Bùi Thúy Nga, sinh viên lớp K68CNTPA, Khoa Công nghệ thực phẩm, Học viện Nông nghiệp Việt Nam. Ảnh Nguồn: Khoa Công nghệ thực phẩm, Học viện Nông nghiệp Việt Nam, đăng 18/8/2026.

Từ một chuyến học tập thực tế tại Buôn Ma Thuột, sinh viên Bùi Thúy Nga, Khoa Công nghệ thực phẩm, Học viện Nông nghiệp Việt Nam, cùng các cộng sự chọn cà phê Robusta cho một dự án mà ngay tên gọi đã đặt ra hai bài toán: chế biến thành dạng viên hòa tan và kiểm soát hàm lượng caffeine.

Dự án không dừng ở vòng thi trong khoa. Ngày 28/8/2026, “Viên nén cà phê hòa tan kiểm soát hàm lượng caffeine” giành giải Nhất tại Chung kết Cuộc thi Khởi nghiệp Nông nghiệp Đổi mới sáng tạo năm 2026 của Học viện Nông nghiệp Việt Nam. Gần 100 dự án được gửi về cuộc thi, sáu dự án vào vòng chung kết.

Sinh viên Bùi Thúy Nga là trưởng nhóm, cùng Lê Quang Vinh, Phạm Trần Anh Thư và Horng Mehang; TS. Trần Thị Thu Hằng hướng dẫn. Việc xác định vai trò này quan trọng bởi đây là sản phẩm của một nhóm, trong đó Nga giữ vị trí điều phối dự án chứ không phải tác giả duy nhất.

Phần công nghệ nằm sau một viên cà phê

Hình thức viên nén dễ gây chú ý, nhưng chỉ riêng cách tạo hình sản phẩm chưa đủ để nói lên tính mới của dự án. Phần mà nhóm nhấn mạnh nằm sâu hơn trong khâu chế biến nguyên liệu. Sinh viên Bùi Thúy Nga cho biết nhóm tập trung vào chế biến sâu Robusta, trong đó sử dụng công nghệ lên men để tác động đến hương vị của cà phê trước khi phát triển sản phẩm.

Hướng nghiên cứu này có nền tảng khoa học để tiếp tục khảo sát. Các công trình về chế biến cà phê đã ghi nhận điều kiện lên men có thể làm thay đổi hệ vi sinh vật, các chất chuyển hóa, hợp chất bay hơi và đặc điểm cảm quan. Một nghiên cứu trên Robusta đăng trên Food Chemistry cũng ghi nhận những khác biệt về chất chuyển hóa và thuộc tính cảm quan giữa các phương pháp lên men, chế biến khác nhau. Tuy nhiên, tổng quan khoa học về lĩnh vực này đồng thời lưu ý chưa có một quy trình lên men duy nhất bảo đảm nâng chất lượng cà phê trong mọi điều kiện.

Nói cách khác, lên men có thể là công cụ để nhóm phát triển hương vị Robusta, nhưng hiệu quả cụ thể của dự án Bùi Thúy Nga vẫn cần được chứng minh bằng dữ liệu của chính sản phẩm.

Bùi Thúy Nga ngoài cùng bên phải trong chuyến học tập thực tế tại Buôn Ma Thuột cùng giảng viên Khoa Công nghệ thực phẩm. Nguồn ảnh: Học viện Nông nghiệp Việt Nam.

Đây cũng là chỗ cần đọc thận trọng cụm từ “kiểm soát hàm lượng caffeine”. Các nguồn công khai hiện xác nhận đây là mục tiêu và tên của dự án, nhưng chưa công bố mức caffeine trong mỗi viên, phương pháp định lượng, sai số giữa các lô hay mức hàm lượng mà nhóm muốn duy trì. Vì vậy, chưa có căn cứ để mô tả sản phẩm là “ít caffeine”, “giảm caffeine” hoặc phù hợp với một nhóm người sử dụng cụ thể.

Sự phân biệt này không nhỏ. Nếu một sản phẩm muốn biến “kiểm soát caffeine” thành đặc tính có thể công bố với người tiêu dùng, nhóm sẽ phải chứng minh được hàm lượng thực tế và khả năng lặp lại của quy trình, thay vì chỉ thể hiện ý tưởng trên mô hình kinh doanh.

Trong ngành chế biến nông sản, khoảng cách giữa một kỹ thuật có triển vọng và sản phẩm ổn định luôn là phần khó. Những hướng như sấy bằng sóng điện từ và chiết xuất siêu âm để nâng giá trị nông sản, siêu âm để nâng giá trị nông sản và dược liệu hay lên men phụ phẩm bằng sợi nấm đều phải đi qua các bước thử nghiệm, đo lường rồi mới có thể tiến tới quy mô sản xuất. Dự án cà phê của nhóm Bùi Thúy Nga cũng đang ở quãng đường này.

Từ nghiên cứu sinh viên sang bài toán thị trường

Sinh viên Bùi Thúy Nga hiện học năm thứ ba lớp K68CNTPA. Trước dự án cà phê, nhóm của Nga từng có ý tưởng sử dụng nhựa gừng để bảo quản bánh mì, lọt Top 5 ý tưởng nghiên cứu khoa học sinh viên của khoa năm 2025. Nga đồng thời là Phó Chủ nhiệm Câu lạc bộ Nghiên cứu khoa học và Khởi nghiệp FST (REC) và Chủ nhiệm Câu lạc bộ Nghiên cứu Cà phê và Phát triển Năng lực.

Chuyến đi Buôn Ma Thuột cùng giảng viên Khoa Công nghệ thực phẩm đưa nhóm tiếp cận gần hơn với nguyên liệu Robusta và câu chuyện chế biến sâu. Từ đó, dự án viên nén cà phê được hình thành và lần lượt đi qua cuộc thi cấp khoa, vòng liên cụm rồi chung kết cấp Học viện.

Nhóm dự án “Viên nén cà phê hòa tan kiểm soát hàm lượng caffeine” nhận giải Nhất Chung kết Cuộc thi Khởi nghiệp Nông nghiệp Đổi mới sáng tạo năm 2026.  Ảnh: Đỗ Quang Huy; nguồn: Học viện Nông nghiệp Việt Nam.

Sau cuộc thi, hướng đi mà trưởng nhóm công bố là tìm nguồn tài trợ, tiếp tục hoàn thiện sản phẩm và tiến tới thị trường. Nhóm cũng đặt kỳ vọng phát triển sản phẩm từ Robusta Việt Nam cho thị trường rộng hơn. Đây mới là kế hoạch tiếp theo, chưa phải kết quả thương mại hóa đã đạt được.

Ở thời điểm hiện tại, chưa có dữ liệu công khai đủ để xác nhận dự án đã thành lập doanh nghiệp, có khách hàng trả tiền, doanh thu, dây chuyền sản xuất thương mại hay quyền sở hữu trí tuệ đối với công nghệ. Cũng chưa thấy các thông số quan trọng của sản phẩm như thời hạn bảo quản, kết quả đánh giá cảm quan, độ ổn định caffeine giữa các mẫu, giá thành dự kiến hay quy mô thử nghiệm.

Những khoảng trống này không làm mất ý nghĩa của dự án, nhưng xác định khá rõ vị trí của nó trên đường phát triển: nhóm đã có một ý tưởng sản phẩm gắn với công nghệ thực phẩm, đã đưa dự án qua nhiều vòng đánh giá khởi nghiệp và đang muốn bước tiếp sang giai đoạn hoàn thiện. Giải Nhất ngày 28/8 là một mốc mới; thị trường sẽ là phép thử khác hẳn.

Nếu nhóm tiếp tục phát triển sản phẩm, hai câu hỏi kỹ thuật sẽ đặc biệt đáng theo dõi. Thứ nhất là liệu quá trình lên men có tạo được chất lượng hương vị ổn định giữa các mẻ Robusta hay không. Thứ hai là “kiểm soát caffeine” có được chuyển thành một thông số đo được, lặp lại được và minh bạch trên sản phẩm hay không. Chỉ khi những dữ liệu này xuất hiện, viên cà phê của nhóm Bùi Thúy Nga mới có thể được đánh giá đầy đủ hơn ngoài khuôn khổ một cuộc thi khởi nghiệp.