ cách thuật toán hoạt động. Những video càng gây tranh cãi thì càng giữ chân người xem lâu hơn và được nền tảng phân phối rộng hơn. Người có EQ thấp thường dễ bị cuốn vào việc phải thắng trong phần bình luận, cố gắng bảo vệ quan điểm đến cùng hoặc công kích người có ý kiến khác. Trong khi đó, người có EQ cao hiểu rằng không phải cuộc tranh luận nào cũng đáng để tham gia, và đôi khi việc lướt qua một nội dung còn là cách bảo vệ sự bình tĩnh của chính mình.

Thuật toán chỉ phản ánh một phần, thói quen mới là điều đáng quan tâm

Các nền tảng mạng xã hội luôn học từ hành vi của người dùng. Bạn càng dừng lại lâu ở một loại nội dung, thuật toán càng tiếp tục đề xuất nhiều video tương tự. Vì thế, bảng Reels không chỉ phản ánh sở thích nhất thời mà còn có thể dần định hình cách mỗi người nhìn nhận thế giới.

Đó cũng là lý do nhiều chuyên gia khuyến khích người dùng chủ động "dọn dẹp" bảng tin của mình bằng cách theo dõi những nội dung tích cực, hữu ích và hạn chế tương tác với các video chỉ nhằm kích động cảm xúc tiêu cực. Xét cho cùng, EQ không chỉ thể hiện ở cách chúng ta cư xử ngoài đời, mà còn ở việc mỗi ngày chúng ta lựa chọn nuôi dưỡng cảm xúc của mình bằng những nội dung nào.